Độc đáo họa tiết hoa văn trang trí trên trang phục truyền thống các dân tộc

Thứ ba 11/01/2022 05:00

Trang phục truyền thống được các dân tộc trên địa bàn tỉnh lưu giữ và bảo tồn như một biểu tượng của bản sắc văn hóa. Theo đó nghệ thuật tạo hình hoa văn trên trang phục truyền thống cũng trở nên phong phú, đa dạng kỹ thuật và hình thức thể hiện, tạo nên nét riêng, độc đáo không bị hoà lẫn của mỗi dân tộc.

Hoa văn in bằng sáp ong trên trang phục truyền thống của người Dao Tiền.

Hoa văn trang trí trên bộ trang phục dân tộc là sản phẩm vật chất của lao động, đồng thời cũng là sản phẩm văn hóa, là biểu hiện sinh động của kỹ thuật thủ công gắn liền với khả năng thẩm mỹ. Mỗi dân tộc có cách tạo hình trang trí và sử dụng trang phục theo những đặc điểm văn hóa riêng của mình, độc đáo, tinh tế, giàu bản sắc và ẩn chứa những thông điệp nhân văn sâu sắc.

Mô típ hoa văn của các dân tộc nhìn chung đều khá phức tạp và tỉ mỉ, màu sắc sử dụng phổ biến và chủ yếu là đỏ, vàng, trắng, xanh nổi bật trên nền vải đen để hạ bớt độ chói của các màu nguyên. Nghệ thuật tạo hình hoa văn còn thể hiện cả một quá trình lao động vất vả và kiên trì của người phụ nữ dân tộc. Các kỹ thuật trang trí, tạo hoa văn trên vải làm cho tấm vải không chỉ sống động về màu sắc, mô típ hoa văn mà cũng trở lên phong phú về kỹ thuật tạo hình.

Về mô típ hoa văn, họa tiết các dân tộc chung nhau nhiều yếu tố trang trí. Các hoa văn được cách điệu hóa dưới dạng hình học, phần lớn là: hình chữ nhật, hình vuông, hình thoi, hình xoáy ốc, đường thẳng, đường zích zắc,... tùy theo trí tưởng tượng và độ khéo léo của người thêu. Từng đường kim mũi chỉ, kích thước trên toàn bộ hoa văn trong mảnh vải là cả một sự tâm huyết được tính toán cẩn thận. Về mô típ động vật điển hình thì có con chim, con dê, con chó, gà, nhện, bướm, chim,... đó là những con vật gắn bó, gần gũi với cuộc sống thường ngày, hay các họa tiết đơn giản như hình sao tám cánh, hình chữ thập ngoặc đơn và ngoặc kép, hình hoa lá, trái tim, hình hoa chong chóng...

Hoa văn trên trang phục phụ nữ Dao đỏ.

 Các họa tiết không nhiều, không rối, rất hài hòa và nổi bật, được kết cấu một cách linh hoạt, lồng ghép, chồng xếp, móc nối... trên nền vải nhưng không làm phá vỡ bố cục chung. Điều đó thể hiện tâm hồn phóng khoáng, sự rung cảm trước vẻ đẹp hùng vĩ của thiên nhiên và tài năng nghệ thuật của mỗi tộc người. Họ thêu hoa văn không cần mẫu, các họa tiết đều dựa vào trí nhớ của người thêu.

Về mặt bố cục, một số kiểu bố cục chung như thành dải và ô chéo cũng xuất hiện trên nhiều bộ trang phục dân tộc nhưng cũng có những khác biệt. Trong quy trình tạo hình và trang trí hoa văn trên vải, mỗi một dân tộc lại có những kỹ năng, kỹ xảo khác nhau như triết nếp, khâu đột, khâu luồn sợi, khâu vắt; các kỹ thuật tạo hoa văn như thêu, in hoa văn trên vải bằng sáp ong, ghép vải của dân tộc Dao Tiền, Mông; dệt của người Tày, Nùng,…

Bằng sự khéo léo và nâng niu các giá trị truyền thống, các dân tộc ở Cao Bằng đã dệt nên những bộ trang phục cầu kỳ đến từng đường kim mũi chỉ, với hoa văn, họa tiết đẹp mắt.

Phụ nữ Mông thêu trang phục truyền thống.

Đang thoăn thoắt đôi tay thêu những họa tiết cuối cùng trên chiếc thắt lung của bộ trang phục truyền thống dân tộc Mông, chị Lý Thị Tống, xã Đại Tiến (Hòa An) chia sẻ: Các hoa văn, họa tiết trên trang phục của người Mông thiên về màu sắc, chủ đạo là các màu hồng, xanh, đen, vàng, tím và đỏ, tạo cảm giác nổi bật, ấn tượng, độc đáo và khác biệt so với một số dân tộc khác. Hoa văn của người Mông chủ yếu là hoa văn hình học như: hình chữ nhật, hình vuông, hình thoi, hình xoáy ốc, tùy theo trí tưởng tượng và độ khéo léo của người thêu. Từng đường kim mũi chỉ, kích thước trên toàn bộ hoa văn trong mảnh vải là cả một sự tâm huyết được tính toán cẩn thận vì chỉ cần nhầm một mũi là phải gỡ ra làm lại.

Hoa văn trang trí trên trang phục của mỗi dân tộc không chỉ thể hiện trình độ tư duy và khả năng thẩm mỹ mà còn phản ánh tâm tư, tình cảm, mối giao cảm giữa con người với thiên nhiên, con người với tổ tiên và những loài vật đã giúp họ trong cuộc sống. Qua đó, góp phần tô điểm thêm cho vườn hoa trang phục đầy hương sắc của các dân tộc trên địa bàn tỉnh.

H.T

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*)

  (*)

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh