Văn hóa Tày trong thơ Ngô Lương Ngôn

Chủ nhật 15/04/2018 07:00

Yêu văn hóa Tày, rồi viết về nó bằng cả trái tim của người con miền núi, dù không phải là người Tày gốc, nhưng nhà thơ Ngô Lương Ngôn đã tự nguyện khoác lên mình tấm áo chàm vừa có cái chung, vừa có nét riêng độc đáo không giống bất cứ ai.

Nhà thơ Ngô Lương Ngôn.

Trong thơ Lương Ngôn, vẻ đẹp trữ tình vốn có từ trong truyền thống hiện lộ rõ như một minh chứng. Với ông, được sống và được viết trong không gian văn hóa Tày là một niềm hạnh phúc. Bởi nơi ấy từng lưu giữ, lắng đọng những kỷ niệm sâu sắc nhất trong hồn thơ của ông: Buồn nghe cối nước ụp xòa/Gió ru cây lá rừng già đêm đông/Vẳng nghe tiếng Cọi  xao lòng/Khẽ reo bếp lửa bập bùng đêm khuya... Cũng có khi nó là niềm khát khao không định hướng: Nuốt từng câu Cọi bồi hồi/Cởi lòng nghe trách những lời bâng quơ/Ong nào hờ hững với hoa/Trâu nào chê cỏ đồng nhà... người ơi! (Câu Cọi cởi lòng).
Mặt khác, văn hóa Tày đã mang lại cho Lương Ngôn nguồn thi liệu diệu kỳ được rút ra từ chính cuộc sống của ông, tạo nên những câu thơ mang tính ám ảnh hoài niệm và ẩn dụ: Nhớ mùa thu lặng thầm se sẽ hát/Nối câu lượn slương ai ngắt giữa chừng... (Hoài thu). Hay là: Chiều qua ra bờ suối/Được gặp nàng tiên hoa/Đêm nằm nghe cối nước/Muốn mơ... mà không mơ... (Thầm yêu).
Nhà thơ biết vận dụng những nét riêng rất miền núi cũng như sử dụng những tầng bậc tình yêu của câu lượn trong ngôn ngữ Tày để thiết lập một trạng thái, một chất men đằm sâu trong tình yêu đôi lứa: Câu lượn tìm Anh/Câu lượn tìm Em/Cho đèo không cao/Cho suối không sâu/Cho cái nhớ vương đầy lối nhỏ/Cho con chim, con bướm/Vô tình cứ bị trách oan... (Câu lượn nhớ đôi). Viết về tình yêu nhưng không vội vàng, ráo riết mà thật sâu lắng, đằm thắm và kín đáo như một nét duyên thầm của cô gái Tày.

Tập thơ “Chiếc lá” của nhà thơ Ngô Lương Ngôn.

Nhà thơ vẫn hằng mong đáp trả một chút tình dù chỉ là nhỏ bé với không gian văn hóa Tày mà trái tim ông mong được một lần trở về trú ngụ: Sóng gió cuộc đời/Năm tháng lênh đênh chìm nổi/Lại dạt về chốn cũ/Trời xanh trống vắng/Hết bóng đa... đâu nơi tránh nắng/Mở mắt ra chỉ thấy cỏ dại bên đường/Biết vậy nhỉ/Tôi xin học theo cỏ/Bám quê hương xanh ngát với trời... (Tốc lả - Muộn màng)
Tri ân và viết về văn hóa Tày với tất cả tất cả tấm lòng của người đi tìm cái đẹp trong ngôn ngữ, nên nhà thơ Lương Ngôn không đơn thuần chỉ làm công việc mượn câu thơ để giãi bày tâm sự mà còn có ý thức tôn vinh ngôn ngữ Tày ánh xạ vào tâm thức người tiếp nhận như một lực hút nam châm, làm cho chữ nghĩa Tày lung linh tỏa sáng, tạo nét riêng biệt.
Có thể nhận thấy tính hướng ngoại trong thơ Ngô Lương Ngôn về khả năng khái quát ở tầng cao và đa chiều trong cuộc sống. Nhà thơ đã mượn không gian, thời gian, cảnh vật để lạc quan, hy vọng: Nắng lên sau mưa trong trẻo/Lúa nương ướt nắng thơm thơm mùi sữa non/Chú trống choai đậu cọc rào te te tập gáy/Má đỏ bừng, mái ghẹ ngáo ngơ... (Đợi nắng)
Người nghệ sĩ phố núi đã qua cái ngưỡng thất thập. Cùng với tuổi tác, độ chín trong thơ Ngô Lương Ngôn càng cao, xứng đáng là một trong những anh cả của đội ngũ văn nghệ sĩ Cao Bằng. 

Ngô Ngọc Khánh

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Tắt bộ gõ Gõ tự động Telex VNI VIQR 

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh