Bạn đang xem: Trang chủ » Xã hội

Dưới cánh rừng thiêng

Thứ bảy 15/09/2018 07:00

Đến hôm nay, người dân xã Vân Trình (Thạch An) vẫn tràn ngập niềm vui khi rừng nghiến nguyên sinh xóm Bó Dường trở thành Rừng cây di sản Việt Nam vào tháng 3/2018. Với những người dân nơi đây, rừng cây là một “thực thể sống” chứng kiến chiều dài lịch sử của vùng đất này, và dưới tán rừng ngút ngàn màu xanh vẫn văng vẳng những câu chuyện kể nhuốm đầy huyền tích về mảnh đất, con người xã Vân Trình xưa và nay.

Du khách nước ngoài tham quan, tìm hiểu rừng nghiến nguyên sinh xóm Bó Dường.

Cách thành phố Cao Bằng 33 km về hướng Bắc, khu rừng nằm ngay trên đoạn Quốc lộ 4a, thuộc địa phận xóm Bó Dường, xã Vân Trình tiếp giáp xã Lê Lai (Thạch An), có diện tích 9,03 ha, hai bên đều là núi đá cao. Khi bước vào khu rừng, chúng tôi không khỏi bị choáng ngợp bởi những cây cổ thụ tán xòe rộng như những bàn tay khổng lồ. Trong khu rừng có mỏ nước trong vắt bốn mùa, đây là nguồn nước chủ yếu cung cấp cho hơn 70 hộ dân  xóm Bó Dường dùng cho sinh hoạt và sản xuất. Tại khu rừng có miếu thờ thần rừng, dân trong bản gọi là “đông slấn” (rừng thiêng). Miếu được nhân dân địa phương xây dựng từ lâu đời để hằng năm người dân đến thắp hương cầu mong thần rừng phù hộ cho dân làng được bình an, mùa màng tốt tươi.
Người dân xóm Bó Dường không biết cụ thể rừng nghiến này có từ bao giờ bởi đến nay qua bao thế hệ thì rừng cây vẫn nguyên vẹn vẻ hoang sơ với nhưng cây cổ thụ ken dày bên nhau, ngày ngày giữ đất, giữ nguồn nước cho làng. Ông Đinh Văn Lưu, xóm Bó Dường tự hào: Hiếm có nơi nào hiện vẫn giữ nguyên vẹn được cả một cánh rừng nghiến và các cây cổ thụ khác như rừng Bó Dường. Cha ông chúng tôi vẫn kể lại rằng, những cây cổ thụ như nghiến, đinh, trai… trong rừng được giữ gìn với mong muốn mang đến sự thịnh vượng, trường tồn cho xóm làng và để con cháu sau này được hưởng nguồn nước, bóng mát...
Tình yêu thiêng liêng với rừng cây đã in sâu vào tâm trí mỗi người xóm Bó Dường nói riêng và nhân dân xã Vân Trình nói chung. Dân làng đã có quy ước bảo vệ khu rừng thiêng này nên không một ai dám đến khai thác gỗ và các sản vật khác trong rừng, kể cả cây nghiến già cỗi đổ tự nhiên không ai dám lấy về dùng. Hằng năm, sau khi ăn Tết, các hộ dân trong xóm đều có nghĩa vụ trồng một cây xanh để tăng thêm sự đa dạng sinh học vào khu rừng…
Đặc biệt, xung quanh cánh rừng nguyên sinh này còn truyền lại rất nhiều câu chuyện kể nhuốm màu huyền tích rất thú vị. Trong đó có chuyện kể về một người đàn ông ở xóm bên khi đi qua cánh rừng nghiến thấy rất nhiều cành củi khô nên bó lại định mang về nhà sử dụng, nhưng lạ lùng là khi vác bó củi để về nhà mà đi mãi không ra được khỏi cánh rừng nên cứ vòng đi vòng lại mà trời càng tối. May mắn có một người dân ở làng Bó Dường cũng đi qua lúc đó bảo người đàn ông làng bên đặt bó củi đã bó lại chỗ cũ rồi mới ra khỏi được cánh rừng. Có câu chuyện khác kể về hai cây nghiến cổ thụ nhiều năm trước bị đổ xuống. Có một tốp bốn, năm người ở vùng khác biết đã xẻ trộm mang đi nhưng một thời gian sau bản thân những người này đều gặp nạn…
Có lẽ từ những câu chuyện trên và ngôi miếu thờ thần rừng nên rừng nghiến nguyên sinh xóm Bó Dường không chỉ là niềm tự hào, là “báu vật” mà với nhân dân nơi đây, cánh rừng chính là “rừng thiêng” mà mỗi cây cổ thụ chẳng khác gì một vị thần có sức sống dẻo dai, bền bỉ bảo vệ dân làng vượt qua biết bao thăng trầm của lịch sử.
Với thực trạng rừng nguyên sinh đang ngày càng trở nên ít ỏi như hiện nay trước nạn phá rừng, khai thác lâm sản trái phép…, mặt khác, trên địa bàn tỉnh hiện nay, những cây di sản đã được công nhận thường chỉ từ một đến hai cây, còn cả một rừng cây nguyên sinh được công nhận Rừng cây di sản như rừng nghiến nguyên sinh Bó Dường là rất quý hiếm. Ông Đinh Ngọc Hải, Chủ tịch Hội Bảo vệ thiên nhiên và Môi trường tỉnh cho biết: Qua khảo sát, trong rừng nghiến nguyên sinh có 3 loại cây cổ thụ chính. Cây to, cao, còn xanh tốt, độ tuổi trên 200 năm. Đó là quần thể 58 cây nghiến, đường kính từ 1,2 - 1,7 m, chu vi 3,6 - 5,2 m; 13 cây đinh, chu vi trên 2,2 m; 10 cây trai, chu vi trên 2,5 m. Ngoài ra còn nhiều loại cây gỗ lớn khác, như: bằng lăng hoa trắng (cây bjoóc khao) đều có chu vi trên 2 m. Trong rừng có nhiều loại dược liệu quý: Giảo cổ lam, cây bảy lá một hoa, nhãn rừng, mác mật rừng, hoa rừng, bưởi rừng… Hiện trạng khu rừng còn nguyên sinh, thảm thực vật được giữ nguyên. Đây là rừng cây nghiến điển hình vì có số lượng cây nghiến cổ thụ nhiều nhất, đa dạng sinh học phong phú nhất trên địa bàn tỉnh.

Ông Đinh Văn Lưu, xóm Bó Dường chỉ khu trại giam phi công Mỹ từ năm 1968 - 1972 tại khu rừng.

Trong kháng chiến chống Mỹ, Nhà nước đã cho xây dựng khu trại giam phi công Mỹ (từ năm 1968 - 1972), với hệ thống nhà tù khoảng 20 nhà kiên cố bằng đá, mái đổ bê tông. Đây là một di tích lịch sử có giá trị, như một nhân chứng cho chiến tích lịch sử hào hùng của Việt Nam. Nếu được tiếp tục quan tâm đầu tư thì rừng nghiến nguyên sinh Bó Dường sẽ là một điểm dừng chân độc đáo cho du khách khám phá. Nhưng để phát huy những giá trị tiềm năng khu rừng thiêng này, thời gian tới, các cơ quan chức năng cần xây dựng điểm du lịch sinh thái - lịch sử văn hóa để du khách trong và ngoài nước đến tham quan tìm hiểu về giá trị của khu rừng; tiếp tục bổ sung trồng các loại cây gỗ, cây dược liệu có giá trị kinh tế để tăng thêm tính đa dạng sinh học của khu rừng; xây dựng hồ sơ Di tích nhà tù giam giữ phi công Mỹ trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước để công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh phục vụ cho việc khai thác giá trị lịch sử văn hóa trên địa bàn tỉnh.
Chia tay cánh rừng, nhìn từ xa những ngôi nhà của nhân dân Bó Dường như những chiếc nấm xinh xắn được tán lá rộng của rừng cây che phủ hiện ra thật hiền hòa, yên bình. Rừng nghiến nguyên sinh không chỉ là “tài sản quý” của Bó Dường mà còn là niềm tự hào của nhân dân các dân tộc trong tỉnh.

Thúy Hằng

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Tắt bộ gõ Gõ tự động Telex VNI VIQR 

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh