Mùa ếch đồng

Thứ bảy 13/07/2019 05:00

Mùa hè về là khi những cơn mưa giông cũng chớm ngấp nghé bên thềm cửa. Những cánh đồng mướt xanh bởi lúa mới lên thì, đung đưa theo từng cơn gió tạo thành lớp lớp sóng đua nhau chạy dài đến tận chân núi.

Đó cũng là khoảng thời gian nhà nông ngớt việc đồng áng. Hè về mang theo những cơn mưa trút xuống làm mặt ruộng trong như gương ngập tràn nước, trời sụp tối là lúc khúc nhạc đồng quê của ếch, nhái vang lên rộn ràng. Đây chính là thời điểm người dân quê tôi mong chờ nhất trong năm, mùa ếch đồng.

Ếch đồng được bắt thủ công bằng tay.

Tháng Sáu, tháng Bảy. Khi đất trời xoay vần chuyển mùa, thời tiết cũng trở nên oi bức, gây cho mỗi người cảm giác khó chịu. Bầu trời trở nên trong và cao hơn. Không khí được nắng hè rang khô, vỡ vụn ra bởi khói bụi. Thế rồi từ đằng xa, những đám mây màu khói xám cứ đùn đùn kéo đến, đè lên nhau làm đen sẫm bầu trời. Không khí bỗng mát lạnh. Chớp nhì nhằng rền vang, rạch từng đường sáng chói ở góc trời. Sau đó thì mưa kèm theo gió lốc, sấm chớp vang động kéo đến. Mưa từng đám trắng xóa rơi xuống tạo thành những bong bóng nước phập phồng, rồi từng hạt mưa tụ lại thành những vũng lớn, chảy quanh quanh qua các lối đi nhỏ, mưa theo cơn gió, tạt từ đằng đông đến rồi từ đằng tây qua. Mưa cứ ào ào trút xuống, kéo dài đến mấy giờ đồng hồ mới tạnh. Cơn mưa làm những cánh đồng đang nứt nẻ bởi nắng hè bỗng đầy nước.
Những đám mưa như thế đã làm xáo trộn, thay đổi đồng đất, làng quê đến lạ lùng. Ai từng sống nơi ruộng đồng mới có thể lắng nghe tiếng cựa mình của đất. Sau cơn mưa, mầm cây cũng nhú mình tách hạt, nảy mầm. Các loài động vật hoang dã như ếch, nhái, cua đồng, ốc, cá rô... nằm ẩn mình trong đất cũng bắt đầu bò ra để đón mưa. Chỉ chốc lát sau cơn mưa, người dân quê tôi lại hò nhau lũ lượt ra đồng để nhận tặng phẩm của thiên nhiên. Tiếng sấm vẫn âm ỉ rền vang như mở tiếng trống khai hội soi ếch, nhái, ốc, cua đồng chính thức bắt đầu.
Đi bắt ếch rất đơn giản. Chỉ cần chuẩn bị đèn pin, giỏ tre hoặc xô nhựa là đã có thể lên đường bắt ếch. Nhưng bắt ếch cần sự kiên trì và kỹ năng riêng nên tay ngang sẽ bắt không được. Bắt ếch là công việc nghe thì đơn giản nhưng phải có một kinh nghiệm riêng, là những "tay bắt ếch điêu luyện". Những người này ở mỗi xóm chỉ có vài người, không nhiều nhưng cũng đủ để đám ếch đồng phải khiếp sợ.
Trời vừa tối, nhanh miệng ăn hết bát cơm chiều, khi cơn mưa giông trắng trời vừa dứt, tôi đã hớt hải cầm theo chiếc đèn pin sang nhà anh Thoại, một trong những tay bắt ếch điêu luyện nổi tiếng ở xã Ngọc Động (Quảng Uyên). Tôi qua đến nhà thì đã hơn 7 giờ tối. Tầm này năm ngoái những người khác đi bắt chỉ được 5 - 7 con/đêm, nhiều lắm thì hơn chục con. Còn các tay bắt ếch điêu luyện như anh Thoại thì số ếch bắt được chẳng đủ đầu ngón tay để đếm, mỗi đêm anh phải bắt được hơn trăm con trở lên.
Tôi liếc nhìn góc nhà, thấy anh Thoại đã chuẩn bị xong dụng cụ bắt ếch: một cái bình ac-quy, cộng với bộ đèn đội đầu, một cái xô nhựa, một chiếc áo mưa treo trên tường nhà và chiếc giỏ tre bẫy ếch. Dụng cụ bắt ếch rất đơn sơ.
Vừa ngồi nghe thời sự, vừa trò chuyện mà thoáng một cái đã hơn 9 giờ đêm, anh Thoại quay sang bảo tôi: "Mình đi". Thế là anh đi trước, tôi lẽo đẽo theo sau, hai anh em kéo nhau ra đồng bắt ếch.
Không biết cái nếp sinh hoạt này có tự thuở nào mà ngày tôi còn bé đã thấy năm nào nó cũng diễn ra đúng y như thế. Đêm sau cơn mưa đầu mùa là đồng đất như mở hội. Từ nam phụ lão đến các thanh niên, đủ các độ tuổi ở làng trên, xóm dưới kéo nhau ra đồng. Kẻ thì soi cua, người thì bắt ếch, đông vui như hội. Những ánh đèn pin như những bó đuốc nhỏ làm sáng rực cả một góc đồng ruộng, lung linh mờ ảo như ánh sáng của những vì sao đêm trên trời.
Kỹ năng soi ếch của anh Thoại quả là điêu luyện. Ông bà xưa thường bảo "con ếch chết ở cái miệng", nghĩa là thợ soi ếch tắt đèn, lắng nghe, phát hiện nơi ếch kêu thì lại gần rồi mới bật đèn lên "chộp ếch". Nói thì đơn giản như vậy chứ cực kỳ khó khăn. Màu da của ếch rất giống với cái màu xám đen của đất nên khi thấy ánh đèn, những con ếch thường nép đầu sát đất là chẳng thể phát hiện. Anh Thoại quả là có đôi mắt nhạy chưa từng thấy, khi đèn vừa bật lên, trong tích tắc anh phát hiện bằng cách phân biệt được màu mắt của ếch. Tôi thì cứ nhầm liên tục với mắt của nhái, cóc, chuột. Anh Thoại bảo mắt ếch có màu đỏ khác với ánh mắt xanh của các con vật khác và chúng chợp tắt nhanh nhất. Hai anh em đi loanh quanh cả tiếng đồng hồ, trong khi tôi bắt đầu mỏi chân còn anh Thoại vẫn thoắt ẩn thoắt hiện trên cánh đồng đen đặc hun hút, anh đi một hồi, quay lại chỗ tôi áng chừng đã bắt được hơn chục con.
Đến gần 12 giờ khuya, anh Thoại chuyển sang cách bắt ếch truyền thống. Anh bắt trong xô ba con ếch kêu to nhất, sử dụng làm mồi dụ ếch. Tiếng kêu của ếch có lẽ cũng mạnh như tiếng sét ái tình. Khi nghe tiếng kêu của ếch là những con ếch ở ngoài cứ tưởng bạn tình kêu gọi nên nhảy đến quanh chiếc giỏ ếch mồi. Tôi và anh Thoại lên bờ ruộng ngồi chờ, chỉ khoảng một tiếng đồng hồ mà khi bật đèn lên, tôi thấy quanh chiếc giỏ ấy đến gần chục con ếch. Công việc còn lại của anh em chúng tôi là chỉ việc nhanh tay "chộp ếch" vào xô.
Trông vậy nhưng cách dụ ếch này còn xoàng nếu so với ông Sơn Canh ở làng trên. Bằng tai của mình, ông biết con ếch nào có tiếng kêu thu hút nhất và ông quyết tâm bắt cho kỳ được. Con ếch đó giống như con chó săn giỏi, nó giúp ông đắc lực suốt mùa soi ếch. Có khi chỉ cần một chiếc giỏ dụ ếch thì sau một đêm, xô ếch của ông đã đầy nặng tay xách. Ông Sơn Canh còn có khả năng nhái tiếng ếch kêu cũng thu hút không kém những con ếch mồi. Rất nhiều lần những thợ bắt ếch giỏi chạy qua chỗ ông và khi bật đèn lên thì gặp ông Sơn Canh đang ngồi phục cạnh chiếc giỏ ếch.
Lội đến hơn 3 giờ sáng, trong giỏ chúng tôi đã có hơn 50 con ếch. Tôi cảm thấy thấm mệt và đói bụng nên kêu anh Thoại về. Về đến nhà, tôi lăn ra ngủ một mạch đến hơn 10 giờ sáng. Tôi chỉ thức dậy khi anh Thoại sang nhà gọi tôi qua ăn cơm cùng. Anh Thoại chiêu đãi tôi bằng một bữa thịt ếch nấu nghệ. Ếch đầu mùa rất mập, béo ngậy, ruột ếch lại sạch và mang một đùm trứng rất ngon. Tôi tự thưởng mình bằng một cặp đùi ếch to nhất. Miếng thịt ếch dần tan trong miệng, hương vị thịt ếch thẫm đẫm đầu lưỡi.
Mùa bắt ếch ở nông thôn, hầu như nhà nào cũng có riêng một chiếc chum sành đựng ếch. Ếch bắt về thường để dành ăn những ngày trở trời, trái nắng. Một cân ếch đồng hiện nay bán ra thị trường có giá từ 200 - 300 nghìn đồng/kg nên nhiều người đổ xô đi bắt ếch. Tuy nhiên, số lượng ếch đồng ngày nay không còn nhiều như trước nữa, bởi nhiều người đã sáng tạo ra nhiều cách bắt ếch khác nhau như: câu, móc, bẫy điện... Mặt khác, việc sử dụng quá nhiều thuốc trừ sâu cũng là một trong những lí do khiến loài ếch đồng không còn sinh sôi, phát triển như trước.
Ếch đồng giờ trở nên khan hiếm và được mua bán như một món đặc sản. Mặc dù vậy, nhiều tay điêu luyện vẫn kiên trì theo lối bắt ếch truyền thống mỗi mùa mưa về. Hiện nay, văn minh hơn và để đáp ứng nhu cầu sử dụng thịt ếch, nhiều hộ gia đình đã nghiên cứu và áp dụng mô hình nuôi ếch tại nhà theo hình thức kinh doanh.  
Một mùa ếch nữa lại về, giữa cánh đồng lúa ngát xanh thì thầm hát khúc ca của gió, tôi bỗng thấy thấp thoáng đâu đó hình ảnh của những người soi ếch đồng, một hình ảnh đậm chất thôn quê cùng với món sản vật lưu giữ biết bao ký ức tuổi thơ.       

Thủy Tiên

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Tắt bộ gõ Gõ tự động Telex VNI VIQR 

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh