Bảo tồn nguồn gen cây dẻ Trùng Khánh

Thứ tư 25/08/2021 07:00

Năm 2011, hạt dẻ Trùng Khánh được Cục Sở hữu trí tuệ cấp văn bằng bảo hộ chỉ dẫn địa lý, qua đó khẳng định giá trị to lớn của loại quả đặc sản địa phương. Tuy nhiên những nghiên cứu sâu về cây dẻ Trùng Khánh chưa nhiều, do đó việc nghiên cứu, bảo tồn nguồn gen, nhân giống và mở rộng diện tích có ý nghĩa quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

Các đại biểu tham quan mô hình vườn ươm giống dẻ tại xóm Bản Giăn, xã Lăng Hiếu (Trùng Khánh).

Theo thống kê, huyện Trùng Khánh có khoảng 630 ha có khả năng trồng dẻ, hiện nay mới trồng được trên 242 ha, chủ yếu tập trung ở các xã: Khâm Thành, Đình Phong, Ngọc Khê, Chí Viễn, Phong Châu và thị trấn Trùng Khánh với năng suất bình quân đạt 10 tạ/ha, sản lượng bình quân hằng năm đạt 242 tấn. Mặc dù cây dẻ có giá trị lớn nhưng người dân chưa biết cách chăm sóc, không áp dụng đúng quy trình kỹ thuật, nhiều cây đã già cỗi nên một số cây bắt đầu chết hoặc cho sản lượng thấp, chất lượng nguồn gen có hiện tượng suy giảm.

Trước thực trạng đó, cần xác định được các đặc điểm lâm học của cây dẻ Trùng Khánh, xác định giá trị nguồn gen của cây dẻ đạt chất lượng cao. Trên cơ sở đó, xây dựng vườn giống vô tính nhằm cung cấp vật liệu giống từ các cây trội đã được tuyển chọn; xây dựng quy trình kỹ thuật nhân giống sinh dưỡng và quy trình trồng rừng dẻ thâm canh nhằm khai thác và phát triển các giống dẻ cho năng suất, chất lượng cao.

Để khai thác hiệu quả nguồn gen quý của cây dẻ, năm 2018, bằng nguồn kinh phí sự nghiệp khoa học và công nghệ, Viện Nghiên cứu Lâm sinh thực hiện Đề tài “Nghiên cứu khai thác và phát triển nguồn gen cây dẻ Trùng Khánh tại Cao Bằng” với mục tiêu khai thác và phát triển nguồn gen cây dẻ Trùng Khánh. Đề tài vừa được Hội đồng khoa học đánh giá nghiệm thu đạt mục tiêu và nội dung đề ra.

Theo đó, đề tài tuyển chọn và công nhận 31 cây trội dẻ Trùng Khánh (theo Quyết định số 474/QĐ-SNN ngày 7/8/2020 của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) dựa trên kết quả thu thập, đánh giá các chỉ tiêu sinh trưởng và phẩm chất cây. Đây là các cây sinh trưởng tốt, đường kính trung bình đạt 57,3 cm, chiều cao trung bình đạt 16,3 m, đường kính tán dày đạt 8,7 m, độ dày tán đạt 4 m, sản lượng trung bình 3 năm gần nhất đạt 25,5 kg. Đây là nguồn gen tốt để phục vụ công tác nhân giống, tạo ra các cây con có năng suất, chất lượng cao.

Qua nghiên cứu kỹ thuật nhân giống vô tính loài dẻ Trùng Khánh bằng phương pháp giâm hom, biện pháp nhân giống sinh dưỡng dẻ bằng phương pháp ghép nêm, ghép áp, ghép mắt cho thấy, phương pháp ghép có ưu điểm vượt trội, cây ghép giữ được các đặc tính của giống muốn nhân, khả năng sinh trưởng và phát triển tốt, thích nghi với điều kiện khí hậu, đất đai của cây gốc ghép, hệ số nhân giống cao, tăng khả năng chống chịu của cây như: chịu hạn, chịu úng, chịu rét và sâu bệnh.

Trong các phương pháp ghép, ghép nêm cho tỷ lệ thành cây cao nhất đạt 83%, tốt nhất là ghép từ tháng 12 năm trước đến tháng 2 năm sau. Đường kính, chiều cao gốc ghép ảnh hưởng đến tỷ lệ bật chồi của cành ghép, thích hợp nhất là đường kính từ 0,7 - 0,9 cm, chiều cao đạt 20 cm.

Đề tài tiến hành xây dựng được vườn giống vô tính dẻ Trùng Khánh 1 ha với 25 dòng vô tính từ 25 cây trội. Kết quả cho thấy, tỷ lệ sống bình quân của vườn giống dẻ ở 6 tháng trồng trung bình đạt 93,9%. Xây dựng 1 ha mô hình trồng thuần loài, tỷ lệ sống ở 6 tháng tuổi trung bình đạt 88,44%; cây đến 12 tháng tuổi, tỷ lệ sống trung bình đạt 86,67%; xây dựng mô hình nông lâm kết hợp 2 ha, chất lượng cây tốt trung bình đạt 71,5%, chất lượng cây trung bình đạt 28%.

Tổ chức tập huấn kỹ thuật nhân giống dẻ Trùng Khánh từ khâu chọn cây trội, kỹ thuật nhân giống hữu tính, kỹ thuật nhân giống vô tính bằng phương pháp ghép; tập huấn kỹ thuật trồng thâm canh dẻ Trùng Khánh theo hướng lấy quả với 60 hộ tham gia mô hình là cán bộ khuyến nông, kiểm lâm, lâm nghiệp trên địa bàn huyện.

Bên cạnh việc hỗ trợ công tác nghiên cứu khoa học, cây dẻ cũng là cây trồng mũi nhọn có nguồn gốc bản địa được chính quyền địa phương tập trung phát triển gắn với quảng bá du lịch động Ngườm Ngao, thác Bản Giốc. Hy vọng với kết quả nghiên cứu thành công của đề tài cùng với định hướng phát triển của huyện, diện tích, năng suất và chất lượng của cây dẻ ngày càng nâng cao, từng bước tăng thu nhập cho người dân, góp phần thực hiện Đề án nông nghiệp thông minh tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2020 - 2025, tầm nhìn đến năm 2030 trên địa bàn tỉnh.    

Hoàng Hà

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh