Bạn đang xem: Trang chủ » Văn hóa

Ngân vang điệu Then, tiếng tính

Thứ bảy 12/10/2019 05:00

Nằm trong chuỗi hoạt động chào mừng Lễ kỷ niệm 520 năm thành lập tỉnh (1499 - 2019), 50 năm thực hiện Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh (1969 - 2019), Liên hoan hát Then - đàn tính được tổ chức đã một lần nữa cho thấy sức sống của loại hình dân ca đặc sắc nhất này ở Cao Bằng. Những giai điệu ngân nga của lời hát then và âm thanh du dương của cây đàn tính như biểu trưng cho thanh âm của đất trời, rừng núi, của sông suối, cỏ cây, của lòng người nơi cội nguồn đất thiêng hòa quyện, ngân vang.

Tiết mục hát Then, đàn tính của đoàn nghệ thuật quần chúng huyện Trà Lĩnh.

CUỘC HỘI NGỘ CỦA TÌNH YÊU DÀNH CHO THEN TÍNH
Liên hoan nghệ thuật hát Then - đàn tính tỉnh Cao Bằng lần thứ II năm 2019 là một cuộc hội ngộ được mong đợi sau 2 năm kể từ lần liên hoan trước, là cơ hội để các nghệ nhân, diễn viên quần chúng có cơ hội gặp gỡ giao lưu, hiểu biết đầy đủ, sâu sắc hơn về loại hình nghệ thuật hát Then, đàn tính. Trên cơ sở đó nâng cao ý thức bảo tồn và phát huy nó trong cuộc sống đương đại, góp phần làm nên sự đa dạng trong nền văn hóa đặc sắc của các dân tộc tỉnh. Đối với những người chưa có điều kiện tìm hiểu hoặc nghiên cứu sâu về Then tính thì cuộc liên hoan sẽ là cơ hội tốt để họ được thưởng thức, trải nghiệm một loại hình nghệ thuật độc đáo của dân tộc Tày, Nùng miền non nước Cao Bằng. Mỗi đoàn tham dự liên hoan đã chọn và dàn dựng một trích đoạn Then nghi lễ thể hiện nét văn hóa đặc sắc của dân tộc mình.

Từng nghi lễ, nghi thức sinh hoạt văn hóa mô phỏng một cách khái quát đặc trưng văn hóa, tín ngưỡng dân gian của dân tộc mình gắn liền với đời sống sinh hoạt hằng ngày, là kết tinh văn hóa đặc sắc nhất trong đời sống tâm linh, thể hiện tâm tư, nguyện vọng hướng tới cuộc sống ấm no, hạnh phúc.
Là một trong những diễn viên nhỏ tuổi nhất của đoàn nghệ thuật quần chúng Nguyên Bình tham gia liên hoan, bé Lương Thị Hoàng Hà, 8 tuổi với giọng hát trong veo hòa trong âm điệu Then tính rộn ràng khiến khán giả vỗ tay nhiệt liệt tán thưởng không ngớt. Hà chia sẻ: Cháu rất hồi hộp, lo lắng vì lần đầu tiên biểu diễn ở một sân khấu lớn như vậy. Nhưng cháu cũng rất vui vì sau một thời gian luyện tập được đem điệu then, tiếng tính để mọi người thưởng thức.
Còn với Nghệ nhân dân gian hát Then, múa Sluông chầu Nông Thị Hoa, đoàn nghệ thuật quần chúng Thạch An, tham gia liên hoan là cơ hội để các nghệ nhân được gặp gỡ, giao lưu, học hỏi, trao đổi kinh nghiệm, giới thiệu những giá trị đặc sắc của nghệ thuật hát Then, đàn tính, góp phần xây dựng và phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Đặc biệt, một điều rất ý nghĩa ở liên hoan này đó là phần thi phục dựng trích đoạn Then cổ về các nghi lễ cổ truyền của người Tày, Nùng. Phần thi giúp giới trẻ, người dân được biết đến, được tiếp cận và thưởng thức nét văn hóa đặc sắc cũng như học hỏi, phát huy từ những phong tục, nghi lễ đẹp ngày xưa.
Qua các điệu Then, tiếng tính của những nghệ nhân, diễn viên quần chúng, cái đẹp của Then cổ trong nghi lễ vòng đời người Tày, Nùng đã được “thăng hoa” ở liên hoan, tiêu biểu như: Hát khảm hải (vượt biển) của đoàn nghệ thuật quần chúng huyện Phục Hòa, Thành phố; lễ đầy tháng, cấp sắc (Nguyên Bình), tiễn Then về trời, mừng thọ (Trà Lĩnh, Thạch An)…

Bên cạnh đó, các nghệ nhân, diễn viên ở các đoàn cũng giới thiệu Then mới (dựa trên làn điệu Then đặt lời mới) để tri ân các anh hùng, vĩ nhân của dân tộc, đồng thời thổi vào đó hơi thở cuộc sống hiện đại hôm nay, như: Ca ngợi Hồ Chí Minh vĩ đại (đoàn nghệ thuật quần chúng Thạch An, Bảo Lâm); tự hào quê hương đổi mới (Thạch An, Hà Quảng, Bảo Lạc, Thông Nông)… Các khúc hát Then tính đều được cất lên từ tình yêu, niềm đam mê và ý thức gìn giữ, bảo tồn vốn quý của dân tộc, với giai điệu mượt mà, sâu lắng, âm hưởng mềm mại, đầm ấm, tạo cảm giác gần gũi, sức truyền cảm mạnh nên đã thu hút được sự quan tâm của đông đảo người dân đến cổ vũ, theo dõi, tán thưởng trong suốt quá trình diễn ra liên hoan.
Bà Hoàng Thị Phái, 56 tuổi, tổ 7, phường Đề Thám (Thành phố) chia sẻ: Tôi cảm thấy tự hào và may mắn vì là người Tày được lớn lên trong những làn điệu hát Then gắn với cả vòng đời của mỗi người. Biết thông tin về cuộc liên hoan, tôi đã đến từ sáng sớm để kịp thưởng thức các tiết mục biểu diễn, vừa nhớ lại những điệu Then cổ đã lâu không được nghe, đồng thời nhắc nhở con cháu phải biết yêu, gìn giữ và bảo tồn văn hóa đặc sắc này của dân tộc mình.
ĐỂ ĐIỆU THEN, TIẾNG TÍNH TIẾP TỤC NGÂN XA
Khi xem các tiết mục biểu diễn của các đoàn tham gia liên hoan, dù là người chuyên tâm nghiên cứu Then tính nhiều năm, đã có nhiều công trình, tác phẩm Then tính nhưng Chủ tịch Hội Bảo tồn dân ca các dân tộc tỉnh Lê Chí Thanh không giấu được sự ngạc nhiên, thích thú khi đến xem các tiết mục biểu diễn tại liên hoan: Tôi thấy Then tính Cao Bằng phong phú, đa dạng so với điều chúng ta hiểu biết bấy lâu nay. Mỗi địa phương lại có nét đặc trưng và khác nhau về giai điệu âm thanh nên vốn quý này còn rất nhiều và cần có những việc làm thiết thực ngay để bảo tồn hiệu quả. Cần phải nghiên cứu, sưu tầm, thống kê, đồng thời hình thành “ngân hàng” dữ liệu các làn điệu Then tính để trình diễn sân khấu thông qua các kỳ liên hoan thường niên, đồng thời đưa Then tính hòa vào dòng chảy đời sống bằng cách đưa chương trình học dân ca vào các trường học, từ bậc tiểu học trở lên, để con em các dân tộc thiểu số được tiếp xúc, hiểu được cái hay, cái đẹp của Then tính nói riêng, nghệ thuật dân gian nói chung.
Nghệ nhân Ưu tú Bế Sơn Trung (đoàn nghệ thuật quần chúng huyện Phục Hòa) chia sẻ: Những năm gần đây, có nhiều cán bộ của Trung ương, tỉnh, huyện về các xóm, làng để sưu tầm, nghiên cứu và kiểm kê hát Then, đàn tính lập hồ sơ di sản văn hóa nên nhu cầu học đàn, học hát phát triển. Ở huyện Phục Hòa hiện đã thành lập nhiều chi hội, câu lạc bộ hát Then, đàn tính. Bản thân tôi là đời thứ 5 trong gia đình đang tiếp tục nghiên cứu, sưu tầm, sáng tác và mở các lớp truyền dạy then tính cho thế hệ trẻ. Mong muốn Nhà nước sẽ tiếp tục có những chính sách tạo điều kiện hơn nữa cho việc gìn giữ và bảo tồn vốn Then cổ của dân tộc.
Phó Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch Nguyễn Thị Hồng Vân, Trưởng Ban Tổ chức Liên hoan hát Then - đàn tính tỉnh cho biết: Với sự tham gia của gần 300 nghệ nhân, diễn viên đến từ 13 huyện, Thành phố, mỗi vùng miền lại mang đến liên hoan những nét độc đáo riêng từ câu hát cho đến hình thức trình diễn. Với phương châm bảo tồn và phát huy các giá trị văn hoá truyền thống đặc sắc của dân tộc Tày - Nùng tỉnh, các tiết mục đã thể hiện đúng yêu cầu và ý tưởng xuyên suốt của Liên hoan.

Bên cạnh sự đa dạng về thể loại, cách thức thể hiện độc đáo, nhiều tiết mục được đầu tư dàn dựng công phu, tập luyện nghiêm túc. Qua các tiết mục biểu diễn cho thấy nét đặc sắc của nghệ thuật này, vừa khẳng định những nỗ lực của các ngành, các địa phương để hát Then, đàn tính có thêm sức sống mới trong cuộc sống hôm nay. Thông qua Liên hoan đã thu hút nhiều du khách gần xa tham dự, chứng kiến và được thưởng thức các làn điệu then, vũ điệu then, âm nhạc then giàu bản sắc văn hoá, giúp cho chúng ta hiểu biết thêm, yêu quý, trân trọng và giữ gìn di sản văn hoá quý giá của đồng bào các dân tộc nói chung, dân tộc Tày - Nùng nói riêng.                      

Xuân Lam

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh