Bạn đang xem: Trang chủ » Hồ sơ - Tư liệu

Tổng khởi nghĩa giành chính quyền năm 1945 tại Cao Bằng

Thứ tư 18/08/2021 05:00

Ngày 13/8/1945, Hội nghị toàn quốc của Đảng khai mạc tại Tân Trào (huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang) ra lời hiệu triệu đồng bào cả nước đứng lên làm cuộc khởi nghĩa giành chính quyền. Ngày 16/8/1945, tại Tân Trào đã khai mạc Quốc dân Đại hội. Đại hội thông qua Lệnh Tổng khởi nghĩa của Ủy ban khởi nghĩa và hiệu triệu toàn dân thực hiện mười chính sách của Mặt trận Việt Minh. Đại hội đã cử ra Ủy ban dân tộc giải phóng (còn gọi là Chính phủ lâm thời), do Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng đầu. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra lời kêu gọi đồng bào cả nước đứng lên “đem sức ta mà giải phóng cho ta”.

Mít tinh giành chính quyền cách mạng tại Sóc Giang (Hà Quảng). Tranh: T.L.

Ở Cao Bằng lúc này, tình thế cách mạng cũng nhanh chóng xuất hiện, Tỉnh ủy đã phát động cuộc khởi nghĩa trong toàn tỉnh và tiến hành khởi nghĩa từng phần từ tháng 3/1945, thành lập chính quyền cách mạng để lãnh đạo Nhân dân kháng Nhật, cứu nước. Giữa lúc Đảng bộ và Nhân dân các dân tộc tỉnh Cao Bằng đang gấp rút chuẩn bị mọi mặt tiến tới tổng khởi nghĩa, thì thời cơ "ngàn năm có một" xuất hiện. Ngày 13/8/1945, Ủy ban khởi nghĩa toàn quốc ra Quân lệnh số 1, hạ lệnh cho Giải phóng quân, các lực lượng vũ trang tự vệ, chính quyền các cấp và toàn dân đứng lên Tổng khởi nghĩa.

Chấp hành lệnh Tổng khởi nghĩa toàn quốc, Tỉnh ủy và UBND lâm thời tỉnh Cao Bằng khẩn trương thành lập Ủy ban khởi nghĩa của tỉnh do đồng chí Hoàng Đình Giong (tức Văn Tư) làm Trưởng ban, đồng thời vận động Nhân dân nhất tề nổi dậy giải phóng quê hương.

Ngày 15/8/1945, phát xít Nhật chính thức đầu hàng Đồng minh vô điều kiện. Ở Cao Bằng, quân Nhật hoang mang, tan rã từng mảng, Ủy ban khởi nghĩa của tỉnh đã ra lệnh cho Giải phóng quân, lực lượng vũ trang ở các châu, các đội du kích, đội tự vệ cùng toàn thể Nhân dân các dân tộc trong tỉnh nổi dậy đánh chiếm các đồn bốt của Nhật ở các châu lỵ và thị xã, tiêu diệt các đội bảo an do Nhật tổ chức, bọn tay sai phản động thân Nhật, chặn đánh các ngả đường rút lui của địch, cướp súng địch để trang bị cho ta.

Ở châu Hà Quảng, từ ngày 17 - 19/8/1945, quân ta bao vây chặt đồn Sóc Giang, cắm cờ đỏ sao vàng xung quanh đồn để uy hiếp địch, kêu gọi địch đầu hàng. Tối 20/8/1945, quân Nhật bí mật rút về Đôn Chương, ta truy kích, gây cho chúng nhiều thiệt hại. Lực lượng vũ trang của châu Hòa An đã phục kích sẵn tại Nặm Thoong, Nà Lóa diệt thêm 20 tên, thu 1 súng cối, 2 súng trường.

Ở châu Hòa An, lực lượng vũ trang đã vây chặt đồn Nước Hai, triệt các đường liên lạc tiếp tế của địch và cắm cờ đỏ sao vàng trên đồi cao lân cận nhằm uy hiếp tinh thần địch. Ngày 19 - 20/8/1945, ta chặn đánh và tiêu hao sinh lực địch khi một toán bảo an từ Đồn nống ra và một đại đội quân Nhật định rút về Thị xã. Sáng 22/8/1945, UBND lâm thời ra mắt Nhân dân, Hòa An hoàn toàn giải phóng.

Ở châu Nguyên Bình, trước sức mạnh của phong trào cách mạng quần chúng, quân địch ở các đồn Nguyên Bình và Mỏ thiếc Tĩnh Túc hoang mang tháo chạy qua đèo Lê A về Bắc Kạn. Lực lượng vũ trang địa phương chặn đánh, truy kích tiêu diệt nhiều tên địch, thu một số vũ khí, buộc chúng phải đầu hàng. Chiều  21/8/1945, tại thị trấn Tĩnh Túc, ta tổ chức một cuộc mít tinh, UBND lâm thời thị trấn Tĩnh Túc ra mắt quần chúng và công khai hoạt động, tuyên bố xóa  bỏ chính quyền của địch, thành lập chính quyền cách mạng. Ngày 22/8/1945, châu Nguyên Bình tổ chức mít tinh, tuyên bố thành lập chính quyền cách mạng, trừng trị bọn tay sai bán nước.

Ở châu Trùng Khánh, quân Nhật hoang mang, rút chạy từ đêm 18/8/1945. Ngày 19/8/1945, Ban Việt Minh châu đã tổ chức một cuộc mít tinh quần chúng đưa lực lượng vũ trang vào thị trấn truy quét bọn phản động, tay sai Nhật. Ngày 26/8/1945, UBND lâm thời châu được thành lập.

Ở châu Quảng Uyên, quân và dân ta đã bức quân Nhật rút chạy từ ngày 19/8/1945, lực lượng vũ trang đã tiến vào thị trấn vây bắt tên tri châu và số lính bảo an còn lại, thu nhiều vũ khí và quân dụng. Sáng hôm sau, UBND lâm thời châu tổ chức một cuộc mít tinh lớn của quần chúng, tuyên bố xóa bỏ chính quyền thân Nhật.

Ở châu Thạch An, UBND lâm thời châu đã được thành lập từ đầu tháng 7/1945 tại Bản Lủng (thuộc xã Danh Sỹ). Ngày 26/8/1945, trong cuộc mít tinh lớn có hơn 1.000 người dự ở châu lỵ, ta tuyên bố xóa bỏ chính quyền thân Nhật, UBND lâm thời ra mắt quần chúng.

Tại Thị xã, tình hình phức tạp hơn, tàn quân Nhật các nơi chạy về co cụm, hàng vạn quân Trung Hoa dân quốc với danh nghĩa “Đồng minh vào tước vũ khí quân đội Nhật” đang tràn qua biên giới với âm mưu tiêu diệt cộng sản, dựng lên chính quyền tay sai thân Tưởng. Trước tình thế cấp bách, ngày 20/8/1945, Ủy ban khởi nghĩa tỉnh ra mệnh lệnh: “Phải chiếm được thị xã trước khi quân Đồng minh kéo vào giải giáp vũ khí quân đội Nhật, chính quyền cách mạng của tỉnh phải sớm giành chủ quyền ở thị xã để giao thiệp với quân Đồng minh với tư cách là chủ”.

Lúc này, không khí tổng khởi nghĩa sục sôi. Rạng sáng 21/8/1945, được sự hỗ trợ của Nhân dân, một bộ phận quân giải phóng của tỉnh do đồng chí Hoàng Đình Giong chỉ huy vượt sông Hiến tiến vào thị xã. Trước sức mạnh như vũ bão của quân cách mạng, 12 giờ trưa 21/81945, quân Nhật và bọn tay sai chấp nhận đầu hàng không điều kiện, đồng ý giao nộp cho ta toàn bộ số vũ khí của Pháp mà chúng chiếm được. Ngay đêm hôm đó, quân Nhật bí mật rút lui theo Quốc lộ 3 về Bắc Kạn.

Sáng 22/8/1945, UBND lâm thời tỉnh và thị xã tổ chức cuộc tuần hành trên đường phố để biểu dương lực lượng cách mạng, sau đó họp mít tinh tại chùa Phố Cũ tuyên bố xóa bỏ chính quyền của Nhật và bọn tay sai, thành lập UBND lâm thời thị xã. Nhân dân thị xã Cao Bằng nhiệt liệt chào đón chính quyền cách mạng và UBND lâm thời của tỉnh, thị xã ra mắt toàn dân. Đồng thời, ta cử một đoàn đại biểu thay mặt UBND lâm thời tỉnh giao thiệp với quân đội Tưởng theo quy chế Đồng minh, nhằm bảo vệ chính quyền cách mạng, bảo vệ nền độc lập tự do mà Nhân dân ta vừa giành được.

Ngày 22/8/1945, một ngày lịch sử, ngày hội cách mạng đáng ghi nhớ của Nhân dân các dân tộc trong tỉnh, lần đầu tiên kể từ tháng 10/1886, Cao Bằng sạch bóng quân xâm lược, chính quyền về tay Nhân dân.

Là vùng đất địa đầu đất nước, được sự chỉ đạo trực tiếp của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh và Trung ương Đảng, Cao Bằng trở thành căn cứ địa đầu tiên của đất nước trong cuộc cách mạng giải phóng dân tộc. Thực hiện linh hoạt và sáng tạo đường lối, chủ trương của Đảng và lãnh tụ Hồ Chí Minh, Đảng bộ, chính quyền, lực lượng vũ trang và Nhân dân các dân tộc Cao Bằng đã chớp thời cơ thuận lợi, vùng lên đánh đuổi giặc ngoại xâm, góp phần xứng đáng vào thắng lợi của cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945 và xây dựng Nhà nước Việt Nam độc lập, tự do.

Ngày nay, trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội, Nhân dân các dân tộc Cao Bằng tiếp tục phát huy truyền thống quê hương cội nguồn cách mạng cùng cả nước vững bước đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế. Phấn đấu thực hiện thắng lợi các mục tiêu Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ XIX, Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng đã đề ra. Quyết tâm xây dựng tỉnh Cao Bằng trở thành tỉnh “gương mẫu”, “đi đầu” như lời Bác Hồ kính yêu đã căn dặn, xứng đáng với niềm tin của Đảng và truyền thống tốt đẹp của quê hương cội nguồn cách mạng.

Triệu Thu Trang

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh