Bạn đang xem: Trang chủ » Non nước Cao Bằng

Lễ nhảy lửa của người Dao Đỏ

Thứ tư 13/02/2019 06:00

Lễ hội nhảy lửa của người Dao Đỏ xóm Khinh Thượng, xã Bình Lãng (Thông Nông) thường được tổ chức vào dịp cuối năm và đầu xuân mới. Tục nhảy lửa gắn liền với yếu tố tâm linh cầu bình an trong năm mới, xua đi những điều không may mắn. Đây là nét đẹp trong sinh hoạt văn hóa tinh thần rất phong phú, độc đáo của đồng bào; mang ý nghĩa sâu sắc, giáo dục lòng can đảm của con người dám vượt qua khó khăn, thử thách nhằm hướng đến cái thiện và những việc làm tốt đẹp trong cộng đồng.

Các chàng trai ngồi quanh đống lửa chờ làm lễ khấn.

Lễ nhảy lửa là dịp để con người cảm ơn thần Lửa đã mang đến sự ấm áp và cầu thần linh phù hộ cho gia đình một năm mới an khang, thịnh vượng, xua đuổi tà ma, bệnh tật. Đây cũng được coi là một nghi thức trưởng thành của những chàng trai người Dao Đỏ. Lễ nhảy lửa diễn ra không cố định vào ngày cụ thể nào, nếu ai có dịp đến với xóm Khinh Thượng và được chứng kiến lễ hội độc đáo này là một điều rất may mắn.
Trong phần nghi lễ, vật phẩm được dâng cúng phải có mâm lễ đầy đủ, như:  1 con gà luộc, 1 bát gạo, 1 chai rượu trắng, 5 chiếc chén hoặc ly, 1 chiếc cốc nước đựng que hương, tiền làm bằng giấy bản, đèn hoặc nến, thẻ âm dương (Kiáo) làm bằng một gióng tre dài khoảng 15 cm và chẻ làm đôi. Tất cả đồ lễ được trưng bày trên một chiếc bàn gỗ. Một hoặc nhiều thầy cúng có thể tham dự buổi lễ, mỗi người đều có nhiệm vụ riêng, bao gồm nhiều giai đoạn và kéo dài hàng giờ.
Khoảng nửa tiếng đầu, một thầy cúng có nhiệm vụ thực hiện lễ khấn tại đàn lễ để gọi thần Lửa cùng các thầy ở trên trời về chứng giám, ủng hộ và nhập vào những chàng trai tham gia lễ nhảy lửa. Bài cúng thần Lửa được cất lên bằng những câu cầu cho cuộc sống bình yên, hạnh phúc, cầu cho mưa thuận, gió hòa, người người khỏe mạnh và xua đuổi tà ma, bệnh tật. Các chị, các mẹ chuẩn bị một đống củi to, còn những chàng trai nhảy lửa mới được ngồi “hầu lễ” để chờ các thầy cúng “làm phép”.

Lễ nhảy lửa bắt đầu bằng những bài nhảy xung quanh đống lửa to. Khi đống củi đốt gần hết và trở thành một đống than hồng rực cháy, thầy cúng xin quẻ âm dương. Tham gia nhảy lửa là những chàng trai khỏe mạnh, được thầy Tào rèn luyện để có bản lĩnh nhảy qua đống than hồng. Số người tham gia lễ nhảy lửa phải là số chẵn từ 6, 8, 10 người trở lên; điều này tạo nên một buổi lễ cầu kỳ, nhiều công đoạn.

Các chàng trai dùng tay tung than củi đang cháy lên không trung tạo ra những tia sáng rất đẹp.

Thầy tào Triệu Dào Trình, xóm Khinh Thượng chia sẻ: Theo phong tục của người Dao Đỏ, mỗi chàng trai khi trưởng thành phải làm Lễ cấp sắc và trải qua nghi lễ nhảy lửa để thể hiện sức mạnh và lòng dũng cảm của bản thân. Qua đó, họ mong muốn có một cuộc sống an lành, nhiều sức khỏe cho bản thân và gia đình. Lễ nhảy lửa không chỉ là minh chứng cho sức mạnh, lòng dũng cảm của các chàng trai người Dao Đỏ mà còn là hoạt động văn hóa độc đáo mang đậm bản sắc. Nghi lễ nhảy lửa của người Dao Đỏ mang trong mình những nét sinh hoạt văn hóa tinh thần rất riêng của đồng bào nơi đây.
Các chàng trai nhảy lửa ngồi hầu lễ ở trên những chiếc ghế chắc chắn. Sau khi thầy cúng thực hiện các nghi lễ ban đầu cũng là lúc cơ thể của các chàng trai tham gia nhảy lửa bắt đầu rung lên, gót chân của họ không hề chạm đất. Miệng đọc thần chú, chân và người đều lắc lư báo hiệu sắp có một sức mạnh vô hình, sự dũng cảm để nhảy vào đống than hồng đang rực cháy. Được thần Lửa đồng ý, họ như bị cuốn hút, lắc lư rất mạnh. Lúc này họ với đôi chân nhanh thoăn thoắt, trong lúc thăng hoa xuất thần nhảy bật lên, cả hai chân lao vào đống than hồng để quét, giẫm và tung lửa. Việc nhảy vào đống than gọi là “tắm lửa”, nghĩa là gột rửa hết những bụi trần để trở thành tiên, cứu con người, cứu nhân loại. Ánh sáng của than tựa như pháo hoa phủ lên người họ trông rất đẹp mắt. Trong cơn “mê say”, những chàng trai Dao Đỏ nhảy múa trên đống than mà không hề có cảm giác bỏng rát hay sợ hãi. Không chỉ nhảy, họ còn dùng tay bốc tung đám than hồng ra 4 hướng.
 Trong cuộc nhảy lửa, một người có thể tham gia nhảy nhiều lần, điều đó như để thể hiện sức mạnh, sự khéo léo và nhanh nhẹn của từng người. Mỗi người thường nhảy lửa trong vòng 5 - 7 phút, sau đó tiếp tục nhảy lò cò múa xung quanh đống lửa đã gần tắt bằng nhiều điệu múa lắc lư, uyển chuyển khác nhau. Lễ hội nhảy lửa độc đáo bởi tính kỳ bí của nó, những chàng trai tham gia nhảy lửa luôn cho rằng sau khi “hầu lễ”, họ như được một thế lực siêu nhiên truyền sức mạnh và dẫn lối, họ khẳng định rằng trong suốt quá trình nhảy lửa họ vẫn tỉnh táo và nhận thức được mọi việc xảy ra xung quanh và không vi phạm vào điều cấm kỵ nào trong suốt quá trình diễn ra tại buổi lễ.
Xong lễ nhảy lửa, tiếp tục làm lễ cấp sắc (hay còn gọi là lễ trưởng thành) cho những chàng trai vừa tham gia lễ nhảy lửa. Bài lễ cấp sắc với các điệu nhảy bắt ba ba (Piáo tộ) rất phong phú, khi thực hiện các bước nhảy bắt ba ba, trên đầu mỗi chàng trai đều đội một chiếc mũ, trên mũ buộc hình ảnh của 7 vị bồ tát ở trên trời tượng trưng cho mỗi vị thần khác nhau. Các chàng trai mô phỏng hành động theo các bước bắt ba ba với đội hình khi đi ngang, đi chéo, đi đan xen nhau rất khéo léo kết hợp với tiếng trống, tiếng chiêng, khèn với tiết tấu lúc nhanh, lúc chậm, lúc dồn dập… hòa với những lời hát rất sinh động. Điệu múa bắt ba ba kéo dài khoảng nửa giờ với những điệu múa đặc trưng, gồm: Xuất phát, vây bắt ba ba, chọc cây vào hang để xua ba ba chui ra ngoài, bắt ba ba, lấy ba ba về nhà...
Trong phần lễ cấp sắc, không phải cấp nào cũng được múa điệu bắt ba ba mà phải theo quy định vì lễ cấp sắc của người Dao có nhiều bậc. Bậc đầu tiên, được cấp 3 đèn và 36 binh mã; bậc 2 cấp 7 đèn và 72 binh mã; bậc cao nhất cấp 12 đèn và 120 binh mã. Từ lễ cấp sắc bậc 2 trở lên mới được múa điệu bắt ba ba. Điệu múa bắt ba ba với ý nghĩa cầu mong những điều tốt đẹp nhất sẽ đến với anh em, họ hàng, làng xóm, cầu mong mùa màng bội thu, đời sống ấm no và để con cháu biết về nguồn gốc của mình, từ đó phát huy sức mạnh đại đoàn kết phát triển kinh tế gia đình, xây dựng cuộc sống no ấm, hạnh phúc.

Sau lễ nhảy lửa, các chàng trai múa điệu bắt ba ba đi vòng quanh đống lửa để làm lễ cấp sắc.

Theo các cụ cao niên, những thanh niên người Dao Đỏ ai cũng phải một lần nhảy lửa để chứng tỏ mình là người đàn ông trưởng thành. Khi nhảy qua than hồng không thấy nóng vì đã được các thầy Tào truyền cho sức mạnh, nhưng quyết tâm và bản lĩnh của bản thân người nhảy lửa cũng rất quan trọng vì việc nhảy qua đống than hồng như để xua đi nỗi sợ hãi mà chỉ những người mạnh mẽ, dũng cảm mới dám nhảy qua đống lửa thiêng. Nhảy lửa chỉ dành cho nam giới và những chàng trai này luôn nhận được sự thán phục, ngưỡng mộ của những người xung quanh.
Trưởng Phòng Văn hóa - Thông tin huyện Thông Nông Nông Thị Hồng Liên cho biết: Người Dao Đỏ có đời sống gắn bó với núi rừng, họ thờ cúng các vị thần để bảo hộ cho cuộc sống, mùa màng, để xua đuổi cái xấu, cái ác, đem lại may mắn cho gia đình, làng bản. Đây là nét đẹp văn hóa độc đáo, mang bản sắc riêng của đồng bào Dao Đỏ, dù còn mang màu sắc tâm linh nhưng minh chứng cho sức mạnh trong quá trình lao động để chế ngự thiên nhiên của đồng bào nơi đây. Qua lễ nhảy lửa giúp cộng đồng người Dao Đỏ luôn gắn kết, đùm bọc, yêu thương giúp đỡ nhau. Lễ nhảy lửa còn có ý nghĩa giáo dục lòng can đảm, dám đương đầu với mọi khó khăn; hướng niềm tin tới cái thiện và những việc làm tốt đẹp cho bản thân, cộng đồng và xã hội, cần được bảo tồn, phát huy.

Thu Hằng

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Tắt bộ gõ Gõ tự động Telex VNI VIQR 

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh