Hồ Chí Minh - người đặt nền móng cho tuyên truyền lịch sử

Thứ bảy 06/08/2022 04:00

Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh lãnh tụ thiên tài của Ðảng và dân tộc ta. Cùng với sự nghiệp cách mạng vĩ đại của mình, Người đã để lại cho toàn Ðảng, toàn quân, toàn dân ta nhiều tác phẩm quan trọng. Trong đó, cuốn "Ðường kách mệnh" và "Lịch sử nước ta" là hai tác phẩm tiêu biểu có giá trị lớn được viết trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945.

Tác phẩm "Đường kách mệnh" tập hợp những bài giảng của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trong các lớp huấn luyện chính trị ở Quảng Châu (Trung Quốc) từ năm 1925, tác phẩm được Bộ Tuyên truyền của Hội Liên hiệp các dân tộc bị áp bức ở Á Đông xuất bản năm 1927. Bằng những kinh nghiệm lịch sử quý báu, kết hợp với những hoàn cảnh và điều kiện cụ thể của cách mạng Việt Nam, tác phẩm đã đề ra những nội dung cơ bản của cách mạng vô sản ở Việt Nam. Người nhấn mạnh "Lý luận và lịch sử kách mệnh có nhiều sách lắm. Pháp nó sợ, nên cấm chúng ta học, cấm chúng ta xem, cho nên đồng bào ta đối với hai chữ kách mệnh còn lờ mờ lắm". Vì vậy "Mục đích sách này là để nói cho đồng bào ta biết rõ: 1. Vì sao chúng ta muốn sống thì phải làm kách mệnh. 2. Vì sao kách mệnh là việc chung của cả dân chúng chứ không phải việc một hai người. 3. Đem lịch sử kách mệnh các nước làm gương cho chúng ta soi. 4. Đem phong trào thế giới nói cho đồng ta rõ. 5. Ai là bạn ta? ai là thù ta? 6. Kách mệnh phải làm thế nào?".

Với một trong những mục đích "Đem lịch sử kách mệnh các nước làm gương cho chúng ta soi", cuốn "Đường kách mệnh" trình bày tóm tắt lịch sử cách mạng các nước Mỹ, Pháp, Nga. Cuối mỗi phần về cách mạng các nước đều có bài học liên hệ, "Kách mệnh Nga dạy cho chúng ta rằng muốn kách mệnh thành công thì phải dân chúng (công, nông) làm gốc, phải có đảng vững bền, phải gan, phải hy sinh, phải thống nhất". Với những giá trị lớn lao đó, "Đường kách mệnh" là ngọn cờ chỉ đạo cách mạng nước ta trong thời kỳ xúc tiến chuẩn bị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam và đặt nền móng cho cương lĩnh của Đảng ta ra đời năm 1930.

Tác phẩm "Đường kách mệnh" góp phần rất lớn cho việc giáo dục quần chúng cách mạng, lấy những kinh nghiệm, những bài học trong lịch sử để làm nên lịch sử và viết tiếp những trang sử oanh liệt của dân tộc.

Chính vì lẽ đó mà từ khi lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc về nước (ngày 28/1/1941), tại Pác Bó (Cao Bằng), Người đã hoàn thành tác phẩm "Lịch sử nước ta" theo thể thơ lục bát gồm 210 câu và một bảng ghi nhớ những năm quan trọng. Tác phẩm được Bộ Tuyên truyền của Việt Nam Độc lập đồng minh xuất bản và phát hành đến các cơ sở quần chúng đầu năm 1942. Tác phẩm khái quát quá trình đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc ta từ kỷ Hồng Bàng đến năm 1942. Tác phẩm có giá trị đặc biệt về phương diện sử học. Lần đầu tiên lịch sử nước ta được đánh giá theo quan điểm Chủ nghĩa Mác - Lê-nin. Trong một tiến trình dài 4.000 năm dựng nước và giữ nước, các sự kiện lịch sử và các nhân vật lịch sử, qua ngôn ngữ thơ ca hiện lên với những nhìn nhận mới, khác với quan điểm của sử học chính thống đương thời.

Sự ra đời của tác phẩm "Lịch sử nước ta" xuất phát từ yêu cầu cấp bách của lịch sử nhằm động viên, giáo dục quần chúng cách mạng tập hợp trong Mặt trận Việt Minh để cứu nước, giải phóng dân tộc. Vì vậy, vai trò, vị trí của con người, của nhân dân trong tiến trình lịch sử dân tộc được lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc thể hiện rõ trong tác phẩm. Những triều đại trong lịch sử Việt Nam, những anh hùng dựng nước và giữ nước của dân tộc, con người Việt Nam, sức dân Việt Nam qua các thời đại, trong lịch sử nước ta đã được Người xếp đặt trong một hệ thống hoàn chỉnh của một bài diễn ca lịch sử, từ đó kêu gọi mọi người đoàn kết đấu tranh giải phóng dân tộc.

Để dễ thâm nhập và đi vào lòng quảng đại quần chúng, tác phẩm "Lịch sử nước ta" của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc được biên soạn theo thể diễn ca lịch sử, bởi lẽ diễn ca là thể loại dễ gần, dễ tiếp thu với quảng đại quần chúng. Với thể loại diễn ca lịch sử, bài học lịch sử được lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc sử dụng rất hiệu quả trong việc giáo dục, động viên quần chúng. Ngoài ra, Người còn viết ca kịch lấy tài liệu lịch sử để giáo dục quần chúng.

Vào thời điểm lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc hoàn thành tác phẩm "Lịch sử nước ta", báo Việt Nam Độc lập số 117, ra ngày 1/2/1942, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã có bài "Nên học sử ta". Người viết: "Dân ta phải biết sử ta. Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam. Dân ta phải biết sử ta. Sử ta dạy cho ta những chuyện vẻ vang của tổ tiên ta. Dân ta là con Rồng cháu Tiên, có nhiều người tài giỏi đánh Bắc dẹp Nam, yên dân trị nước, tiếng để muôn đời. Sử ta dạy cho ta bài học này: Lúc nào ta đoàn kết muôn người như một thì nước ta độc lập, tự do. Trái lại lúc nào dân ta không đoàn kết thì bị nước ngoài xâm lấn. Vậy nay ta phải biết đoàn kết, đoàn kết mau, đoàn kết chắc chắn thêm lên mãi dưới ngọn cờ Việt Minh để đánh đuổi Tây, Nhật, khôi phục lại độc lập, tự do".

Bài báo của Người ngắn gọn, súc tích, nêu bật vị trí và vai trò của sử học - một nội dung quan trọng trong tư tưởng sử học của Người. Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã nghiên cứu và tuyên truyền lịch sử dân tộc, lịch sử thế giới vì một mục đích duy nhất: Tìm ra quy luật phát triển của lịch sử, để xác định đường lối cho cách mạng Việt Nam, tổ chức quần chúng thực hiện đường lối đó, dùng lịch sử để tuyên truyền, vận động cách mạng, Người xác định lịch sử là vũ khí đấu tranh cách mạng và lịch sử là khoa học. Những tác phẩm sử học của Người trước hết là những tài liệu, bài giảng tuyên truyền chủ nghĩa Mác - Lê-nin, xác định nhiệm vụ cách mạng trong từng thời kỳ, phương pháp luận sử học Mác xít là nền tảng lý luận để Người giải quyết những vấn đề cụ thể. Người đã sử dụng hiệu quả phương pháp luận lịch sử để động viên yếu tố tinh thần, đạo đức, giá trị truyền thống, thực tiễn và hoạt động tuyên truyền, giáo dục quần chúng cách mạng.

Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã phân tích, lý giải lịch sử dân tộc và lịch sử thế giới theo phương pháp luận khoa học. Quá trình truyền bá chủ nghĩa Mác - Lê-nin vào Việt Nam cũng chính là quá trình xây dựng nền móng cho việc tuyên truyền và sự hình thành nền sử học mới ở Việt Nam, đó là đóng góp quan trọng của Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh đối với sử học Việt Nam cũng như đối với thắng lợi của cách mạng Việt Nam.


Đinh Ngọc Viện

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh