Bạn đang xem: Trang chủ » Ký - Phóng sự

Vinh dự được cống hiến cho Cao Bằng

Thứ hai 15/02/2021 06:00

Khi tỉnh vừa khởi công xây dựng tuyến đường cao tốc Đồng Đăng (Lạng Sơn) - Trà Lĩnh (Cao Bằng) trên Đường số 4 huyền thoại năm xưa nhằm đưa Cao Bằng trở thành cầu nối quan trọng giữa Trung Quốc và các nước ASEAN hội nhập quốc tế, chúng tôi có dịp đến thăm ông Đặng Văn Việt, nguyên Trung đoàn trưởng Trung đoàn 174 được mệnh danh “Hùm xám Đường số 4”, tại khu chung cư quận Hoàng Mai (Hà Nội) để báo tin vui cho ông.

Đầu xuân mới, trong gian phòng nhỏ ấm cúng, ông Việt đã 100 tuổi vẫn mẫn tuệ, ân cần tiếp đón chúng tôi với giọng Huế nhẹ nhàng “Cao Bằng ngày càng phát triển tôi mừng lắm! Vinh dự lớn nhất của cuộc đời tôi là được cống hiến cho mảnh đất biên cương Cao Bằng”. Và những câu chuyện ông kể về năm tháng gắn bó với quân và dân Cao Bằng làm nên huyền thoại Đường số 4 rực lửa, góp phần làm cho Chiến thắng Biên giới Thu Đông 1950 như cuốn phim sống lại một thời hào hùng.

Ông Đặng Văn Việt, nguyên Trung đoàn trưởng Trung đoàn 174 kể chuyện lịch sử với phóng viên Báo Cao Bằng.

Đã 70 năm qua đi nhưng tôi vẫn nhớ mãi niềm vui khi nhận lệnh lên Cao Bằng chiến đấu - ông Việt kể. Trước ngày hành quân lên Đường số 4 (tháng 10/1947), tham gia Chiến dịch Biên giới, tôi công tác tại Ban Nghiên cứu, Phòng Tác chiến thuộc Bộ Tổng Tham mưu, Quân đội nhân dân Việt Nam được tiếp cận tài liệu mật “Kế hoạch Lê-a” và “Clô-Clô” (bản kế hoạch chi tiết các mũi quân Pháp tấn công trên Đường số 4) của Đại tá Lăm-be, Phó Tham mưu trưởng Quân đội viễn chinh Pháp trên chiến trường Bắc Bộ, để trên máy bay bị cao xạ của Trung đoàn 74 Cao Bằng bắn rơi.

Với bản tài liệu này, quân Pháp sẽ có mũi chủ lực đánh chiếm Đường số 4 từ mũi Ngọc, Móng Cái, Quảng Ninh - Lạng Sơn - Cao Bằng để làm chủ Việt Bắc và kiểm soát biên giới phía Bắc trong một thời gian ngắn (khoảng năm 1947 - 1948). Bản tài liệu đó cùng với sự tổng hợp tình hình từ nhiều nguồn đã giúp Bộ Tổng Tham mưu điều hành cuộc chiến hiệu nghiệm “quyết phá tan cuộc tiến công của giặc Pháp” theo chỉ đạo, quyết định của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Khi đó tôi hơn 25 tuổi, chưa từng đến đất biên cương Cao Bằng, chỉ nghe nói Cao Bằng là quê hương cội nguồn cách mạng nơi thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân, tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam. Đồng bào các dân tộc nơi đây từ năm 1941 - 1945 đã một lòng thủy chung son sắt theo Đảng và Bác Hồ đứng lên đấu tranh cách mạng giải phóng dân tộc, góp phần quan trọng vào Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945 thành công. Vì thế tôi háo hức muốn đến Cao Bằng chiến đấu và gắn bó với vùng biên cương giàu truyền thống cách mạng.

Đến ngày 26/10/1947, khi nghe anh Hoàng Văn Thái, Tổng tham mưu trưởng chỉ đạo tôi ra mặt trận trực tiếp chiến đấu tại các đơn vị Cao Bằng - Lạng Sơn, sáng 26/10/1947, tôi có mặt trước 15 phút ở điểm hẹn. Đúng 5 giờ, anh Văn (Đại tướng Võ Nguyên Giáp) cùng anh Trường đến. Thấy tôi, anh Văn hỏi: “Sẵn sàng chưa?”. Tôi đáp: “Rất sẵn sàng ạ!”. “Thì lên ngựa thôi” -  anh Văn nói. Cả đoàn cùng lên ngựa theo hướng Đình Cả - Bắc Sơn (Thái Nguyên - Lạng Sơn) đi xuyên trong rừng già, lúc men theo sườn núi cheo leo.

Tháng 12/1946, Bác Hồ ra Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến, tháng 10/1947 tôi tự hào được tham gia cuộc kháng chiến, đi trên núi rừng Việt Bắc đến với Cao Bằng - Lạng Sơn. Cảm xúc phấn chấn trong tôi khi tận mắt ngắm nhìn vẻ đẹp trùng điệp của núi rừng hùng vĩ, những mái nhà sàn, bóng áo chàm thấp thoáng xen lẫn ruộng nương bậc thang như một bức tranh tuyệt đẹp. Vẻ đẹp miền biên cương hùng vĩ thắp lên trong tôi ý chí quyết tâm bước vào cuộc kháng chiến trường kỳ cùng với quân dân Cao Bằng, Lạng Sơn quyết liệt phá tan âm mưu của quân Pháp hòng cướp lại giang sơn tươi đẹp của Tổ quốc.

Đến Lạng Sơn, Cao Bằng tôi được cử làm Trung đoàn trưởng Trung đoàn 25, 28 tham mưu cho Đại tá Thanh Phong, Chỉ huy trưởng Đường số 4. Bước vào trận chiến đặt ra cho tôi muôn vàn khó khăn khi so sánh tương quan lực lượng, quân Pháp mạnh hơn quân ta bởi có đội quân thiện chiến, vũ khí tối tân, hệ thống lô cốt dày đặc án ngữ… Phía ta, quân đội non trẻ chưa biết đến đại bác, máy bay cũng chưa từng tham gia đánh trận lớn, vũ khí chỉ có súng trường, lựu đạn... với số lượng ít.

Vấn đề quan trọng đặt ra cho tôi là chỉ đạo đội quân ta bằng mọi giá phải đánh thắng quân Pháp hùng mạnh nhưng ít thương vong nhất. Sau khi nắm tình hình thực tế địa bàn, tôi đề xuất lên cấp trên, đưa ra chiến thuật ví “Đường số 4 như con rắn khổng lồ, quân ta sẽ chặt đứt ra từng đoạn”, tham mưu cho Đại tá Thanh Phong được thủ trưởng quan tâm sâu sắc, đặc biệt là chỉ đạo tìm hiểu địa bàn phân tích chiến thuật từng trận đánh và báo cáo Bộ Tổng tham mưu nhất trí.

Bên cạnh đó, phần nhiều chiến sĩ trong đơn vị tôi cơ bản là người Cao Bằng, Lạng Sơn đều có tinh thần chiến đấu dũng cảm quật cường, thông minh, gan dạ khiến tôi thấy vững tin hơn khi chỉ huy nhiều hoạt động, trận đánh phục kích và công đồn dọc tuyến Đường số 4 trên đèo Bông Lau giáp ranh giữa 2 huyện Tràng Định (Lạng Sơn) và Thạch An (Cao Bằng), đánh trận Bố Củng - Lũng Vài - Bản Nẳm (Lạng Sơn) và một số địa bàn xung yếu Tràng Định, Bình Gia (Lạng Sơn), gây  khó khăn cho lực lượng Pháp đồn trú, bắt giữ tù binh, thu nhiều chiến lợi phẩm, súng, đạn dược, giảm bớt áp lực của quân Pháp ở chiến khu Việt Bắc.

Những trận đánh tập kích lớn nhỏ của đơn vị hiệp đồng với quân và dân Cao Bằng, Lạng Sơn góp phần lập nên những chiến công to lớn, phá tan cuộc tiến công chiến lược trong Chiến dịch Thu Đông năm 1947 và chiến lược “đánh nhanh, thắng nhanh” của thực dân Pháp; Đường số 4 thực sự là “con đường chết chóc” - nỗi kinh hoàng của quân Pháp (báo chí phương Tây đã viết).

Chiến thắng của những năm 1947 - 1949 trên mặt trận Đường số 4, sáng tỏ niềm tin lớn về chiến thuật phương châm “lấy súng giặc giết giặc”, thực hiện Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chỉ thị “Phải phá tan cuộc tiến công mùa Đông của thực dân Pháp”, ngày 15/10/1947 của Thường vụ Trung ương Đảng.

Di tích lịch sử Đồn Đông Khê, nơi diễn ra trận đánh quyết liệt về chiến thuật quân sự do ông Đặng Văn Việt trực tiếp chỉ huy trong Chiến dịch Biên giới năm 1950.

Năm 1947 - 1948, sau khi địch chiếm đóng Cao Bằng - Bắc Kạn, quân Pháp từ thế chủ động, lực lượng mạnh nhưng ngày càng thua đau, còn thế trận của ta ngày một vững mạnh. Bước vào cuộc chiến không tương sức, phương châm của ta là đánh du kích, lấy ít thắng nhiều, chiến tranh nhân dân. Ngày 19/8/1949, tại xã Đức Long (Hòa An), Trung đoàn 174 được thành lập, tôi được đảm nhiệm làm Trung đoàn trưởng khi mới 27 tuổi.

Đồng chí Chu Huy Mân làm Chính trị viên. Sự ra đời của Trung đoàn 174 là một sự kiện đánh dấu bước trưởng thành mới của quân đội ta. Lực lượng quân đội ta đã dồn dập đánh dồn, đánh bức rút, xen kẽ với những trận phục kích dữ dội, mỗi trận đánh là một chiến thuật làm địch luôn bị bất ngờ, không kịp trở tay nên ta luôn giành thế chủ động và chiến thắng.

Đường số 4 không ngớt tiếng súng của quân và dân Cao - Bắc - Lạng. Trung đoàn 174 mới thành lập đánh trận thứ 4 trên đoạn đường Bông Lau - Lũng Phầy vào ngày 3/9/1949 giành chiến thắng lớn, sau đó đánh tiếp trận Bố Củng - Lũng Vài - Bản Nẳm với chiến thuật đánh phục kích, nhanh gọn, táo bạo đã làm tê liệt đoạn đường bộ tiếp tế yết hầu quan trọng nhất từ Na Sầm (Lạng Sơn) lên Cao Bằng, buộc địch phải dùng máy bay tiếp tế cho quân Pháp đóng trên Cao Bằng…

Từ ngày 16 - 18/9/1950, ông Việt chỉ huy Trung đoàn 174, phối hợp với Trung đoàn 209, cùng hợp điểm và cùng đánh thọc sâu mũi tiến công, phối hợp chủ động đánh chiếm, tiêu diệt cứ điểm Đông Khê mở đầu Chiến dịch Biên giới Thu Đông 1950. Sau đó, ông Vịệt chỉ huy đơn vị phối hợp với lực lượng của ta tiếp tục đánh quân ứng chiến địch ở Thất Khê (Lạng Sơn) và đánh quân từ Cao Bằng rút xuống với chiến thuật “khép vòng lưới thép” tiêu diệt quân Pháp.

Đến 9 giờ sáng 3/10/1950, tỉnh Cao Bằng được giải phóng hoàn toàn. Quân Pháp tiếp tục rút chạy trên Đường số 4 bị quân ta tiếp tục đánh trận Khau Luông và Cốc Xả. Đây là trận đánh có quy mô lớn cấp chiến dịch của quân đội ta, tiêu diệt, loại khỏi vòng chiến đấu lực lượng cơ động mạnh của thực dân Pháp trên chiến trường Đông Dương.

Chỉ trong vòng gần 1 tháng (từ ngày 16/9 - 14/10/1950), Chiến dịch Biên giới Thu Đông năm 1950 kết thúc với thắng lợi vang dội của Quân đội nhân dân Việt Nam, mở ra thế trận mới cho cả nước trong cuộc kháng chiến chống quân Pháp xâm lược tiến tới giành thắng lợi. Trong đó giải phóng tỉnh Cao Bằng có cống hiến trí tuệ quan trọng của Trung đoàn trưởng Trung đoàn 174 Đặng Văn Việt.

Giai đoạn cách mạng mới mở ra, Đường số 4 chở trong mình dòng chảy lịch sử “huyền thoại” về tinh thần chiến đấu, yêu nước quật cường của quân, dân Cao Bằng và tài năng trí tuệ quân sự của Quân đội nhân dân Việt Nam, trong đó tiêu biểu là Trung đoàn trưởng Trung đoàn 174 Đặng Văn Việt.

Ông Việt đã vượt qua một thế kỷ, trở thành một huyền thoại trên Đường số 4, vẫn giữ trong mình ngọn lửa nhiệt huyết năm xưa, ông xúc động nói khi tạm biệt chúng tôi: Xuân mới năm 2021, tôi mừng lắm vì Đường số 4 “máu và hoa” năm xưa với tầm nhìn của Đảng bộ tỉnh hôm nay tiếp tục sứ mệnh quan trọng làm “đòn bẩy” cho Cao Bằng hội nhập quốc tế, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Trường Hà

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh