Xây dựng nông thôn mới: Nhiều khó khăn thực hiện tiêu chí môi trường

Thứ hai 19/08/2019 13:00

Bài cuối: Nỗ lực thực hiện tiêu chí môi trường và an toàn vệ sinh thực phẩm


Qua thực tiễn triển khai tiêu chí số 17 về môi trường (MT), trong xây dựng nông thôn mới (NTM) hầu hết các xã đều đánh giá MT và vệ sinh an toàn thực phẩm là một trong những tiêu chí khó đạt nhất. Chúng tôi có cuộc phỏng vấn đồng chí Nông Văn Nhậm, Phó Chánh Văn phòng Điều phối Chương trình Mục tiêu quốc gia (CTMTQG) xây dựng NTM tỉnh về các giải pháp nỗ lực đẩy mạnh, triển khai hiệu quả tiêu chí MT trong thời gian tới.

Người dân xóm Phja Chang, xã Phúc Sen (Quảng Uyên) đầu tư xây dựng chuồng trại hợp vệ sinh.

Phóng viên: Đồng chí đánh giá về tình hình thực hiện tiêu chí MT và vệ sinh an toàn thực phẩm trên địa bàn tỉnh như thế nào?
Đồng chí Nông Văn Nhậm: Trên cơ sở Quyết định số 1980/QĐ-TTg ngày 17/10/2016 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về xã NTM giai đoạn 2016 - 2020, ngày 7/2/2007, Văn phòng Điều phối CTMTQG xây dựng NTM tỉnh, Sở Tài nguyên và Môi trường đã tham mưu cho UBND tỉnh ban hành nhiều văn bản hướng dẫn, chỉ đạo cơ sở triển khai thực hiện tiêu chí MT và an toàn thực phẩm; đẩy mạnh tuyên truyền về MT trên các phương tiện thông tin đại chúng; hằng năm phân bổ vốn để thực hiện; phối hợp với các cơ quan hữu quan, tổ chức đoàn thể các cấp tổ chức các hoạt động về MT, như: Mít tinh kỷ niệm ngày Môi trường Thế giới (5/6); Tuần lễ Quốc gia về Nước sạch vệ sinh môi trường (29/4 - 6/5); đẩy mạnh thực hiện phong trào “3 sạch”...
Quá trình triển khai, tại những xã đã đạt chuẩn NTM, thực hiện tiêu chí MT và an toàn thực phẩm có nhiều chuyển biến tích cực, như: Phong trào “3 sạch” (sạch nhà, sạch đường làng, ngõ xóm) nhiều xã có nhiều tuyến đường mẫu xanh - sạch - đẹp tiêu biểu; công tác kiểm soát ô nhiễm tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh, thu gom và xử lý chất thải được người dân và các cấp, ngành quan tâm. Tuy vậy, trong 20/177 xã đạt tiêu chí NTM đều đến giai đoạn “nước rút” mới tập trung cho việc triển khai thực hiện tiêu chí, dẫn đến nhiều xã vẫn còn nợ tiêu chí MT đến nay chưa có điều kiện hoàn thiện đầy đủ các nội dung tiêu chí.
Đối với hơn 150 xã phấn đấu đạt chuẩn NTM trong những năm tiếp theo, bước đầu tăng cường công tác tuyên truyền, quan tâm đến vấn đề MT, triển khai xây dựng cảnh quan MT xanh - sạch - đẹp, như: xây bồn, trồng cây hàng rào xanh, ra quân cải tạo vườn hộ; vận động người dân thực hiện vệ sinh MT, di dời chuồng trại ra khỏi gầm nhà sàn, xây dựng chuồng trại hợp vệ sinh; đẩy mạnh thực hiện 3 sạch; xử lý nước thải, chất thải rắn…
Tuy có chuyển biến bước đầu nhưng quá trình triển khai, các xã  còn lúng túng trong việc duy trì và nâng cao chất lượng thực hiện tiêu chí MT và an toàn thực phẩm cũng như việc thực hiện để đạt chuẩn tại các xã phấn đấu đạt chuẩn. Bên cạnh đó, nhiều nội dung tiêu chí MT liên quan đến các cấp, ngành nên xã khó thực hiện; chỉ tiêu đánh giá chưa rõ ràng, ảnh hưởng tới mục tiêu phấn đấu của các địa phương.
Phóng viên: Đồng chí cho biết nguyên nhân, khó khăn tồn tại trong quá trình triển khai tiêu chí 17 tại các xã?
Đồng chí Nông Văn Nhậm: Do nông thôn miền núi của tỉnh xuất phát điểm xây dựng NTM còn thấp, hơn 2/3 xã thuộc diện khó khăn, kinh tế - xã hội chậm phát triển, trình độ dân trí chưa cao và đồng đều nên đặt ra nhiều khó khăn trong thực hiện cả 19 tiêu chí, trong đó tiêu chí 17 về MT rất khó vì nhiều nội dung. Vấn đề khó khăn trong tiêu chí MT xuất phát điểm thấp: Do dân cư không tập trung nên công trình nước sạch nông thôn miền núi nhỏ lẻ, phân tán, nhiều công trình đã xuống cấp, không có hệ thống thoát nước tập trung mà thoát nước theo địa hình tự nhiên; Cơ sở sản xuất kinh doanh, nuôi trồng thủy sản, làng nghề là cơ sở nhỏ lẻ nên không có kế hoạch quản lý MT và chưa có các biện pháp xử lý MT; Xây dựng chuồng trại chăn nuôi đảm bảo vệ sinh MT thiếu quỹ đất, nguồn lực; Xây dựng cảnh quan MT xanh - sạch - đẹp do dân trí chưa cao, nhận thức hạn chế, cơ sở nông thôn chưa đáp ứng nên đa số các xã vẫn xả nước thải, chất thải, túi nilon, bao bì thuốc bảo vệ thực vật, hóa chất hết hạn sử dụng trong sản xuất nông lâm nghiệp... ra MT, không đúng quy định.
Bên cạnh đó, huy động nguồn lực cho thực hiện tiêu chí MT còn ở mức thấp; nhận thức và sự tham gia của cộng đồng dân cư còn nhiều hạn chế khiến việc triển khai thực hiện tiêu chí MT gặp nhiều khó khăn. Chất thải khu vực nông thôn chủ yếu do các hộ tự xử lý thủ công chôn lấp, đổ ra khu đất trống, chưa có đơn vị tổ chức thu gom. Các địa phương còn lúng túng trong triển khai tiêu chí MT; thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm MT nông thôn khó triển khai, chưa có quy định cụ thể.
Phóng viên: Thời gian tới Văn phòng Điều phối CTMTQG xây dựng NTM tỉnh sẽ có giải pháp gì để tiếp tục triển khai có hiệu quả tiêu chí MT và an toàn thực phẩm trên địa bàn tỉnh?
Đồng chí Nông Văn Nhậm: Để nâng cao chất lượng thực hiện đối với các xã đã được công nhận đạt chuẩn NTM và tháo gỡ khó khăn trong thực hiện tiêu chí MT và an toàn thực phẩm đối với xã phấn đấu đạt chuẩn NTM, những năm tiếp theo, Văn phòng Điều phối CTMTQG xây dựng NTM tỉnh sẽ triển khai nhiệm vụ, giải pháp sau:
Đẩy mạnh tuyên truyền, xây dựng, triển khai các chương trình truyền thông đa dạng để nâng cao nhận thức của người dân về thực hiện tiêu chí MT; xây dựng và triển khai thực hiện quy chế, hương ước bảo vệ MT trong khu dân cư; huy động cộng đồng tham gia các hoạt động cải thiện vệ sinh MT do các tổ chức, đoàn thể triển khai, như: “Đoạn đường tự quản”, “Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch”; vận động nhân dân sử dụng các chế phẩm sinh học, hạn chế sử dụng phân bón hóa học, hóa chất trong sản xuất nông nghiệp; nâng cao trách nhiệm trong sản xuất, kinh doanh thực phẩm...
 Xây dựng các mô hình quản lý với công trình cấp nước tập trung nông thôn, mô hình cấp nước tự chảy; xây dựng mô hình xử lý chất thải rắn quy mô liên xã, mô hình thu gom xử lý  bao gói thuốc bảo vệ thực vật và mô hình xử lý chất thải chăn nuôi đệm lót sinh học, công nghệ khí học Bioga...
 Tiếp tục xây dựng, ban hành các cơ chế chính sách, quy định về bảo vệ MT nông thôn; hỗ trợ các cơ sở sản xuất thực phẩm, chăn nuôi đầu tư trang thiết bị xử lý chất thải; nâng cao vai trò, trách nhiệm của các cấp ủy, chính quyền và ngành hữu quan trong quá trình hướng dẫn, theo dõi, đánh giá tiêu chí MT và tăng cường kiểm tra tại các xã, đặc biệt là xã, huyện đã được công nhận tiêu chí MT.
Sử dụng có hiệu quả nguồn vốn từ CTMTQG xây dựng NTM hỗ trợ thực hiện xây dựng vị trí thu gom, xử lý chất thải; bố trí kinh phí thường xuyên để hỗ trợ, cải tạo các công trình kết cấu hạ tầng về MT trên địa bàn. Huy động các nguồn, lồng ghép các chương trình, dự án, tổ chức quốc tế trên địa bàn, vốn đầu tư của doanh nghiệp... để đầu tư vào bảo vệ và xử lý MT. Ban hành quy chế hoạt động và tạo điều kiện để tổ chức tự quản về bảo vệ MT hoạt động hiệu quả.
Đối với xã đã được công nhận đạt chuẩn, ngoài việc duy trì các chỉ tiêu theo yêu cầu, cần phải thực hiện nâng cao chất lượng của các tiêu chí để đạt bền vững. Riêng đối với tiêu chí MT và an toàn thực phẩm cần phải xây dựng những mô hình thí điểm, vừa làm điểm mấu chốt trong việc nâng cao chất lượng, vừa làm mô hình “mẫu”, gọi là xây dựng “điểm nhấn” nhằm góp phần làm thay đổi hơn nữa bộ mặt của toàn xã, tiến tới xã đạt chuẩn NTM kiểu mẫu.
Đối với các xã phấn đấu đạt chuẩn NTM trong những năm tiếp theo, việc triển khai các nội dung tiêu chí MT và an toàn thực phẩm đạt theo các chỉ tiêu yêu cầu “bắt buộc” của tiêu chí theo quy định của tỉnh, cơ quan chuyên môn. Ngoài ra, để nâng cao chất lượng tiêu chí cũng cần lựa chọn 1 mô hình mẫu tạo điểm nhấn trong thực hiện tiêu chí, theo đó cần chú trọng cảnh quan MT, thu gom xử lý chất thải và xử lý chất thải chăn nuôi trong khu dân cư.
Phóng viên: Trân trọng cảm ơn đồng chí!

Trường Hà (Thực hiện)

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Tắt bộ gõ Gõ tự động Telex VNI VIQR 

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh