Chàng Mồ Côi và tiếng khèn trên cung trăng

Thứ bảy 30/09/2017 06:00

Những đêm trăng rằm tháng Tám, các anh, chị (slao, báo) lớn trong bản tôi lại tổ chức giã cốm. Người thì tuốt, người luộc, người giã, tiếng cối giã cốm bì bộp dưới sàn, rồi tiếng slao, báo trêu nhau ồn ã vang nửa bản. Rồi tái kể cho chúng tôi nghe câu chuyện về chàng Mồ Côi và tiếng khèn trên cung trăng.


Minh họa: Minh Tuyền
Ngày xưa, ở làng nọ có chàng Mồ Côi ngày ngày đi chăn trâu cho họ để đổi bát cháo ngô ăn, ngồi buồn chàng lấy dao chặt ống nứa làm khèn, tiếng khèn chàng trai cất lên nỉ non vọng chín núi ngàn khe, chim nghe cũng ngừng tiếng hót, sương đọng trên lá cây nghe tiếng khèn rưng rưng rơi xuống, gió nghe tiếng khèn chẳng buồn lang thang, hoa rừng nghe tiếng khèn rủ cánh khép lại, tiếng khèn than thân trách phận nức nở vang xa… Trên trời có nàng công chúa con Ngọc Hoàng tên là Sa rất xinh đẹp, hằng ngày nàng đem kim chỉ ra gốc cây đa ngồi thêu. Một hôm, nàng nghe thấy tiếng khèn du dương, da diết từ đâu vọng đến, nàng dừng tay ngừng thêu. Tiếng khèn như làn gió mát dịu ve vuốt bên tai nàng, tiếng khèn như mật ong rừng ngọt ngào rót vào môi nàng, tự nhiên mắt sáng lên như vì sao, ngực nàng như có gió dồn ào ạt… Nàng bỗng thấy lòng xôn xao… Nàng đứng lên nhìn quanh rồi từ từ bước đi theo hướng tiếng khèn. Khi đi đến bên chân ngọn núi cao nàng dừng chân nghỉ, tiếng khèn đâu đây nghe rõ hơn, nàng vén mây nhìn quanh và đi về hướng tiếng khèn. Ngồi bên gốc cây to là một chàng trai đang thổi khèn, chiếc khèn nhiều ống nứa xếp bên nhau âm thanh dìu dặt. Chàng trai, miệng thổi tay bấm những ống nứa nhịp nhàng, người chàng lắc lư theo tiếng khèn. Tiếng khèn lúc thanh như tiếng chim ríu rít thánh thót trên không trung, lúc trầm buồn như nước lặng đựng trong ống bương, như bếp lửa sắp tàn chẳng được khơi. Nàng đứng lặng, chân nàng như bị dây rừng cuốn chặt. Mắt nàng chăm chú nhìn chàng trai đang say sưa thổi khèn.
Khi tiếng khèn dừng, chàng ngước lên bắt gặp cô gái ánh mắt sáng như sao đứng bên gốc cây nhìn mình, chàng lúng túng chưa biết nói sao thì nàng đã cất tiếng:
- Chàng thổi khèn hay quá!
Chàng ngập ngừng rồi chậm rãi hỏi:
- Nàng... nàng là người ở đâu mà ta chưa gặp bao giờ?
- Nhà em ở xa lắm! Tiếng khèn của chàng đã đưa em đến đây!
Vừa nói tay nàng vừa bứt một chiếc lá trên cành đưa lên môi thổi. Chiếc lá vừa kề môi đã phát ra âm thanh nhè nhẹ. Chiếc lá hát rằng: Chàng ơi! Hỡi chàng à! Con tim ta không chịu yên, nó nghe lời của gió, nó nghe lời của mây, mây đưa chân em bước, gió giục tim em đi. Chân đưa em đến bên chàng…
Tiếng khèn, tiếng hát hòa nhau, chim rừng lắng tai nghe, khỉ quên cho con bú, thỏ con nhảy tung tăng… ông mặt trời ngật ngừ xuống núi, những tia nắng cuối ngày ánh lên sau núi như những dẻ quạt vàng. Mây tím buông dài trên núi đồi, bóng đêm ập xuống lúc nào không hay. Khi hai người sực tỉnh thì trời đã nhá nhen. Chàng trai gác khèn vào chạc cây, đàn trâu đã quay vòng ngủ trên bãi cỏ. Nàng luống cuống.
Chậm mất rồi, cửa trời đã đóng then. Biết trú ở đâu bây giờ? Ngập ngừng lúc sau nàng khẽ hỏi:
- Chàng hỡi! Trời đã đóng cửa đêm rồi ta không biết lối về nữa. Chàng cho ta theo về nghỉ tạm một đêm được không?
- Nếu nàng chẳng chê lều ta nhỏ. Nếu nàng chẳng chê lều ta bé, thì nàng cứ về nghỉ tạm.
Nàng theo chàng về căn lều nhỏ ven núi. Chàng nhóm lửa, đặt nồi lên bếp quấy cháo ngô. Ngọn lửa liếm lên đáy nồi, ngọn lửa táp lên miệng nồi, lửa reo cười. Mắt nàng lung liêng. Ngọn lửa sáng ấm căn lều. Cầm bát cháo ngô chàng đưa, nàng cầm đũa vét cháo ăn. Mùi của cháo ngô dìu dịu, nàng nếm thử, cháo có vị ngòn ngọt ở đầu lưỡi. Nàng chưa bao giờ được ăn một món cháo ngon, thơm như vậy. Lửa reo, lửa nhảy múa trong bếp, lửa in bóng hai người chập chờn trên bức vách che bằng lá cáp tao. Chàng nói:
- Hỡi nàng. Nhà ta chỉ có một giường nhỏ, ta nằm dưới đất, giường kia nàng hãy nằm!
Nàng đáp: Chàng hãy nằm trên giường để ta nằm bên bếp lửa là được!
- Không nàng hãy ngủ giường. Nếu nàng ngại ta sẽ lấy lá cây mon về ngăn đôi. Nếu đêm nằm nàng làm lá mon bị rách thì nàng phải lấy ta. Còn ta làm rách thì ta lấy nàng!
Chiếc giường nhỏ. Nửa đêm nàng cựa quậy làm lá mon rách. Nàng phải lấy chàng mồ côi làm chồng.
Hai vợ chồng sống với nhau hơn năm thì sinh được đứa con trai khỏe mạnh.
Một hôm nửa đêm có hai người đi vào nhà bắt người vợ đi. Chàng hỏi thì người đó nói:
- Nàng Sa ở trên trời đã trốn xuống trần gian sinh sống, chúng tôi tìm mãi mới thấy nàng. Nay theo lệnh Ngọc Hoàng, chúng tôi phải đưa nàng về trời!
Từ ngày vợ đi, chàng buồn bã nuôi con một mình. Một hôm chàng đi nương về thấy xác con bướm to sặc sỡ từ đâu rơi xuống, trên đôi cánh có hai chấm xanh to lấp lánh như hai giọt nước, mọi người qua đường chẳng để ý, chàng dừng lại nhặt xác bướm lên đưa về chôn cạnh nhà. Đêm hôm đó có hai người mặc áo giáp tay cầm gậy vào nhà hỏi:
- Chiều nay chàng có thấy cô gái lạ nào vào nhà không?
Chàng Mồ Côi đáp: 
- Thưa hai vị, tôi không thấy ai đến nhà cả!
- Vậy chàng có thấy có điều gì lạ xảy ra xung quanh đây không?
- Không! Không có điều gì hết, chỉ có điều này, khi tôi đi nương về thấy xác một con bướm ven đường, tôi đem xác bướm về chôn sau nhà. Chàng Mồ Côi thật thà nói.
Rồi chàng dẫn hai vị khách ra sau nhà, chỗ đất chôn bướm đã đùn to lên thành ngôi mộ lớn. Hai vị khách dùng gậy đào ngôi mộ định lấy xác bướm nhưng không tài nào phá được ngôi mộ. Rồi hai vị khách ấy bỏ đi.
Ngọc Hoàng nghe tin con gái đã quyên sinh xuống trần gian liền ra lệnh cho quân binh xuống bắt đem về. Đoàn quân binh do tướng Hỏa Tinh dẫn đầu, ba trăm quân cưỡi ngựa, năm trăm quân cưỡi rồng ầm ầm xuất quân. Đến ngôi mộ, các quân binh dùng cuốc, dùng đục phá ngôi mộ. Nhưng cuốc chỉ chạm đất, chạm đá tóe lửa. Ba ngày phá mộ, bảy ngày đập mồ đoàn quân mỏi rã rời, ai nấy mệt mỏi kiệt sức nhưng ngôi mộ vẫn trơ trơ. Không ai phá được ngôi mộ chôn con bướm. Vua cha buồn rầu và bảo giờ ai cứu được con gái ta ta sẽ gả nàng cho. Chàng Mồ Côi xin được cứu nàng Sa. Chàng cầm cây khèn đến bên ngôi mộ chôn xác con bướm đẹp. Chàng thổi:
- Hỡi nàng Sa yêu quý của ta ơi!/Hỡi nàng Sa yêu thương của ta à!/Khèn ta là khèn chín ống, khèn ta là khèn chín tình/Khèn ta thổi hồn nàng mau dậy/Khèn ta thổi hồn tai nàng mau nghe/Khèn ta thổi hồn mắt nàng mau thức/Này hỡi! Hồn tay, hồn chân, hồn đằng trước, hồn đằng sau…/Hồn con tim ơi mau thức/Thức cho hồng đôi má, thức cho mở đôi môi…/Thức cùng ta về với con…
Tiếng khèn nỉ non, da diết làm cây rừng rủ xuống im thin thít.
Bỗng cánh cửa mộ từ từ mở ra, nàng Sa bước ra, quanh nàng tỏa vòng hào quang rực rỡ. Thấy chàng Mồ Côi cứu được con gái mình sống lại, Ngọc Hoàng đưa hai cha con lên xứ trời sống.
Sống ở xứ trời nhưng thi thoảng Mồ Côi vẫn đem khèn ra thổi ở gốc cây đa, mắt hướng về phía mặt đất. Nên những đêm trăng rằm người ta nhìn lên cung trăng thấy có hình người ngồi dưới gốc cây đa đấy cháu ạ!
Tôi ngước nhìn lên trời, tháng Tám trời xanh thẳm, trăng tròn lơ lửng treo như chiếc mâm vàng, trong đó có vệt đen như hình cây. Cốm đã giã xong, hạt dẻ, đỗ xanh đem lên chảo rang rồi cho cốm vào trộn đều, các slao, báo dùng lá chuối gói cốm lại thành từng gói đặt lên bàn thờ thắp hương cúng tổ tiên, mùi cốm bay thơm dìu dịu. Tôi thầm nghĩ: Chắc chàng Mồ Côi ngóng về mặt đất để thưởng thức mùi thơm  vị cốm của quê hương.
Triệu Thị Mai

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Tắt bộ gõ Gõ tự động Telex VNI VIQR 

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh