Nét đặc sắc hoa văn trên trang phục người Dao ở Cao Bằng

Thứ bảy 15/03/2014 13:00

Ở Cao Bằng, người Dao chiếm khoảng 51.124 người (chiếm 10,1% dân số toàn tỉnh), với hai nhóm là Dao đỏ và Dao tiền. Địa bàn cư trú tập trung tại các huyện: Nguyên Bình, Bảo Lạc, Bảo Lâm, Thạch An; nhưng tập trung nhiều nhất là huyện Nguyên Bình, trong đó, xã Thái Học có 100% là người Dao đỏ, xã Hoa Thám gần 100% là người Dao tiền.

Hoa văn hoa tám cánh hay còn gọi là hoa mào gà.

Để phân biệt Dao đỏ và Dao tiền thì điều dễ nhận biết nhất là trên trang phục của họ. Sở dĩ, nhóm Dao tiền có tên như vậy là vì họ trang trí trên y phục là những đồng tiền xu bằng bạc; còn y phục nữ Dao đỏ màu sắc trang trí chủ đạo là màu đỏ với hai chuỗi bông đỏ được gắn trên áo của phụ nữ. Hoa văn trang trí trên vải của người Dao vô cùng đặc sắc, phong phú, chủ yếu là những hình ảnh thường thấy trong sinh hoạt hằng ngày, như: hình hoa lá, cỏ cây, hình tổ tiên, những loài vật... gắn bó với họ trong cuộc sống. Chính những hình ảnh này tạo nên sắc thái riêng biệt trong nét văn hóa riêng của dân tộc Dao.

 Người Dao tiền không chỉ thêu những hình ảnh thường thấy trong sinh hoạt hằng ngày của họ, mà còn thêu cả hình tổ tiên của họ lên áo để nhắc nhở con cháu hãy luôn nhớ và kính trọng tổ tiên của mình. Mô típ thường thấy là hình con chó đơn và hình chó đôi, tần xuất hình chó không nhiều mà được điểm xuyết bằng những hình thêu nhỏ nơi gấu áo phụ nữ, áo của thầy, người thụ lễ mặc trong lễ cấp sắc của đàn ông Dao tiền. Có trang phục thêu hình hoa tám cánh và hình con chó, có trang phục thêu hình chó đôi và đôi chim. Hoa văn hình con chim theo tiếng Dao con chim đọc là "nôm nọ".

Phụ nữ dân tộc Dao. Ảnh: Văn Học.

Trên cầu vai áo, vạt áo của người Dao tiền còn thêu hình con nhện. Ngoài ra, hình bông hoa tám cánh hay còn gọi là hoa mào gà xuất hiện trên khăn đội đầu và vạt áo của nữ Dao tiền. Theo người Dao, quan niệm hoa văn này có nghĩa là cầu mong may mắn. Trong các mô típ hoa văn của người Dao, mô típ này cùng với mô típ cây tùng được thể hiện thành mảng rộng và rõ nét nhất.       

Hoa văn chữ vạn đơn, chữ vạn kép.

Còn trên tạp dề của cô dâu Dao đỏ thêu nhiều mảng hoa văn, nhưng nổi bật và rõ nhất là hoa văn hình cây thông.  Hoa văn hình cây tùng (thông) chỉ thấy xuất hiện trên tạp dề của cô dâu Dao đỏ, không xuất hiện trên loại trang phục nào khác của người Dao. Đây là niềm mong muốn cho cặp vợ chồng trẻ sau ngày cưới sẽ hạnh phúc và gặp thuận lợi trong quá trình chung sống.

Nhóm Dao đỏ và Dao tiền trang trí trên trang phục có sự khác biệt nhưng vẫn có những mô típ trang trí giống nhau; đó là hoa văn hình chữ vạn, hoa văn này xuất hiện trên gấu quần nữ Dao đỏ và trên vạt áo nữ Dao tiền. Gấu quần nữ Dao đỏ thêu chữ vạn đơn và chữ vạn kép, trên vạt áo nữ Dao tiền thêu chữ vạn đơn. Người Dao thêu chữ vạn lên trang phục thể hiện mong muốn những điều tốt đẹp sẽ đến với họ. Mô típ hình đồng xu in bằng kỹ thuật in hoa văn sáp ong chỉ được in trên váy của phụ nữ Dao tiền. Các đồng xu này thêu thành dải liên tiếp nhau chạy hết chiều rộng của váy. Đây là niềm mong ước của họ về sự thịnh vượng, mong muốn cuộc sống no đủ,  tốt đẹp hơn. Bên cạnh đó, còn có hoa văn

Hoa văn hình con nhện.

hình cây, hoa văn hình sóng nước, xương cá... như lời nhắc nhở của thế hệ trước tới thế hệ sau hãy luôn ghi nhớ và trân trọng cuộc hành trình của tổ tiên, hăng say lao động, sản xuất, vươn lên trong cuộc sống.

 Hoa văn trên vải của dân tộc Dao ở Cao Bằng vô cùng đặc sắc, phong phú, thể hiện trình độ tư duy và khả năng thẩm mỹ của họ. Hình ảnh hoa văn trên vải như phản ánh tâm tư, tình cảm của họ với tổ tiên, thiên nhiên; là mối giao cảm giữa con người với thiên nhiên, con người với tổ tiên và những loài vật đã giúp họ trong cuộc sống. Việc bảo tồn những mẫu hoa văn truyền thống của dân tộc Dao là điều cần thiết trong giai đoạn hội nhập về kinh tế, văn hóa, xã hội trong giai đoạn hiện nay. Bảo tàng tỉnh đang từng bước tuyên truyền để cộng đồng cùng nhận thức giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc, trong đó có dân tộc Dao, đồng thời, để người Dao biết trân trọng và gìn giữ nét văn hóa truyền thống riêng của dân tộc mình.                                   

Ngân Hà

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Tắt bộ gõ Gõ tự động Telex VNI VIQR 

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh