Bạn đang xem: Trang chủ » Văn hóa

Phát triển, nâng cao giá trị ngôn ngữ dân tộc

Thứ bảy 01/06/2013 14:00

Nghị quyết TW5 (khóa VIII) về "Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc" đã chỉ rõ: "Bảo tồn và phát triển ngôn ngữ, chữ viết của các dân tộc. Đi đôi với việc sử dụng ngôn ngữ, chữ viết phổ thông, khuyến khích thế hệ trẻ thuộc đồng bào các dân tộc thiểu số học tập, hiểu biết và sử dụng thành thạo tiếng nói, chữ viết của dân tộc mình".

Lãnh đạo Trung tâm Giáo dục Thường xuyên tỉnh trao chứng chỉ lớp học tiếng dân tộc Mông cho các học viên.                      Ảnh: Minh Trang

Thấm nhuần ý nghĩa quan trọng và tầm chiến lược của Nghị quyết TW5 (khóa VIII), Tỉnh ủy Cao Bằng đã xây dựng chương trình hành động để thực hiện, trong đó, đề cập một cách thỏa đáng tới vấn đề tiếng nói, chữ viết của các dân tộc tỉnh nhà. 15 năm qua, bên cạnh những thành tích đạt được trên các lĩnh vực văn hóa, việc bảo tồn, phát huy tiếng dân tộc của đồng bào thiểu số được quan tâm. Các chương trình phát thanh, truyền hình bằng tiếng Tày, Mông, Dao được duy trì thường xuyên, mở được một số lớp học tiếng Mông cho cán bộ công chức. Đã xuất hiện các tác phẩm thơ ca sáng tác, dịch thuật bằng tiếng dân tộc. Một số tác phẩm lớn như “Truyện Kiều” của đại thi hào Nguyễn Du, “Nhật ký trong tù” của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã được dịch ra tiếng Tày với sự dày công, tâm huyết của Nhà thơ - Nhà giáo ưu tú Hoàng An.

Thực tế cho thấy, ngôn ngữ các dân tộc thiểu số chỉ còn tồn tại chủ yếu ở lớp người cao tuổi và trung niên, mà tiếng nói là chính. Bởi trong tỉnh, duy nhất người Tày có chữ Nôm Tày từ xa xưa, còn lại các dân tộc khác không có chữ viết riêng. Một số nhà nghiên cứu khoa học xã hội nhân văn đã tập trung nghiên cứu nhằm bảo tồn chữ Nôm Tày. Song do đặc thù về cấu trúc, chữ Nôm Tày rất khó sử dụng, lại trải qua thời gian dài không được phổ biến, truyền dạy nên đến nay, hầu hết người Tày cũng không nhận ra chữ mẹ đẻ của mình, ngoại trừ các nhà nghiên cứu ngôn ngữ học. Số ít học giả cho rằng: Người Dao có chữ viết của mình. Thực tế, cố nhà thơ, nhà nghiên cứu văn hóa, như người trí thức hàng đầu của dân tộc Dao Bàn Tài Đoàn đã trả lời: "Người Dao xưa nay không có chữ, phải dùng chữ Hán làm văn tự của mình"... Vào những năm 60 thế kỷ trước, khi còn tồn tại Khu tự trị Việt Bắc, có nhiều nhà nghiên cứu ngôn ngữ học đã tìm tòi sáng tạo làm nên bộ chữ cái, giáo trình dạy tiếng Tày. Cũng đã có thời gian ngắn dạy học chữ Tày ở các lớp cấp I cho học sinh. Trải qua thời gian dài, cách mạng thông tin bùng nổ, hội nhập quốc tế, Anh ngữ. Bên cạnh những thuận lợi, thời cơ cho sự phát triển, mặt trái của các loại văn hóa độc hại cũng vào theo, gây xói mòn văn hóa dân tộc, tình trạng sùng ngoại, hướng ngoại xuất hiện, một số thanh niên ít quan tâm tới văn hóa truyền thống, trong lớp trẻ nhiều người đã không biết, không dùng tiếng mẹ đẻ; thậm chí còn xa lạ với tiếng dân tộc

Thiết nghĩ, chúng ta phải tiếp tục học tập, nghiên cứu để thấm nhuần hơn nữa Nghị quyết TW5 (khóa VIII), xác định rõ vị trí, ý nghĩa nhiệm vụ bảo tồn, phát triển ngôn ngữ, chữ viết các dân tộc thiểu số và tuyên truyền sâu rộng trong nhân dân.

Dạy ngôn ngữ các dân tộc thiểu số là việc làm cấp thiết, đưa tiếng nói, chữ viết các dân tộc vào học đường và trong xã hội sao cho hiệu quả nhất. Ở đây, vai trò tham mưu chuyên ngành quản lý nhà nước là hết sức quan trọng. Đầu tư thỏa đáng, chăm lo đến việc hình thành tài liệu giảng dạy tiếng dân tộc thiểu số có bài bản, kết hợp phổ biến truyền dạy tiếng dân tộc với việc đào tạo ra đội ngũ cán bộ giảng dạy chính quy là người dân tộc thiểu số. Động viên thế hệ trẻ học tập, hiểu biết và sử dụng thành thạo ngôn ngữ dân tộc mình. Khuyến khích từng gia đình sử dụng tiếng mẹ đẻ trong sinh hoạt, đời sống; ông bà, bố mẹ có trách nhiệm truyền dạy cho con cháu. Kết hợp tốt giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong việc truyền dạy ngôn ngữ dân tộc. Đồng thời, tăng cường chương trình phát thanh bằng tiếng dân tộc, kết hợp dạy tiếng trên sóng phát thanh, truyền hình. Động viên, khích lệ đội ngũ văn nghệ sĩ, trí thức, các nhà ngôn ngữ học, nghiên cứu, sưu tầm, dịch thuật, bảo tồn di sản ngôn ngữ dân tộc và sáng tác bằng tiếng dân tộc. Khai thác, phát huy các thể ngôn ngữ hình tượng, ký hiệu, thông báo, cách điệu, không lời, ngôn ngữ nghệ thuật trong lĩnh vực văn họá văn nghệ nhằm không ngừng phát triển, nâng cao giá trị ngôn ngữ dân tộc.. Tổ chức các hoạt động văn hóa văn nghệ, biểu diễn nghệ thuật, dân ca nhằm duy trì, quảng bá ngôn ngữ dân tộc trong cộng đồng; thi ứng tác giao duyên trong các lễ hội mùa xuân, thấy được sự giàu có của cái hay, cái đẹp, ý nghĩa sâu sắc từng "lời ăn tiếng nói" của ngôn ngữ dân tộc. Tạo nên phong trào  truyền dạy, học tập tiếng dân tộc sôi nổi, rộng khắp trong toàn dân.

Ngôn ngữ, chữ viết là di sản văn hóa quý báu của các dân tộc, đồng thời là phương tiện tối ưu để giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Do đó, cần phải tiếp tục nâng cao nhận thức trong cộng đồng và khẩn trương đẩy mạnh công tác bảo tổn, phát huy, phát triển tiếng nói, chữ viết của các dân tộc thiểu số trong tỉnh, thiết thực góp phần quan trọng đưa Nghị quyết Trung ương (khóa VIII) vào cuộc sống.

Lê Chí Thanh

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Tắt bộ gõ Gõ tự động Telex VNI VIQR 

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh