Bạn đang xem: Trang chủ » Văn hóa

Lễ dựng bồ thóc của người Sán Chỉ

Chủ nhật 28/07/2019 16:00

Người Sán Chỉ là cư dân nông nghiệp nên trong các phong tục tập quán truyền thống của dân tộc có nhiều nghi lễ liên quan đến sản xuất nông nghiệp. Trong đó, nghi lễ dựng bồ thóc nhằm cầu mong trời đất, tổ tiên ban cho mùa vụ bội thu là một trong những nghi lễ nổi bật với những nét văn hoá độc đáo mang đậm bản sắc dân tộc Sán Chỉ.

Nghi lễ dựng bồ thóc của người Sán Chỉ diễn ra tại nương, rẫy vào ngày gieo hạt.

Người Sán Chỉ quan niệm trong thế giới tự nhiên có nhiều vị thần và trong các nghi lễ liên quan tới đời người, thì cây lúa chính là hồn lúa mẹ, là đức siêu nhiên tối cao có sức mạnh tác động đến sản xuất và cuộc sống của họ. Do đó, trước khi bước vào vụ mùa họ làm lễ dựng bồ thóc. Lễ dựng bồ thóc của người Sán Chỉ không như lễ cúng cơm mới của người Tày, Nùng, Dao… (thường đón hồn lúa từ nương, rẫy về ăn Tết cơm mới cùng gia đình và cầu mong hồn lúa phù hộ gia đình một năm dồi dào sức khoẻ, làm ăn khấm khá hơn) mà thực hiện ngay tại nương rẫy và không mời thầy cúng hay bày biện mâm cỗ cúng.
Lễ dựng bồ thóc diễn ra tại nương, rẫy vào ngày gieo hạt. Chủ đám nương, rẫy bao giờ cũng đến từ sớm chọn một nơi tương đối bằng phẳng, chẻ khúc nứa đã chuẩn bị sẵn làm tư, đó gọi là bồ thóc (“ăn sang hấu”). Sau khi đặt vào giữa “sang hấu” một gói muối và một ống nứa đựng đầy nước, chủ nương, rẫy trồng vào đó mười hai hốc lúa rồi họ bắt đầu tra lúa. Việc tra lúa được phân thành từng cặp, một đàn ông đi với một phụ nữ.

Người đàn ông quay lưng về phía trên rẫy vừa lùi bước vừa chọc tạo lỗ, người phụ nữ ở đối diện vừa khom người tiến bước vừa lấy thóc giống tra vào lỗ. Theo quan niệm của người Sán Chỉ, những cặp tra rẫy là những cặp vợ chồng có cuộc sống hạnh phúc, tâm đầu ý hợp, làm ăn phát đạt, có như vậy lúa mới lên tốt. Trong quá trình tra rẫy, hai người trong cặp tra lúa phải chú ý sao cho nam không được đưa gậy qua đầu người cùng cặp với mình, ngược lại người phụ nữ cũng tránh để hạt thóc giống vương vào gậy tra hạt. Tra hạt xong, chủ đám nương, rẫy đi đến “ăn sang hấu” cắm thêm hai nhánh lau cạnh gói muối và ống nước, cầu mong lúa cao to như cây lau, cho mùa màng bội thu.
Người Sán Chỉ rất coi trong việc sản xuất nông nghiệp và nghi lễ dựng bồ thóc là một trong những nghi lễ không thể thiếu trong cuộc sống của họ. Mục đích của nghi lễ là cầu mong thần linh ban cho mưa thuận gió hoà, mùa màng được bội thu. Người Sán Chỉ thường tổ chức nghi lễ dựng bồ thóc mang tính chất đại gia đình cũng là để bày tỏ biết ơn bà con trong cộng đồng xóm làng đã hỗ trợ, giúp đỡ gia đình họ trong sản xuất, thu hoạch vụ mùa trong năm. Sau khi xong các nghi lễ dựng bồ thóc, gia chủ mời mọi người tham gia buổi lễ về nhà ăn bữa cơm cảm ơn. Bắt đầu từ hôm đó họ chính thức bước vào vụ mùa tra hạt trên nương, rẫy và cày cấy dưới ruộng.
Người dân tộc Sán Chỉ sinh sống tập trung chủ yếu ở các xã Cốc Pàng, Thượng Hà, Kim Cúc, Hưng Đạo, Sơn Lộ (Bảo Lạc); Nam Cao (Bảo Lâm)… Tại một số xóm, làng người dân tộc Sán Chỉ vẫn giữ nguyên các bước tiến hành lễ dựng bồ thóc truyền thống. Nhưng trải qua những đổi thay trong đời sống, một số người không duy trì nghi lễ dựng bồ thóc trước mỗi vụ mùa nữa.       

Xuân Lam

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Tắt bộ gõ Gõ tự động Telex VNI VIQR 

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh