Bạn đang xem: Trang chủ » Xã hội

Thăng trầm làng nghề ngói máng ở Tự Do

Thứ tư 05/06/2019 05:00

Quảng Uyên là địa phương nổi tiếng với nhiều làng nghề thủ công truyền thống lâu đời như: dệt vải, rèn, mộc, làm hương trầm, giấy bản, ngói máng... Tuy nhiên, những năm gần đây do sự xuất hiện của nhiều loại vật liệu hiện đại cộng thêm nguồn nguyên liệu ngày càng khan hiếm đã khiến nhiều làng nghề rơi vào tình cảnh lao đao, sản phẩm làm ra khó tiêu thụ, không còn chỗ đứng.

Người dân xóm Lũng Rì, xã Tự Do làm ngói máng.

Xã Tự Do cách thị trấn Quảng Uyên chừng 2 km, nơi đây có 100% hộ dân tộc Nùng An sinh sống. Từ bao đời nay, người dân vẫn gìn giữ những nghề thủ công truyền thống của dân tộc mình như: dệt vải, đan lát, ngói máng... Ngói máng là nét đặc trưng trong kiến trúc cũng như văn hóa của người Nùng An. Nghề làm ngói máng trước đây đã giúp nhiều hộ dân thoát nghèo, ổn định kinh tế gia đình. Nhưng do giá bán sản phẩm thấp, sản phẩm lại phải cạnh tranh gay gắt trên thị trường trước những vật liệu lợp mới nên nghề làm ngói máng ở đây đang có nguy cơ mai một. Hiện nay, trên địa bàn xã Tự Do chỉ còn hai xóm là Lũng Rì và Lũng Các với hơn 10 hộ dân làm ngói máng.

Ông Hoàng Minh Đồng, một trong ít người dân còn làm ngói máng chia sẻ: Gia đình tôi trải qua 4 đời làm ngói máng. Tôi là đời thứ 5. Tại thời điểm hưng thịnh nhất cả xã có khoảng 150 hộ làm ngói, tập trung ở 3 xóm: Kéo Rỏn, Lũng Rì, Lũng Các. Mỗi hộ làm từ 2 - 4 vạn viên ngói/năm. Sản phẩm làm ra khi ấy không đủ đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Trước cửa nhà nào cũng có một lò nung ngói, bếp lò lúc nào cũng đỏ lửa. Không như bây giờ, số hộ làm ngói máng chỉ đếm được trên đầu ngón tay, các lò nung ngói và các lán sản xuất ngói nung cũng bị dỡ bỏ.
Theo ông Đồng, làm ra sản phẩm ngói máng đòi hỏi rất nhiều công đoạn và thời gian. Để sản phẩm ngói máng đạt chất lượng phải mất hơn một tháng. Ngói máng sản xuất ở Tự Do có chất lượng tốt, màu sắc đẹp, khi lợp mái nhà có độ nặng, không bị gió lốc làm vỡ, chịu được mưa đá nhỏ, độ bền có thể lên đến vài chục năm nên rất được ưa chuộng.
Để làm ra một lò ngói thì phải tiêu tốn rất nhiều củi đốt. Ngoài ra, không thể dùng chất đốt khác để thay thế củi trong quá trình đun lò vì chỉ có đun củi thủ công mới có thể điều chỉnh được nhiệt độ trong từng giai đoạn khi nung ngói. Thông thường, để nung được ngói thành phẩm, một lò nung phải được đốt củi trong một tuần, chính vì thế lượng củi đốt là rất nhiều. Đồng thời, đất làm ngói cũng phải là loại đất sét dẻo, mịn, được khai thác chủ yếu từ các xã khác như Quảng Hưng, Độc Lập (Quảng Uyên). Điều này càng làm tăng thêm chi phí, khó khăn cho các chủ lò khi cạnh tranh với các loại ngói và vật liệu xây dựng hiện đại.
Anh Lâm Văn Bào, Trưởng xóm Lũng Rì, xã Tự Do chia sẻ: Lũng Rì có 83 hộ dân. Trước đây, cả xóm có trên 50 hộ làm ngói máng nhưng những năm trở lại đây, việc tiêu thụ ngói máng có xu hướng giảm mạnh, số hộ bỏ nghề ngày càng tăng. Hiện nay, cả xóm chỉ có 10/83 hộ còn gìn giữ và phát triển nghề thủ công ngói máng. Sản phẩm ngói máng chỉ được sản xuất khi có đơn đặt hàng trước, khách hàng chủ yếu chỉ còn là những hộ dân rải rác trong tỉnh.
Ông Vi Văn Đức, Chủ tịch UBND xã Tự Do cho rằng: Có nhiều nguyên nhân dẫn đến làng nghề làm ngói máng thủ công đang dần mai một. Một viên ngói máng hiện nay cần hơn một tháng để hoàn thiện trong khi chỉ bán ra thị trường với giá từ 1,8 - 2 nghìn đồng/viên. Mặt khác, ngói máng đang phải cạnh tranh gay gắt với  nhiều loại vật liệu khác đang xuất hiện trên thị trường có tính đa dụng, giá thành rẻ, mẫu mã đẹp... Chính vì vậy, sản phẩm ngói máng đang dần bị thay thế và rơi vào quên lãng.
Dù đã tồn tại hàng trăm năm song nghề làm ngói máng ở Tự Do đang có nguy cơ mai một và biến mất. Bà con nơi đây mong được các cơ quan chức năng quan tâm, hỗ trợ bằng nhiều biện pháp để có thể vực dậy, tìm đầu ra cho sản phẩm ngói máng, cũng như tạo động lực để làng nghề làm ngói máng truyền thống tồn tại và phát triển bền vững. 

Thủy Tiên

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Tắt bộ gõ Gõ tự động Telex VNI VIQR 

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh