Bạn đang xem: Trang chủ » Non nước Cao Bằng

Gìn giữ nếp nhà cổ ở phố Co Sầu

Thứ ba 31/08/2021 05:00

Nhà cổ ở phố Co Sầu, thị trấn Trùng Khánh (Trùng Khánh) không chỉ đơn thuần là một mô hình kiến trúc hay kết cấu vật chất, mà sâu xa hơn nó mang trong mình hồn cốt văn hóa lâu đời. Qua năm tháng, nhà cổ vẫn đang được các thế hệ nối tiếp nhau chung sức gìn giữ, bảo tồn.

Dãy nhà cổ ở phố Co Sầu, thuộc tổ 2, thị trấn Trùng Khánh.

Phố cổ Co Sầu chỉ là một con phố nhỏ thuộc trung tâm thị trấn Trùng Khánh, nhưng nơi đây lại cất giữ nhiều nét đẹp truyền thống văn hóa lâu đời. Chạy dọc theo con phố nhỏ tại tổ 5, ngay phía sau dãy phố chính trung tâm chợ Trùng Khánh nối lên phía tổ 2, Trường THCS thị trấn Trùng Khánh, những ngôi nhà cổ trường tồn với thời gian, nằm đan xen giữa những ngôi nhà cao tầng ngày càng mọc lên nhiều khiến cho những ngôi nhà cổ càng trở nên "hoài niệm".

Dọc con phố hiện chỉ còn chưa đến 10 ngôi nhà cổ xây dựng từ đầu những năm 60 của thế kỷ trước, hầu hết những ngôi nhà này tường đã bong tróc, rêu phủ đầy mái nhà, một số nhà đã thay mái mới do mưa đá khiến cho phần mái bị hỏng, mưa dột vào nhà. Nhưng dù đã thay mái, dù đã trải qua gần 100 năm tồn tại, những ngôi nhà cổ vẫn giữ được nguyên vẹn kiến trúc truyền thống, mang trong mình hồn cốt văn hóa lâu đời.

Được xây dựng cách đây gần nửa thế kỷ, những ngôi nhà cổ ở phố cổ Co Sầu đã trở thành một nét văn hóa độc đáo. Tùy theo điều kiện kinh tế, sở thích mà mỗi hộ dân xây nhà theo cách riêng. Nhưng về tổng thể, các ngôi nhà nơi đây vẫn có những nét rất độc đáo. Nhà được xây bằng đá, vôi và cát chứ không có xi măng như bây giờ. Chiều ngang và sâu của ngôi nhà có tỷ lệ gần bằng nhau, mái nhà được làm cao lên để tạo sự thoáng đãng cho không gian bên trong. Tận dụng chiều cao của ngôi nhà, người dân thường làm gác lửng để tăng diện tích sử dụng.

Cách bố trí không gian bên trong nhà cũng rất hợp lý và mang bản sắc của từng gia đình. Dù không phải là nhà ống, nhưng cách sắp xếp không gian lại theo chiều sâu của ngôi nhà. Những gian ngoài, gia chủ sử dụng để tiếp khách. Những gian bên trong là phòng ngủ cho các thành viên trong gia đình, có chia tách theo lứa tuổi và giới tính.

Ngôi nhà cổ lặng lẽ đi cùng năm tháng, luôn được ông Nguyễn Văn Hồ trân trọng, giữ gìn.

Trong căn nhà cổ của ông Nguyễn Văn Hồ (65 tuổi), tổ 2 thị trấn Trùng Khánh, ông tự hào giới thiệu về ngôi nhà của mình: Căn nhà này xây dựng đến nay đã được hơn 60 năm, nhà lúc bấy giờ được xây chủ yếu bằng đá, cát, đất sét và vôi. Nhà được thiết kế mặt tiền rộng 5 m, sâu khoảng 30 m. Ngôi nhà cổ đến nay vẫn rất vững chắc mặc cho bên ngoài tường đã bong tróc và thi thoảng phải thay vài viên ngói.

Các nhà ở phố cổ Co Sầu được xây dựng khi đó vật liệu chủ yếu là tự khai thác và tự xây hoặc nhờ anh em họ hàng, làng xóm đến giúp. Mái nhà được lợp bằng ngói âm dương, nhà được thiết kế 1 gian, gian ngoài trần nhà cao để làm gác xép ở phía trên, phía dưới là phòng khách, sau phòng khách có 2 phòng ngủ đối diện nhau. Gian trong là nhà bếp và một phòng ngủ nhỏ, ở giữa gian trong và gian ngoài là khoảng sân trời, có giếng nước hoặc bể chứa nước tuỳ theo từng nhà.

Thực tế hiện đại hóa diện mạo nông thôn là một quá trình đang diễn ra và là một đòi hỏi tất yếu hiện nay. Cuộc sống của những người sống tại nhà cổ ảnh hưởng không nhỏ bởi sự thay đổi chóng vánh của cuộc sống hiện đại, không ít ngôi nhà cổ đang đứng trước câu hỏi "tồn tại hay không tồn tại".

Trước những thực tế hiện hữu đó, ông Hồ chia sẻ: Gia đình tôi có tất cả 6 anh chị em nhưng hiện tại ở và sinh hoạt tại đây chỉ có mình tôi, cũng đã rất nhiều lần anh em, gia đình góp ý cải tiến ngôi nhà hoặc phá bỏ để xây mới khang trang hơn nhưng tôi vẫn muốn giữ nguyên nhà, không cải tiến hay xây mới, chỉ sửa chữa một vài chỗ tường bong tróc hay thay vài viên ngói...

Theo ông Hồ, những ngôi nhà cổ là do ông cha để lại nên thế hệ sau cần phải trân trọng, bảo tồn. Dù cuộc sống có vất vả đến đâu thì hầu hết những người sống tại nhà cổ cũng không muốn bán đất, bán nhà hay phá đi để xây nhà mới. Gia đình nào cũng có sự tính toán phù hợp để giữ lại tối đa giá trị không gian của ngôi nhà cổ.

Những ngôi nhà cổ được ví như một "bảo tàng thu nhỏ" của văn hóa với phong tục, tập quán, tín ngưỡng, kiến trúc... Nói cách khác, nhà cổ là không gian văn hóa, nơi hưởng thụ và sản sinh văn hóa vốn được gìn giữ và trao truyền từ thế hệ trước đến thế hệ sau dưới những nếp nhà. Những người sinh sống dưới nếp nhà cổ là những người lưu giữ, bảo vệ nét văn hoá đặc sắc của phố cổ Co Sầu, gìn giữ những nếp nhà đã ăn sâu vào tiềm thức bao thế hệ người dân nơi đây.         

Khánh Việt

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh