Nhận dạng về cây quả hồng trâu và biện pháp xử trí khi bị ngộ độc

Chủ nhật 17/10/2021 05:00

Hiện nay, ở các tỉnh miền núi phía Bắc xảy ra một số vụ ngộ độc do độc tố tự nhiên khi ăn quả hồng trâu, hay còn gọi là cây rom, mề gà, khua mật, móc quạ, người dân tộc Mông huyện Bảo Lạc thường gọi là chi pản slua (quả gai xanh). Đã có trường hợp tử vong và nhập viện vì ăn quả hồng trâu.

Cây hồng trâu thuộc dạng cây dây leo, có gai cứng nhọn, lá xanh đậm, quả chín có màu tím.

Dịp cuối năm, nhiều quả dại mọc hoang ở rừng bắt đầu vào mùa chín rộ, có loại quả ăn được và loại không ăn được vì có chứa độc tố. Cây hồng trâu mọc dại ở rừng, quả to đẹp, nhìn bắt mắt. Năm 2014, các em nhỏ ở xóm Lũng Rạc, xã Xuân Trường (Bảo Lạc) đã hái về ăn làm 17 em bị ngộ độc, trong đó 3 em tử vong.   

Một số đặc điểm nhận dạng cây hồng trâu

Cây thường mọc ở khu vực núi đá, thuộc dạng cây dây leo, vỏ thân cây màu xanh nhạt, có gai nhọn, cứng. Lá to gần bằng 2 ngón tay người lớn, dài khoảng 11 - 12 cm, cứng giòn, mượt và không có lông, màu của lá xanh đậm. Quả tròn to gần bằng quả trứng gà, vỏ nhẵn mượt không có lông, quả non vỏ màu xanh nhạt và cứng, khi chín vỏ màu tím và mềm, trông rất đẹp, trong quả có lớp vỏ màu hồng, mỗi quả có 4 - 6 hạt, các hạt có một lớp cùi màu trắng đục, nhiều nước và mềm bao bọc, bên trong cùi có một hạt to bằng hạt ngô có màu tím và hơi dẹt.

Theo phân tích, xét nghiệm các độc tố trong quả hồng trâu và thử nghiệm trên động vật để xác định nguyên nhân gây ngộ độc, tìm phương pháp xử trí của Trung tâm Phòng, chống độc - Học viện Quân y 103 (Bộ Quốc phòng), cây hồng trâu tên khoa học là Capparis versicolor Griff, họ màn màn (Capparaceae), độc tố alcaloid chứa trong nhân hạt và không có trong cùi của quả.

Hạt quả hồng trâu có độc tính cao, độc tố của quả là alkaloid, chứa ở nhân hạt, độc tố tác dụng chủ yếu lên tim và gây phù phổi cấp. Nguyên nhân tử vong do suy hô hấp cấp và trụy tim mạch.

Một số biện pháp xử trí cấp cứu và điều trị ngộ độc 

Tại gia đình: Phải gây nôn càng sớm càng tốt bằng cách ngoáy họng hoặc uống nước muối đặc hoặc uống mùn thớt (cạo mùn thớt cho vào cốc nước và uống). Sau khi gây nôn, cho bệnh nhân uống một cốc nước chè đặc (càng đặc càng tốt); chất tannin trong chè sẽ làm băng se niêm mạc ruột, gây tủa với alkaloid, làm hạn chế hấp thu độc tố. Tiếp theo, chuyển nhanh bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất (không được để bệnh nhân đi bộ vì đi bộ sẽ làm tăng hoạt động của tim, phổi dẫn tới nhanh phát sinh phù phổi, trụy tim mạch).

Bên trong quả hồng trâu có từ 4 - 6 hạt và có lớp cùi màu trắng đục.

Tại tuyến y tế cơ sở (trạm y tế xã): Gây nôn (nếu chưa tiến hành ở gia đình). Rửa dạ dày càng sớm càng tốt. Cho uống than hoạt tính với liều 1 - 2g/kg thể trọng kèm theo 4 - 6 gói sorbitol. Nếu không có than hoạt tính có thể cho uống lòng trắng trứng. Duy trì chức năng sống cho bệnh nhân (trợ tim, trợ hô hấp, chống co giật). Vận chuyển bệnh nhân tới bệnh viện bằng xe cơ giới và hạn chế uống nước.

Tại tuyến bệnh viện: Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho ngộ độc quả hồng trâu, vì vậy điều trị căn nguyên và điều trị triệu chứng là chủ yếu. Tăng cường thải độc tố, duy trì chức năng tim mạch, theo dõi tim mạch liên tục để điều chỉnh kịp thời. Sử dụng mọi phương tiện chống phù phổi cấp (thuốc lợi tiểu, hút dịch, thở máy…). Xét nghiệm, theo dõi, điều chỉnh chất điện giải trong máu. Nếu người bệnh thở yếu, ngừng thở thì hà hơi thổi ngạt hoặc hô hấp nhân tạo bằng các phương tiện cấp cứu có tại chỗ.

Để tránh những vụ ngộ độc đáng tiếc xảy ra, người dân, đặc biệt là trẻ em tuyệt đối không ăn các loại cây, củ, quả lạ mọc trong rừng, kể cả chỉ ăn thử một lần, trong đó có quả hồng trâu để phòng ngừa ngộ độc xảy ra. 

Đức Duy

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh