Bạn đang xem: Trang chủ » Văn hóa

Nét xưa sâu lắng tình người

Thứ bảy 14/05/2022 05:00

Tại trung tâm thị trấn Tĩnh Túc (Nguyên Bình), dọc hai bên Quốc lộ 34 có những dãy nhà 2 tầng được xây dựng từ cuối những năm 1960 đến nay đã trở thành những ngôi nhà mang đậm nét kiến trúc xưa, ẩn chứa nhiều giá trị gắn với tình người sâu lắng của những chủ nhân đang sinh sống gắn với một thời của vùng Mỏ thiếc Tĩnh Túc xưa và nay.

Vợ chồng ông Nông Ngọc Khải là những người công nhân đầu tiên sống tại dãy nhà cổ.

Ông Nông Ngọc Khải, 82 tuổi, quê xã Hoàng Tung (Hòa An) đến thị trấn Tĩnh Túc làm công nhân từ năm 1955 tại bộ phận Nhà tuyển cho đến khi nghỉ hưu năm 1987, hiện nay đang sống trong những dãy nhà xây 2 tầng tại đây cho biết: Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, chính quyền cách mạng ở Tĩnh Túc được thành lập và quản lý khu mỏ, công nhân thực sự được làm chủ khu mỏ của mình. Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, Chính phủ và Nhà nước quyết định đưa khu mỏ hoạt động trở lại và mở rộng sản xuất, khai thác. Tháng 9/1955, hơn 1.000 công nhân từ khắp mọi miền đất nước cùng với chuyên gia Liên Xô đến khảo sát và kiến thiết lại mỏ. Ngày 25/10/1955, lễ khởi công xây dựng lại Mỏ thiếc Tĩnh Túc được tổ chức long trọng. Giai đoạn 1956 đến nay, mỏ đã sản xuất và luyện gần 20.000 tấn thiếc thỏi. Cuối những năm 1960 là thời điểm mỏ khai thác trữ lượng lớn nhất nên cần rất nhiều cán bộ, công nhân làm việc, lượng công nhân lên đến 4.000 người, đánh dấu lúc cực thịnh của việc khai thác. Cũng là thời điểm những dãy nhà tập thể 2 tầng để cho các chuyên gia nước ngoài, cán bộ, công nhân mỏ được xây dựng.

Ngược lại thời gian những năm 60 - 70 của thế kỷ trước, những dãy nhà 2 tầng này chính là những dãy nhà ở tập thể “hiện đại nhất” xuất hiện tại một thị trấn vùng cao Cao Bằng. Những dãy nhà nơi đây trở thành “minh chứng” cho sự phát triển của ngành công nghiệp tại tỉnh, trở thành “điểm nhấn” mang dấu ấn riêng khi nhắc đến thị trấn Tĩnh Túc. Mỗi tầng của dãy nhà có 6 - 8 phòng, mỗi phòng có diện tích từ 20 - 25 m2, rộng 3,5 - 4 m, sâu 6 - 7 m. Bên trong các phòng đều có một kiểu bố trí thống nhất, gồm: 1 phòng khách, 1 phòng ngủ, 1 khu vực bếp. Cả dãy nhà chỉ có một cầu thang chung bên tường phía trái để lên tầng 2. Do xây dựng theo một lối kiến trúc thống nhất, chạy dọc hai bên đường trung tâm của thị trấn nên những dãy nhà gây ấn tượng đối với mọi người khi đi ngang qua.

Ở mỗi độ tuổi nhìn dãy nhà lại gợi nhiều cảm nhận khác nhau: Các cụ cao niên nhìn những dãy nhà như thấy lại thời kỳ bao cấp sống động; những người trẻ tuổi thấy được đời sống của thế hệ trước một cách chân thực tiếp nối với hiện tại hôm nay… Đặc biệt nhất chính là cuộc sống của những người tại những dãy nhà này - họ có thể là những công nhân đầu tiên đến mỏ, hay thế hệ thứ 2, thứ 3... có sự gắn bó bền chặt, sâu nặng ân tình. Bởi họ đã cùng nhau trải qua một thời gian dài sống gần gũi, chia sẻ nhiều không gian chung nên các gia đình không chỉ là hàng xóm mà là người thân trong gia đình. Mỗi gia đình nhỏ là một thành viên trong gia đình lớn của dãy nhà cổ: Khi có bạn bè, họ hàng gia đình nào trong dãy nhà đến chơi, việc đón tiếp, chào hỏi đều được các gia đình cả dãy nhà thực hiện chu đáo; ngày lễ, Tết cùng làm bánh, ăn mừng chung mâm cơm...

Chủ tịch UBND thị trấn Tĩnh Túc Triệu Thị Kim Dung là thế hệ thứ 2 sinh ra và lớn lên từ dãy nhà cổ này cho biết: Những dãy nhà xây 2 tầng tại đây chứa đựng giá trị lịch sử, văn hóa nên cấp ủy, chính quyền thị trấn quan tâm gìn giữ và phát huy. Trước mắt, tuyên truyền người dân sống tại các dãy nhà giữ gìn nguyên vẹn kiến trúc, kết cấu của tòa nhà. Cùng với các điểm di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh khác tại thị trấn như: Di tích lịch sử cấp tỉnh đền Ông Búa - nơi thành lập Chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên của công nhân Mỏ thiếc Tĩnh Túc ngày 21/10/1930; địa điểm Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm và quan sát Mỏ thiếc Tĩnh Túc ngày 15/9/1958... thì các dãy nhà này nếu được nghiên cứu để có hướng khai thác và bảo tồn hiệu quả gắn với các di tích trên sẽ hấp dẫn du khách, từ đó, đem lại nhiều giá trị khi hài hòa được lợi ích kinh tế với sinh hoạt của người dân.

Tuy nhiên, hiện tại vấn đề cấp thiết không phải là khai thác như thế nào mà phải bảo tồn các dãy nhà ra sao? Bởi theo quan sát của chúng tôi, nhìn bề ngoài dãy nhà tuy còn khá nguyên trạng nhưng hầu hết bên trong mỗi phòng ở của mỗi gia đình tại các dãy nhà hầu hết đã sửa chữa theo nhu cầu sử dụng nên không còn giữ được kiến trúc ban đầu; một số hạng mục đang xuống cấp... làm mất đi vẻ đẹp đặc trưng dãy nhà vốn có.

Những dãy nhà cổ tạo nên nét đẹp đặc trưng tại thị trấn Tĩnh Túc (Nguyên Bình).

Thời gian tới, các cơ quan chức năng cần nghiên cứu tìm hiểu và có kế hoạch bảo tồn kịp thời; trình các cấp có thẩm quyền công nhận để bảo tồn nét văn hóa có giá trị độc đáo của dãy nhà ở Tĩnh Túc. Trên cơ sở tuyên truyền và kết hợp hài hòa các lợi ích, trong đó có lợi ích kinh tế của người dân đang sinh sống tại các dãy nhà; phải làm thế nào để người dân đang sinh sống tại các dãy nhà có thể tạo ra thu nhập từ giá trị của dãy nhà mà họ đang sống...

Thị trấn Tĩnh Túc vốn là một thung lũng nhỏ, hai bên là vùng núi đá và núi đất, khí hậu tương đối lạnh so với những vùng khác, sương mù bao phủ hầu như quanh năm. Và trong làn sương trắng, mây bồng bềnh, Tĩnh Túc có vẻ đẹp rất huyền ảo. Đặc biệt là những dãy nhà tập thể 2 tầng màu trắng dọc hai bên đường có lúc lặn đâu mất khi sương giăng, lúc lại hiện lên khi sương tan, những cảnh ấy diễn ra rất nhanh và rồi lại chìm vào một màu trăng trắng hòa lẫn với sương, mây trời. Bên cạnh đó, khi nghe những câu chuyện kể của những người dân đang sinh sống trong các dãy nhà sẽ là một trải nghiệm khó quên.                  

Xuân Lam

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh