Một lần sáng tác bài ca dâng Bác - Một đời nhớ về Người

Chủ nhật 20/05/2012 17:00

Mỗi khi nhắc đến Cao Bằng, mọi người thường cất cao câu hát “Trông vời lưng núi… Ơ… ơ… bản Pác Bó quê ta, mấy mùa qua nghe tiếng Người…” (Tiếng hát giữa rừng Pác Bó- Nhạc sỹ (NS) Nguyễn Tài Tuệ) và “… Đêm về trên Pác Bó vẫn thấy bóng Già Thu còn đây…” (Về Pác Bó - NS.Trần Sòi), bằng tình cảm thiêng liêng, trào dâng xúc động.

 

 Nhạc sỹ Nguyễn Tài Tuệ.

Tôi cũng cảm nhận như vậy khi nghe hai bài hát nổi tiếng này và  mong có dịp gặp tác giả. Rồi tôi được may mắn gặp hai NS. - hai thế hệ khác nhau: Nguyễn Tài Tuệ - Trần Sòi tâm sự, bày tỏ những cảm xúc, tình cảm viết về Người.

 NS. Nguyễn Tài Tuệ: Pác Bó - Bác Hồ, tôi sáng tác khi chưa đến mà cảm xúc khôn nguôi.

 Vào đầu năm 2010, Báo Tuổi trẻ, thành phố Hồ Chí Minh tổ chức Chương trình “Triệu tấm lòng một trái tim” tại Cao Bằng, kỷ niệm 80 năm ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam và 120 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trong đêm lửa trại của Chương trình tại Pác Bó, giao lưu với các NS. với chủ đề “Tiếng hát giữa rừng Pác Bó”, tôi được gặp NS. Nguyễn Tài Tuệ, khi ông ngoài 70 tuổi. NS. là người nổi tiếng với nhiều cống hiến cho con đường âm nhạc.

  Ông say sưa tâm sự với tôi: Pác Bó - Bác Hồ, tôi sáng tác khi chưa đến mà cảm xúc khôn nguôi. Ông kể: Năm 1959, khi nhận lời với cố Nghệ sỹ Nhân dân (NSND) Quốc Hương sáng tác bài hát về Bác nhân dịp sắp đến sinh nhật lần thứ 70 của Người (19/5/1890 - 19/5/1960), tôi chưa được gặp Bác, chưa lên Pác Bó. Chỉ đọc bài thơ của anh Khánh Chi, bạn học cũ mới sáng tác về Pác Bó nơi Bác Hồ về nước sau 30 năm tìm đường cứu nước để trực tiếp chỉ đạo cách mạng trong nước.

 Khi đọc bài thơ tôi rất cảm động, tưởng tượng hình ảnh Bác Hồ giản dị hiện lên giữa núi rừng Pác Bó trùng điệp. Tôi nói với anh Quốc Hương về ý tưởng sáng tác chủ đề Pác Bó thể hiện tình cảm sâu nặng của các dân tộc anh em nhớ công ơn Chủ tịch Hồ Chí Minh. Cả hai thống nhất ý tưởng và dự định cùng đi lên Pác Bó bằng xe đạp. Nhưng rồi không thực hiện được chuyến đi. Không thể đổi phương án khác vì hồi đó xe ôtô cũng hiếm, đường đi lại rất khó khăn.

Tuy không đến được Pác Bó, nhưng hình ảnh Bác Hồ giữa núi rừng trùng điệp gắn bó với người dân Pác Bó cứ hiện lên trong tôi với cảm xúc mãnh liệt. Mạch cảm xúc và ý tưởng cứ thế quyện vào nhau tuôn trào ra thành lời bài hát. Chỉ gần một tháng trước sinh nhật lần thứ 70 của  Bác, tôi đã viết xong bài hát “ Tiếng hát giữa rừng Pác Bó” trên nền nhạc Then quen thuộc của người Tày. Bài hát được cố NSND. Quốc Hương thể hiện đầu tiên vào Ngày sinh nhật Bác 19/5/1960 trên Đài tiếng nói Việt Nam.

 50 năm đã trôi qua kể từ khi bài hát “Tiếng hát giữa rừng Pác Bó” đến với công chúng, tôi mới đến Pác Bó lần thứ hai (lần thứ nhất vào ngày 19/5/2000), nhưng cảm xúc về Bác - Pác Bó luôn theo tôi suốt cuộc đời.  Cho đến bây giờ, tôi không hiểu vì sao mình sáng tác được bài hát khi chưa từng đến Pác Bó. Chỉ nhận ra một điều, từ khi sáng tác bài hát này tình cảm về Bác đi mãi theo tôi - NS.Nguyễn Tài Tuệ tâm sự

 NS. Trần Viết Sòi: Tình cảm về Bác luôn khơi nguồn sáng tác

  NS. Trần Viết Sòi hiện công tác tại Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch. Bài hát “Về Pác Bó” được anh sáng tác năm 2000. Dường như có một sợi dây vô hình kết nối hai NS. thuộc hai thế hệ khác nhau cùng “nổi lên” bài hát chủ đề về Pác Bó - Bác Hồ được công chúng yêu mến.

 Gặp anh vào dịp kỷ niệm 122 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (tháng 5/2012), tôi được anh tâm sự về cảm xúc sáng tác bài hát “Về Pác Bó”. Anh kể: Sinh ra và lớn lên trên quê hương Cao Bằng, tôi tự hào vì Cao Bằng là quê hương thứ hai của Bác. Hình ảnh Già Thu (bí danh Bác Hồ ở Pác Bó) làm tôi xúc động và in sâu trong tâm thức tôi từ tuổi thơ qua trang sách học trò, lời bà kể…

  Khi trưởng thành, tôi theo đuổi con đường nghệ thuật. Tình cảm về Bác cứ trào dâng mãnh liệt, luôn khơi nguồn sáng tác. Là NS. am hiểu các làn điệu dân ca Tày, Nùng…, cùng với tình cảm dành cho Bác bấy lâu nay, làm đầy thêm cảm xúc để tôi sáng tác về Bác.

 Mùa hè năm 2000, NS. Trần Viết Sòi đang học Đại học Âm nhạc tại Hà Nội, chuẩn bị cho bài thi tốt nghiệp. Anh đau đáu muốn sáng tác bài hát về Bác. Tháng 5/2000, anh đọc bài thơ “Đêm về trên Pác Bó” của tác giả Lê Chí Thanh, cảm xúc về Bác được đẩy lên cao trào phổ nhạc bài thơ thành bài hát.

 Anh tâm sự: Khi đọc bài thơ, tôi tưởng tượng hình ảnh Già Thu hiện lên bên dòng suối Lê nin, gắn bó thân thuộc với bà con Pác Bó. Trong tiềm thức, vang vọng làn điệu nàng ới…, dân ca Nùng tha thiết giữa non ngàn kể về Người những ngày sống ở Pác Bó. Lúc đó, tôi đang đọc sách trên thư viện, liền cầm bút viết ngay nền nhạc điệu nàng ới, dân ca Nùng cho lời thơ.

   Phổ nhạc xong, tôi hát cho các bạn nghe. Mọi người khen hay, còn tôi chỉ tin vào cảm xúc của mình. Tình cảm bấy lâu nay dành cho Bác, giờ đã cất lên thành câu hát. Tôi thấy lòng mình được trải rộng.

 

 Bài hát “Về Pác Bó” của nhạc sỹ Trần Viết Sòi.

 Khi tôi đem bài hát lên lớp trả bài, thầy Đỗ Hồng Quân khen: Bài hát “Đêm về trên Pác Bó” (sau đổi thành Về Pác Bó) hay đấy, em gửi Đài Tiếng nói Việt Nam thẩm định xem! Tháng 9/2000, Hội đồng thẩm định của Đài Tiếng nói Việt Nam xét duyệt, được NSND. Thanh Hoa thể hiện trên Đài Tiếng nói Việt Nam và Đài Truyền hình Việt Nam. Bài hát được in trên Tập san Văn hóa các dân tộc, có biên tập lại đổi tên “Đêm về trên Pác Bó” thành “Về Pác Bó”.

Năm 2002, Hội đồng thẩm định âm nhạc tỉnh đã đưa bài hát vào trong đĩa nhạc Non nước Cao Bằng do NSUT. Xuân Ái thể hiện, bài hát đã được mọi người yêu mến và nhiều chương trình biểu diễn nghệ thuật về Bác Hồ có bài hát “Về Pác Bó”.

 Đến nay, NS. Trần Viết Sòi đã sáng tác trên 30 ca khúc, xuất bản tập ca khúc “Người đẹp suối nguồn” gồm 19 ca khúc, trong đó có bài hát “Về Pác Bó”. Theo NS. người Cao Bằng có tâm hồn trong sáng, phẩm cách tốt đẹp là bởi uống nước suối nguồn Pác Bó cách mạng do Bác Hồ - vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc đã khơi nguồn cho nhân dân. Tình cảm về Bác khơi nguồn sáng tác cho anh.

 Gặp hai NS. sáng tác hai bài  hát nổi tiếng về Bác, tôi hiểu vì sao bài hát về Bác lại có sức sống, làm rung động trái tim, tình cảm trong lòng mọi người. Bởi đó chính là tình cảm sâu nặng của hàng triệu tấm lòng kính yêu Bác đã được các NS. gửi trọn vào bài hát.

Trường Hà

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Tắt bộ gõ Gõ tự động Telex VNI VIQR 

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh