Phong cách nghệ thuật của thơ Ngô Lương Ngôn

Thứ sáu 02/03/2012 10:00

Đọc những sáng tác của nhà thơ Ngô Lương Ngôn, người ta thấy rõ một phong cách nghệ thuật riêng biệt của ông, đó là kiệm lời, kiệm chữ.

Nhà thơ Ngô Lương Ngôn nghiên cứu tài liệu.      Ảnh: Vũ Tiệp

Các tác phẩm của ông nếu đọc lướt qua thấy có vẻ như rất bình thường, không có gì đáng nói, nhưng nếu đọc, ngẫm một chút và càng ngẫm sẽ thấy lớp lớp ý nghĩa biểu đạt mà ông muốn bày tỏ trong những câu chữ mộc mạc. Bài thơ “Người đẹp” in trong tập “Lên Đèn” là một biểu trưng cho phong cách nghệ thuật ấy của ông.

“Chỉ có thể từ trong tranh trốn ra

Bức tranh cả thế giới săn tìm

Người họa sĩ đánh đổi cả cuộc đời

Độc chiếm

Đóng băng em

Trong lâu đài xây bằng ánh sáng

Em về

Tắm nước mát dòng then

Vun sỏi đá thành lúa ngô

Cõng suối về thành rượu

Con gái dịu dàng như mẹ

Con trai đi vẹt núi thành đường

Từ đó

Mình có quê hương...”

Bài thơ chứa đựng rất nhiều ý tứ khác nhau, trong đó chủ đạo là lời ngợi ca vẻ đẹp của người phụ nữ mà tác giả gọi là “người đẹp”. Người đẹp ở đây có đẹp một cách lồng lộng về dáng vẻ bên ngoài hay không? Dáng dấp nàng thế nào? Nét mặt, nụ cười, ánh mắt nàng, tóc tai nàng thế nào? Điều này rất khó cảm nhận bởi nhà thơ không nói rõ điều này. Hai câu mở đầu bài thơ “Chỉ có thể từ trong tranh trốn ra. Bức tranh cả thế giới săn tìm” có vẻ gợi về hình dáng và xinh đẹp cỡ nào. Có điều ta thấy rất rõ người đẹp trong bài thơ đẹp bởi vẻ đẹp bên trong tâm hồn, lớp lớp ý nghĩa đó được tác giả nén lại một cách cô đọng trong từng lời thơ, chữ thơ.

“Em về

Tắm nước mát dòng then”

Tự hỏi "dòng then" là dòng nào? Ở vùng nào? Người ta chỉ biết có dòng Hiến Giang, dòng Bằng Giang, dòng suối Củn hay một dòng sông suối nào đó có tên, làm gì có dòng sông then, suối then nào. Dòng then mà tác giả nhắc đến phải chăng là dòng suối văn hóa tinh thần của con người nơi đây? Bên dòng sông tinh thần ấy, người đẹp thỏa thuê hưởng thụ và sáng tạo. Chỉ cần một câu: “Tắm nước mát dòng then”, tác giả đã nói lên được cả một thế giới tinh thần của người đẹp. Nhà thơ không nói người đẹp tài hoa, có một tâm hồn phong phú, sống động, người đọc vẫn thấy nàng có đầy đủ những phẩm chất này.

“Vun sỏi đá thành lúa ngô

Cõng suối về thành rượu”

Vẫn với cách nói dồn nén, ý tại ngôn ngoại, nhà thơ nói về sức sáng tạo và ý chí, nghị lực của người đẹp. Người đẹp của Ngô Lương Ngôn có một sức sáng tạo ngời ngời, có một ý chí ngời ngời. Người đẹp không lo phấn son trang điểm, người đẹp không ngồi đó mộng mơ, không ngồi đó để ca thán, trách móc hay lặng lẽ theo kiểu sự đã rồi. Người đẹp với niềm tin, nghị lực và sự sáng tạo của mình làm nên những điều kỳ diệu của cuộc sống. Người ta chỉ nói là vun lúa, vun ngô, để hái lúa, hái ngô, nhà thơ lại nói là vun sỏi đá thành lúa ngô; cõng nước, cõng gạo, cõng củi về làm rượu, nhà thơ lại nói cõng suối về làm rượu. “Vun sỏi đá”, “Cõng suối” ở đây gợi cho người đọc thấy một cái gì đó không mấy thuận lợi của điều kiện tự nhiên, của hoàn cảnh sống, ở đây con người không có may mắn là lợi dụng được tự nhiên mà phải cải tạo tự nhiên. Người đẹp với sức mạnh tâm hồn của mình đã làm nên điều kỳ diệu. Hiện thực cằn khô, không sức sống dưới bàn tay con người, khối óc con người, nghị lực con người đã chuyển mình, đã sống dậy và đã đền đáp người vì nó mà ra công ra sức.

“Con gái dịu dàng như mẹ

Con trai đi vẹt núi thành đường”

Không nói lời nào đến nữ tính người đẹp, không nói lời nào đến phẩm chất làm mẹ, làm vợ tuyệt vời của người đẹp nhưng với nghệ thuật biểu cảm, người ta vẫn thấy vẻ đẹp ngời ngời đó của người đẹp. Người ta nhận thấy vẻ đẹp của nàng qua những đứa con của nàng. Đó là năng lực nghệ thuật của Ngô Lương Ngôn.

Nghệ thuật gợi cảm luôn luôn là mục tiêu sáng tạo của mỗi người cầm bút, nhưng năng lực gợi cảm lại phụ thuộc vào chính mỗi tác giả. Gợi một cái lá để nói về một cánh rừng, một miền quê, gợi một cánh hoa để nói về một mùa, gợi một ánh mắt để nói về một tâm hồn, ai chẳng biết vậy nhưng gợi lại vô cùng khó khăn. Nhà thơ Ngô Lương Ngôn đã thành công trong việc này qua bài thơ “Người đẹp”.

Chu Văn Thắng

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh