Bạn đang xem: Trang chủ » Ký - Phóng sự

Nghệ nhân Dân gian Đinh Thị Đà - dành trọn tình yêu cho làn điệu dân ca

Thứ sáu 08/10/2021 06:00

Không ồn ào, náo nhiệt, không qua trường lớp đào tạo chuyên nghiệp nhưng khi đứng trên sân khấu vẫn cháy hết mình vì nghệ thuật, đó là nghệ nhân dân gian (NNDG), những người luôn một lòng vì nghệ thuật truyền thống. Được nuôi dưỡng từ khi mới sinh ra bằng những làn điệu dân ca mộc mạc, trữ tình của quê hương, NNDG Đinh Thị Đà, xóm Nà Pá, xã Đức Xuân (Thạch An) đã dành trọn tình yêu và tâm huyết của mình để sưu tầm, gìn giữ và sáng tác nhiều giai điệu dân ca mới. Hằng ngày, bà vẫn ngân nga hát những giai điệu như gieo vào lòng người niềm lạc quan, tin yêu cuộc sống.

Nghệ nhân Dân gian Đinh Thị Đà (bên trái) chia sẻ những bài hát mà bà sưu tầm và sáng tác. 

Bén "duyên" với điệu hát lượn

Con đường bê tông phẳng phiu đưa chúng tôi đến với Câu lạc bộ lượn Slương xóm Nà Pá. Không biết có mặt ở Nà Pá tự bao giờ, nhưng từ xưa, lượn Slương đã được các nghệ nhân quần chúng nơi đây lưu diễn nhiều nơi. Trải qua thăng trầm thời gian,  đến nay, tiếng hát điệu lượn Slương vẫn vang lên đều đặn như tâm tình mời gọi về với nơi đây. Giữa cánh đồng làng vàng óng bởi sắc lúa đang đến độ ngả liềm vào một ngày mùa thu tháng Mười, chúng tôi có dịp gặp gỡ, trò chuyện với NNDG Đinh Thị Đà, người thổi hồn vào những câu hát lượn. 

Ở xóm Nà Pá, nhắc đến NNDG Đinh Thị Đà, bà con dân tộc Tày nơi đây đều bày tỏ sự ngưỡng mộ về giọng ca truyền cảm, đậm chất trữ tình của bà. Hồi nhỏ, lúc mới 5 - 6 tuổi, bà  Đinh Thị Đà theo mẹ đi khắp các xóm, bản trong huyện tham gia hát trong những cuộc vui mừng lúa mới, mừng xuân mới hay những lễ hội quan trọng của dân tộc. Giọng ca trong trẻo, đằm thắm như ngấm sâu vào tiềm thức và nuôi dưỡng tâm hồn của nghệ nhân. Để rồi, khi tuổi đã xế chiều, đau đáu trước những mai một của làn điệu dân ca quê hương, NNDG Đinh Thị Đà lại tìm tòi, nghiên cứu với mong mỏi phục dựng và lưu giữ làn điệu dân ca truyền thống. 

Ca từ trong làn điệu lượn Slương thường dùng chất liệu là những hoạt động, cảnh vật, con người diễn ra trong cuộc sống thường ngày. Chính vì vậy, điệu hát lượn đi vào lòng mỗi người một cách nhẹ nhàng, mộc mạc, giản dị, chân thật, gần gũi. Ở tuổi 78, khi trải qua những thăng trầm của cuộc sống, NNDG Đinh Thị Đà thuộc lòng rất nhiều câu hát lượn cổ trong điệu lượn Slương của quê hương. Chính những ca từ ấy đã nhen nhóm tình yêu, là sợi dây kết nối gắn bó NNDG Đinh Thị Đà với dân ca dân tộc suốt mấy chục năm qua.

Bà chia sẻ: Tôi say mê, yêu thích dân ca, âm nhạc truyền thống từ lúc còn nhỏ, đến khi lớn lên càng say mê hơn. Thời xưa ở quê tôi, trai gái gặp nhau thường hát đối đáp. Cha mẹ tôi và những người của thế hệ trước gặp nhau có khi hát giao lưu đối đáp cả ngày sang đêm không thấy buồn chán. 

Lật tìm từng tập giấy A4 đã ngả màu được gói cẩn thận qua những lớp túi nilon, đó là "tài sản" vô giá mà NNDG Đinh Thị Đà nâng niu, trân trọng. Trong đó có trăm bài dân ca cổ do bà sưu tầm và sáng tác trong nhiều năm. Những bài hát đó được bà chép lại theo trí nhớ từ những người cao tuổi trong vùng hoặc qua truyền thông, báo, đài. 

Giờ đây khi tuổi càng cao, trí nhớ giảm, không thể nhớ cặn kẽ những lời dân ca cổ nữa thì cuốn sổ và những trang giấy phần nào giúp NNDG Đinh Thị Đà yên tâm lưu giữ giai điệu dân ca của quê hương cho thế hệ sau. Ngân lên một vài câu hát lượn Slương trong bài "Chiều Nà Pá", "Lượn Slương Nà Pá" cho chúng tôi nghe, bà kể đó là những giai điệu do bà mới sáng tác để gửi gắm tâm sự, thể hiện tình cảm với quê hương Nà Pá.

Ngân vang lời ca hy vọng...

Là người dân tộc Tày, NNDG Đinh Thị Đà hiểu và thấm sâu những giá trị văn hóa dân tộc mình. Bà thích khám phá phong tục tập quán, nét sinh hoạt văn hóa của dân tộc Tày ở những miền quê khác trong tỉnh để tìm ra sự độc đáo trong sáng tác. Bà bỏ công sức tìm hiểu và gom thành những chất liệu, hy vọng sẽ xây nên tòa lâu đài nghệ thuật của riêng mình. Bà chủ động kết nối, tập hợp những người cao tuổi, thành lập Câu lạc bộ dân ca lượn Slương để cùng giao lưu, trao đổi, gìn giữ, truyền lửa cho các thế hệ mai sau. 

Với những đóng góp của mình, tháng 12/2020, bà Đinh Thị Đà vinh dự được Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam phong tặng danh hiệu NNDG. Tuy nhiên, NNDG Đinh Thị Đà vẫn trăn trở: "Dân ca Tày tuy ngọt ngào, ý nghĩa là vậy nhưng lớp trẻ bây giờ không mấy ai mặn mà muốn tìm hiểu và kiên trì luyện tập hát nữa. Con cháu tôi và những người tôi từng dạy hát dân ca đều nhanh chóng bỏ cuộc, người học lâu cũng chỉ được vài tuần. Họ đều nói là không nhớ nổi lời ca vì nhiều ca từ khó. Ðối với âm nhạc truyền thống, tìm được người thực sự tâm huyết, say mê, dành thời gian theo học thật sự rất khó".  

Thủy Tiên

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh