Người giữ lửa dạy chữ Dao

Thứ ba 25/06/2019 05:00

Ông Triệu Dào Tòng, 63 tuổi, ở Bản Chang, xã Thái Học (Nguyên Bình)  là một trong những người Dao suốt đời tận tụy với việc gìn giữ và dạy chữ Dao cho cộng đồng người Dao trong vùng.


Ông Triệu Dào Tòng tận tụy với chữ viết của người Dao.

Theo ông Triệu Dào Tòng, từ lúc bố ông bỏ dạy vì tuổi cao, ông đã đảm đương việc dạy chữ Dao cho bà con cho đến nay. Bình quân mỗi năm ông mở một lớp tại nhà riêng. Lớp đông nhất 25 người, lớp học lâu nhất một tháng… Ông Tòng tâm sự: Ở đây mở lớp học chữ không phải là để kiếm sống mà là vì nể người đến xin học và vì mình tự cảm thấy có trách nhiệm với lớp trẻ. Đời ông trước đây đi học cũng vậy, các thầy dạy rất tận tâm không đặt vấn đề tiền học nhiều hay ít, thậm chí trò không có tiền thầy vẫn dạy…
Chỗ để mở lớp học là gian phòng khách, rộng chừng 10 - 12 m2, nhưng trong đó chứa đủ các thứ từ bàn ghế uống nước, giường ngủ, bàn thờ sư tổ… Học chữ ở đây không dùng bảng viết mà viết trực tiếp trên giấy, trên vở; người học có thể ngồi bất cứ chỗ nào trên giường, trên ghế, trò hỏi gì thầy trả lời đấy. Có lớp có đến 3 - 4 trình độ khác nhau, tức 3 - 4 cuốn sách khác nhau do người học đem đến yêu cầu học...
Về tình hình học chữ này ở trong xã, ông Tòng cho biết thêm, trước đây hầu như làng nào cũng có lớp dạy chữ  Dao. Nhưng gần chục năm nay thì hầu như chỉ có lớp tại Bản Chang này, gồm cả người của Cốc Cang, Lũng Cành đến học.

Trước vấn đề người Dao còn cần duy trì học chữ này nữa không, ông Tòng cho rằng không thể bỏ được. Theo ông có 2 vấn đề: Một là, chữ này đã gắn bó với người Dao, hàng nghìn đời người Dao đã dùng nó để xây dựng nền văn minh của mình… Để xây dựng và phát triển văn hóa Dao hiện nay không thể không khơi thông nền văn hóa đã hình thành hàng nghìn đời với ngày hôm nay. Hai là, học chữ xưa vẫn rất tốt cho người Dao hiện nay xây dựng con người hướng thiện, yêu lao động và tôn kính cha mẹ. Cách dạy chữ của người Dao là cho người học thuộc từng câu triết lý rồi qua đó nhớ chữ và nghĩa lý của nó.

Ví dụ: “Ngọc bất trác bất thành khí, nhân bất học bất tri lý”; dịch nghĩa: Ngọc không đục đẽo thì không thành món đồ, người không học thì không biết nghĩa lý. Hay như “Họa hổ họa bì nan họa cốt, tri nhân tri diện bất tri tâm”; dịch nghĩa: Vẽ hổ vẽ được da bề ngoài, khó vẽ được xương bên trong, nhìn người thì biết được mặt, khó biết được lòng dạ bên trong. “Lộ đao hòa mã lực, sự cửu kiến nhân tâm”; dịch nghĩa: Đường dài biết sức ngựa, ở lâu hiểu lòng người
Việc gìn giữ, phát huy và phát triển văn hóa Dao mới hiện nay sẽ không thể làm được nếu chúng ta đoạn tuyệt với nền văn hóa Dao truyền thống đã gắn liền với thứ chữ mà người Dao sử dụng bao đời nay.

Chu Triều Đương

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Tắt bộ gõ Gõ tự động Telex VNI VIQR 

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh