Bạn đang xem: Trang chủ » Non nước Cao Bằng

Xuôi dòng Quây Sơn

Chủ nhật 24/07/2022 05:00

Sông Quây Sơn hay còn gọi là sông Quế Sơn (người dân bản địa vẫn quen gọi là sông Quây Sơn), bắt nguồn từ các khe suối tại huyện Tĩnh Tây, thành phố Bách Sắc, Quảng Tây (Trung Quốc), sau đó chảy về hướng Nam, đến xã Ngọc Côn (Trùng Khánh) thì hoàn toàn nằm trong lãnh thổ Việt Nam.

Dòng sông Quây Sơn chảy qua xã Ngọc Côn (Trùng Khánh). Ảnh: Thế Vĩnh

Rồi sông tiếp tục chảy theo hướng Đông Nam, đến phía Nam của xã Đình Phong và chuyển hướng Đông, Đông Bắc về xã Đàm Thủy rồi lại chuyển hướng Đông Nam. Đến khu vực thác Bản Giốc, xã Đàm Thủy, bờ Đông thuộc thôn Đức Thiên, trấn Thạc Long, huyện Đại Tân, thành phố Sùng Tả (Trung Quốc), bờ Tây thuộc xã Đàm Thủy (Trùng Khánh); có đường biên giới Việt Nam - Trung Quốc tại cột mốc số 836 ở điểm giữa của mặt chính thác Bản Giốc. Sau đó sông trở thành đường biên giới tự nhiên giữa Việt Nam và Trung Quốc.

Sông Quây Sơn tiếp tục cuộc hành trình đến xã Minh Long (Hạ Lang) và chuyển sang hướng Tây chảy về xã Lý Quốc, giáp trấn Thạc Long (Trung Quốc). Từ đây, sông Quây Sơn chảy hoàn toàn trong lãnh thổ Trung Quốc, theo hướng Tây rồi nhập vào sông Hắc Thủy ngay trên địa phận trấn Thạc Long. Sông Hắc Thủy sau đó lại nhập vào Tả Giang rồi đổ ra Biển Đông tại vùng châu thổ Châu Giang.

Nước sông Quây Sơn có màu lam ngọc, nhiều khúc sông sâu, mặt nước phẳng lặng như ngừng trôi. Con nước len lỏi lượn qua các chân núi đá vôi cao ngất, qua thung sâu, ghềnh đá, có đoạn nép dưới những tán cây cổ thụ, những khóm tre rợp mát, có đoạn phơi mình dưới nắng mai lấp lánh, có đoạn qua những chòm nhà sàn mái ngói âm dương nâu xỉn, ẩn hiện dưới vòm cây dẻ, cây sau sau. Dòng sông biêng biếc, men qua những cánh đồng lúa ở xã Đình Phong, Ngọc Côn… bóng núi, bóng cây, bóng những khóm tre già dọc đôi bờ, im lìm soi đáy nước; tại những đoạn nước nông, nhìn thấy rõ những viên đá cuội, từng đàn cá tung tăng bơi lội, rất bình yên và thơ mộng.

Sông có chiều dài 89 km, diện tích lưu vực 1.160 km², độ cao trung bình 556 m. Tuy nhiên, sông chảy trên lãnh thổ Việt Nam với độ dài 49 km, diện tích lưu vực 475 km², sông có một chi lưu là suối Cạn có chiều dài 20 km. Du khách tới đây có thể đứng trên đường ngắm nhìn dòng sông thăm thẳm, hiền hòa, khi ẩn, khi hiện, uốn lượn dưới chân núi, vòm cây, lặng lẽ xuôi về miền xa. Đôi lúc, hiện ra chiếc mảng chở người đàn ông giăng lưới bắt cá. Sông Quây Sơn có loài cá ngon nổi tiếng mà ít dòng sông nào có được, đó là cá Trầm Hương. Trước đây, mỗi phiên chợ huyện Trùng Khánh, ngư dân đem cá ra chợ bán với giá 120 nghìn đồng/kg, có con nặng tới 5 - 6 kg. Nhưng cũng không phải lúc nào cũng bắt được loài cá này. Giờ loài cá này gần như không còn, chỉ còn các loại cá chép, trắm, nheo… Ai đã một lần được thưởng thức món đầu cá Trầm Hương nấu canh măng chua sẽ nhớ mãi hương vị thơm ngon của loài cá quý hiếm này.

Xuôi theo dòng Quây Sơn, những chỗ có thác nước nhỏ ven bờ, đồng bào dựng cối giã gạo bằng sức nước, những chiếc chày thân to cỡ cây cột, phía đuôi người ta đục thành máng hứng nước, cứ thế nó cần mẫn hứng đầy nước rồi lại đổ ụp, sau một ngày hoặc một đêm, thóc trong cối được giã thành gạo trắng tinh. Nhiều đoạn trên sông, đồng bào dựng vài ba chiếc cọn lớn, nhỏ cõng nước từ sông lên tưới cho những đám ruộng bậc thang. Do đó, lúa, ngô, đỗ tương và các loại hoa màu trên cánh đồng dọc đôi bờ sông bốn mùa đủ nước, vụ nào cũng bội thu.

Vào mùa khô, một số xóm vùng biên thiếu nước sinh hoạt, họ phải đi vài ki lô mét ra sông Quây Sơn lấy nước về dùng. Tỉnh đã cho xây dựng đập thủy điện Bản Rạ, thuộc địa bàn xã Đàm Thủy (Trùng Khánh) với tổng số vốn 380 tỷ đồng, cung cấp nguồn điện năng sinh hoạt cho nhân dân trên địa bàn huyện.

Ngược lên phía thượng nguồn sông Quây Sơn, cách thác Bản Giốc chỉ vài trăm mét, mấy năm trước đây có một ngôi chợ (tiểu ngạch) ngay bên bờ sông, đồng bào gọi là chợ Háng Nhác, điều thú vị là chợ này nằm trên đường biên giới Việt Nam - Trung Quốc, nhân dân hai nước cùng họp chợ chung nhưng chợ chỉ bán các loại nước giải khát, bánh kẹo, hàng lưu niệm...

Bên bờ sông, từng cụm hoa lau trắng muốt phất phơ trong gió thoảng, thi thoảng có cây hoa phù dung nở bừng từng chùm màu hồng nhạt, khoe sắc dưới buổi lê minh, tạo dáng cho dòng sông Quây Sơn thêm kỳ vĩ. Nhưng do đại dịch Covid-19 nên chợ Háng Nhác không còn hoạt động. Từ ngôi chợ, dòng sông xuôi một quãng ngắn nữa, rồi đổ từ độ cao khoảng 30 m xuống, đó chính là Thác Bản Giốc. Thác nước nổi tiếng này được bình chọn là một trong những thác nước đẹp nhất Việt Nam.

Cây cầu bê tông vững chãi, im lìm thả bóng xuống dòng sông Quây Sơn. Người và xe cộ hai bên bờ tấp nập đi lại trên cầu, trẻ em từng tốp qua cầu đến trường học rất yên bình. Dưới sông, đàn vịt đua nhau ngụp lặn mò cua, ốc ven bờ sông. Vịt ở vùng Đàm Thủy thịt rất ngon và đẻ rất nhiều trứng, những quả trứng to, đều chằn chặn, lòng trứng vàng rực; hễ người mua đến chợ hỏi trứng này ở vùng nào? Ở Đàm Thủy đấy! Vậy là người mua không cần mặc cả gì thêm.

Sông Quây Sơn - ngọn nguồn của Thác Bản Giốc, hiện là địa chỉ du lịch của rất nhiều du khách thập phương, bao gồm cả du khách nước ngoài. Có tốp thong thả ngược dòng sông, khám phá những nét đẹp tự nhiên của sông và những thứ được bàn tay con người tạo dựng như: Thủy điện Bản Rạ, những cọn nước khổng lồ ven bờ ngày đêm cần mẫn cõng nước, đổ lên thung lũng ruộng bậc thang; cũng có nhiều du khách xuôi theo dòng ngắm những ghềnh đá nổi lên giữa dòng sông, các thung lũng lúa chín vàng, những ruộng ngô mướt mát đôi bờ…

Tuy nhiên, Thác Bản Giốc vẫn là nơi du khách dừng chân đông nhất, bên cạnh con thác chính có đường biên giới chung giữa Việt Nam - Trung Quốc. Phía Việt Nam còn có con thác phụ cao hơn cả thác chính, bốn mùa tung bọt trắng xóa, hơi nước tỏa ra đến vài chục mét. Ngoài ra, phía lưng chừng đồi, trên bờ Tây sông Quây Sơn, Việt Nam đã xây dựng một ngôi chùa Trúc Lâm Thiền viện khang trang, thoang thoảng khói hương, thu hút đệ tử xa gần. Tôi cảm hứng viết về sông Quây Sơn xinh đẹp: "Quây Sơn ơi/Con nước xanh mùa con gái/Say giấc nồng/Con nước khắc khoải mùa con trai/Đợi bạn tình/Bản nhỏ mái nhà sàn lô nhô/Trầm tư rặng tre già thả bóng/Trúc Lâm Thiền viện/Khói hương mặc trầm/Cối giã gạo ụp xòa/Chiếc mảng bồng bềnh đàn ông giăng lưới/Đàn vịt đua nhau ngụp lặn/Câu sli vắt ngang trời"…

Đoàn Ngọc Minh

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh