Bạn đang xem: Trang chủ » Ký - Phóng sự

Tết quê

Thứ sáu 01/02/2019 15:00

 Năm nay, tôi dự định sẽ về quê ăn Tết. Bởi đã lâu lắm rồi mà đúng hơn là kể từ ngày cưới vợ, tôi chưa có năm nào về quê sum họp trọn vẹn cùng gia đình đủ ba ngày tết cả. Đi thoát ly, rồi xây dựng gia đình, nhẩm tính đến xuân này nữa cũng đã tròn 40 năm.

Bằng ấy năm công tác là cả quãng thời gian tôi biền biệt xa quê. "Quê hương mỗi người chỉ một.../Quê hương nếu ai không nhớ...". Lời bài hát thân quen ấy văng vẳng đâu đây như nhắc nhở những người đi xa nhớ về quê nhà, nơi chôn nhau cắt rốn, nhất là mỗi khi Tết đến, xuân về. Và mỗi lần nghĩ tới năm mới, đến quê hương là ký ức về tuổi thơ, Tết xưa cùng bao kỷ niệm đẹp của một gia đình bé nhỏ đã nuôi mình khôn lớn lại ùa về làm tôi nao lòng, lâng lâng khôn tả.
Xóm Bản Căm, xã Lê Lai.
Tôi vốn quê ở Thạch An. Nơi tôi sinh ra là ngôi làng nổi tiếng về đất đai màu mỡ nhất nhì một vùng  - "Nhất Bản Căm, nhì Bó Bửn". Bản Căm là một làng của cư dân Tày - Nùng, tọa lạc trên vùng đất màu mỡ thuộc xã Lê Lai. Các cụ cao niên trong làng bảo: Thuở khai sinh lập địa, nơi nào được gọi là bản hoặc nà, còn có nghĩa nơi đó là một vùng đất rộng lớn, có đông người ở; còn nếu gọi là lũng, phja, khau, khuổi, roỏng, bó, pò, kéo, cạm, kẹm... là những địa danh nhỏ hẹp, xa xôi, hẻo lánh, heo hút, ít hộ sinh sống. Cho đến mãi sau này lớn lên, được đi học và trải nghiệm nhiều nơi tôi mới thực sự được kiểm chứng và hiểu đầy đủ ý nghĩa của lời nói đó.
Làng quê tôi có cánh đồng bằng phẳng trải rộng trên 55 héc ta đất canh tác, ruộng đất phì nhiêu, trồng cây gì cũng tốt hơn nơi khác. Nhưng khổ một nỗi là xa xôi cách trở phố huyện những hai, ba cây số đường núi. Vì thế cho đến những năm sau này triển khai thực hiện công cuộc đổi mới, Bản Căm vẫn là một trong ba xóm thuộc diện đặc biệt khó khăn của xã Lê Lai và huyện Thạch An. Những năm thoát ly xa nhà, tôi thường trở về quê vào những ngày chợ phiên cuối năm (26 tháng Chạp) - chợ Tết. Cái chợ tết Đông Khê ngày ấy làm tôi ấn tượng đến tận bây giờ. Nhớ lại chợ tết xưa cách đây 30 - 40 năm về trước nó mới háo hức làm sao. Thời ấy người già thường lo đồ ăn thức uống, còn trẻ nhỏ thì lo mua nhiều pháo và có quần áo đẹp để diện tết, nam thanh nữ tú mong muốn có nhiều thời gian được gặp gỡ trao duyên, hò hẹn hội xuân.
Đúng vào ngày chợ tết - 26 tháng Chạp, sáng sớm tinh mơ, từng dòng người từ khắp các ngả đường đổ về phố huyện. Ngoài những người địa phương chợ còn có rất đông khách từ Phục Hòa ra, Thất Khê lên, Thị xã xuống. Lượng người và hàng hóa chợ tết nhiều gấp 5 gấp 10 chợ thường. Ngày tôi còn bé nghe mẹ bảo: Hôm nay là chợ cuối cùng, hết ngày này là không còn chợ nữa. Vì không hiểu, trẻ con nghe thấy thế tưởng thật càng nằng nặc đòi bằng được đi chợ. Ngày chợ đông nghịt người chen chúc, kẻ mua người bán. Hàng hóa cũng nhiều vô kể, hàng nào hàng ấy đầy ắp, dài dằng dặc từ đầu chợ đến cuối chợ. Muốn đi từ hàng này sang hàng khác nhiều khi phải vòng về tận cuối hàng mà không thể tắt ngang nên mất rất nhiều thời gian. Nhất là các dãy hàng bày bán thịt lợn, gà thiến, lá dong, miến, nấm hương, mộc nhĩ, giấy xanh đỏ, đồ thờ cúng... Sau ngày chợ tết, người dân Đông Khê quê tôi còn họp một ngày chợ nữa gọi là chợ 28 tháng chạp (chợ thịt lợn tết). Thời đó, những nhà ăn Tết to thường tổ chức vài ba nhà chung nhau hay mổ một con lợn tết; ở góc bếp thấy gà thiến nhốt đầy lồng, trong nhà thịt lợn, bánh chưng, bánh khảo treo từng sào một. Đi chợ ngày ấy, chủ yếu là đi bộ. Mọi thứ hàng hóa phải gánh gồng trên vai, không có xe máy, ô tô để chở như bây giờ.
Về quê vào những ngày tết cận kề, bước đến đầu làng đã cảm nhận được ít nhiều cái không khí tết quê. Sáng 27 - 28 tháng Chạp, mặc dù trời lạnh nhưng nhà nào cũng nghi ngút, rộn rã tiếng nói cười vui, râm ran câu chuyện quây quần bên nhau để làm bánh chưng, trà lam, khẩu sli, bánh cười, bánh khảo. Trai giỏi, gái khéo vào những dịp này thi nhau trổ tài làm bánh. Và những ai giỏi giang, chưa lập gia đình, ngoài lo làm cho nhà mình còn sẵn lòng ra tay giúp bạn, hay nhà neo người làm bánh, chuyển củi, sửa sang nhà cửa...  Đó đây đã nghe tiếng pháo nổ đì đòm của đám trẻ nhỏ nô đùa.
Năm nay về quê, chợ không còn họp ở chỗ cũ nữa mà chợ Đông Khê mới đã chuyển ra ở gần làng Đoỏng Lẹng, cách khu chợ cũ vài trăm mét. Chợ được xây dựng khang trang trên một khu đất rộng gấp ba lần chợ cũ. Trong đình chợ được bố trí các quầy hàng quy củ, theo từng khu vực, chủng loại mặt hàng, ngành hàng, trong một không gian thông thoáng, khoáng đạt. Ngày nay về quê ăn tết đã khác xưa nhiều lắm. Thực hiện đường lối đổi mới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo, đời sống mọi mặt của người dân đã được nâng lên đáng kể. Đường làng, ngõ xóm hầu hết được bê tông hóa. Quê tôi còn là thôn nằm trong xã điểm thực hiện Chương trình Mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới (NTM) của huyện Thạch An. Bằng nguồn vốn Nhà nước đầu tư, sự đóng góp tích cực của các doanh nghiệp và nhân dân, sau 7 năm thực hiện, đến nay 14/14 thôn xóm trong xã Lê Lai đã cơ bản đạt các tiêu chí về NTM. Hiện nay, ngoài kinh phí Nhà nước hỗ trợ, xã tiếp tục vận động nhân dân, huy động mọi nguồn lực và thực hiện quyết liệt để đạt các tiêu chí còn lại như tăng thu nhập, giảm hộ nghèo và môi trường, an toàn thực phẩm, phấn đấu năm 2019 xã đạt chuẩn NTM.
Từ tích cực thực hiện phong trào xây dựng NTM, Bản Căm cũng đã và đang từng ngày khởi sắc, bộ mặt nông thôn tươi mới, diện mạo một Bản Căm no ấm đang hiện về. Thay vì phải leo dốc xuống đèo, len lỏi theo một con đường độc đạo đi vào làng như ngày xưa, đến với Bản Căm hôm nay có 3 con đường ô tô to đẹp dẫn vào bản. Về quê ăn tết, nhìn toàn cảnh ngôi làng mới đẹp làm sao với những nếp nhà sàn cổ kính - một ngôi làng trù phú trước cánh đồng rộng lớn của bản. Trong làng có nhiều nhà và khu trường tiểu học, lớp mẫu giáo, nhà văn hóa mới được xây dựng khang trang. Ngay cả con mương dẫn nước ngày nào đắp bằng đất nay cũng được kiên cố hóa, nằm uốn mình giữa cánh đồng làng như con rồng lớn trực chờ phun nước cho bà con cày cấy. Thực hiện phát triển kinh tế hộ, bà con đã chú trọng đưa giống mới, năng suất cao vào trồng trọt, chăn nuôi. Đặc biệt là phát triển mạnh cây hồi, nhà ít cũng vài chục cây, nhà nhiều có đến cả héc ta hồi đã cho thu hoạch nhờ đó trong nhà đã có của ăn của để. Bản có trên 50 hộ dân, thực hiện Chương trình xây dựng NTM, 100% hộ đến nay không còn để trâu, bò dưới gầm sàn nhà ở. Nhà nào cũng có bể nước, nhà tắm, nhà vệ sinh sạch sẽ, nước được dẫn đến tận cửa. Cái cảnh dân làng quẩy từng gánh nước từ giếng về nhà ngày trước đã lùi vào quá khứ. Đời sống của người dân đã thực sự thay da đổi thịt, đổi mới từng ngày. Vào những dịp tết, lễ, Ngày hội đại đoàn kết cả bản rợp màu cờ đỏ. Đêm về đèn điện sáng trưng. Nhà nào cũng có ti vi, tủ lạnh, máy cày bừa, có nhà còn mua được cả ô tô. Những đồ ăn, thức uống ngày tết nay bà con không còn lo có ít hay nhiều mà đã tính đến ngon và chất lượng. Vì thế trong phát triển kinh tế hộ gia đình, ngoài cung cấp cho thị trường, bà con còn chăn nuôi, cấy trồng những sản phẩm chất lượng cao dành làm quà biếu hay phục vụ riêng cho gia đình và ngày tết. Do đó, yêu cầu mọi thứ dùng để ăn uống trong những ngày tết, lễ bây giờ đều phải đảm bảo có chất “quê” trong đó. Từ chỗ nhiều hộ đói kém, trình độ dân trí thấp, nay đời sống vật chất, tinh thần người dân từng bước được nâng cao. Nếu như cách đây hơn 40 năm về trước cả làng chỉ có hai, ba người học đến cấp 3 thì nay Bản Căm đã có gần 30 người đỗ đại học, cao đẳng. Trong ngày tết, Chi đoàn thanh niên tổ chức  nhiều hoạt động văn hóa, thể thao sôi nổi, tạo được không khí vui tươi phấn khởi, giao lưu giữa nhân dân bản trên, xóm dưới và trong khu vực. Ngoài môn thể thao và văn nghệ, các trò chơi như: tung còn, đánh yến không những được duy trì mà còn được tổ chức bài bản, thu hút được đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia...
 Năm nay về quê ăn tết, mặc dù không còn các đấng sinh thành nhưng tôi vẫn cảm thấy vui. Bởi, quê hương -  nơi mình sinh ra và lớn lên mỗi ngày một đổi mới. Người dân một lòng theo Đảng, thi đua lao động sản xuất, xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc.      
Xuân Lợi

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Tắt bộ gõ Gõ tự động Telex VNI VIQR 

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh