Bạn đang xem: Trang chủ » Ký - Phóng sự

Người "giữ lửa" nghề chạm bạc truyền thống ở Vũ Minh

Chủ nhật 04/04/2021 05:00

Hơn 30 năm từ ngày đầu tiên cầm búa tán dẹt thỏi bạc tạo dáng thô ban đầu cho đến các sản phẩm bạc tinh xảo, chạm khắc cầu kỳ như hiện nay, nghệ nhân Lý Vần Sinh, dân tộc Dao Đỏ, xóm Lũng Chang, xã Vũ Minh (Nguyên Bình) vẫn vẹn nguyên niềm say mê, tâm huyết với nghề chạm bạc.

Nghệ nhân Lý Vần Sinh thực hiện chạm khắc hoa văn trên bạc.

“TIẾP LỬA” NGHIỆP TỔ CHA ÔNG  

Năm nay hơn 45 tuổi, nghệ nhân Lý Vần Sinh vẫn linh hoạt, mạnh mẽ như chàng trai tuổi đôi mươi. Những mảnh bạc vụn hay miếng bạc vô tri dưới đôi tay khéo léo của ông trở thành sản phẩm đẹp mắt với hình hài sinh động và rất có “hồn”. Điều này có được bởi ông được sinh ra trong gia đình duy nhất của xã Vũ Minh đã trải qua 4 đời làm nghề chạm bạc.

Ông Sinh cho biết: Tôi được tiếp xúc với nghề chạm bạc từ khi còn nhỏ, năm lên 10 tuổi tôi rất hứng thú khi xem ông nội là Lý Dào Luồng và chú Lý Kiềm On chạm bạc. Khi ấy tôi chưa có khái niệm học mà chỉ nhìn người lớn cầm búa đập, đe, khắc… lên miếng bạc rồi nhớ và tự biết làm lúc nào không rõ.

Những ngày đầu tiên cầm búa, đôi tay lóng ngóng không thể điều khiển theo ý mình, khiến miếng bạc nguyên vẹn bị hỏng, sau khi được chỉ dạy và bản thân tôi kiên trì thực hành hằng ngày nên càng làm càng say mê, càng sai càng muốn sửa. Cứ thế tôi say mê học hỏi để tạo nên những sản phẩm bạc truyền thống hoàn chỉnh và sáng tạo ra các sản phẩm của riêng mình.

Đến nay, chỉ cần nghe ý tưởng của khách hàng hoặc từ ý tưởng của bản thân là tôi đã tính toán được cần bao nhiêu nguyên liệu, thời gian, hình khối, hoa văn… để làm nên một sản phẩm chạm bạc hoàn chỉnh. Điều quan trọng nhất của nghề chạm bạc không phải là sự chuẩn xác của kích thước, tạo hình… mà chính là ý nghĩa, sự gửi gắm tâm tư của mỗi người vào trong đó.

Là người con của cộng đồng người Dao Đỏ, ông Sinh luôn trân trọng, tự hào về nét văn hóa của dân tộc mình. Với ông, nghề chạm bạc là hơi thở, là cuộc sống và giữ gìn nghề truyền thống của dân tộc. Mỗi sản phẩm được chế tác luôn chứa đựng tâm huyết, tình yêu, niềm tin, niềm tự hào mà ông muốn truyền tải đến mọi người về đời sống văn hóa, tinh thần và sinh hoạt của dân tộc Dao Đỏ. Bằng tâm huyết, tình yêu, sự tài hoa của mình, những năm qua, ngôi nhà nhỏ của ông luôn nhộn nhịp khách ra vào đặt hàng, sửa chữa các sản phẩm hoặc đến nghiên cứu, tìm hiểu về nghề chạm bạc.

Bà Triệu Thị Hà, 68 tuổi, dân tộc Dao Đỏ, xã Phan Thanh (Nguyên Bình) chia sẻ: Hồi còn trẻ, tôi và con gái khi đi lấy chồng đều đến nhà bố ông Sinh đặt bộ chạm bạc, nay cháu gái chuẩn bị lấy chồng, gia đình lại tìm đến với ông Sinh đặt bộ trang sức chạm bạc làm của hồi môn. Qua thời gian có nhiều đổi thay, các sản phẩm bạc và nhiều cửa hàng bán bạc phong phú, đa dạng nhưng những sản phẩm bạc thủ công của gia đình ông Sinh vẫn rất đẹp, bền và gắn bó với đời sống của người Dao Đỏ.

Nghệ nhân Lý Vần Sinh miệt mài “giữ lửa” nghề chạm bạc truyền thống của người Dao Đỏ.

Hơn 30 năm theo nghề với biết bao thay đổi trong đời sống xã hội, nghệ nhân tài hoa vùng đất Vũ Minh Lý Vần Sinh vẫn luôn tâm niệm các sản phẩm được chế tác thủ công chính là tác phẩm không chỉ có giá trị về tinh thần, chất xám mà còn chứa đựng những giọt mồ hôi của người nghệ nhân mà không máy móc nào có thể thay thế được. Đấy chính là cái cốt lõi, là "tinh hoa" từ đôi bàn tay của người nghệ nhân cần được giữ gìn, trân trọng.

TRĂN TRỞ ĐỂ GÌN GIỮ VÀ PHÁT TRIỂN NGHỀ

Vừa dùng búa gõ lên đầu công cụ chạm bạc và tiến hành chạm khắc hoa văn cho trang sức bạc, ông Sinh trăn trở cho biết: Dù tôi sẵn lòng truyền dạy cho những ai có niềm đam mê với nghề nhưng đến nay chưa có ai đủ kiên trì và quyết tâm học nghề chạm bạc. Nghề chạm bạc không phải là quá khó nhưng phải là người thật sự có tâm, yêu nghề và đam mê mới học được, mấy chục năm qua tôi chưa có học trò nào theo học trọn vẹn nghề chạm bạc. Chỉ sợ mai này nghề chạm bạc thủ công truyền thống của dân tộc Dao Đỏ mất đi là điều thật đáng tiếc.

Các sản phẩm bạc do nghệ nhân Lý Vần Sinh chế tác rất tinh xảo, được nhiều người dân đến đặt hàng và mua sản phẩm.

Nghề chạm bạc đòi hỏi kỹ thuật tinh vi, tỉ mỉ nên hiện nay rất ít người học được nghề. Để học nghề nhanh phải mất gần 3 năm, bình thường là 5 năm mới học xong những bước kỹ thuật sơ đẳng bởi ngoài các kỹ năng cần thiết, người thợ còn phải thể hiện sức sáng tạo của mình trên các sản phẩm chế tác. Bởi vậy nhiều người không có sự kiên trì để theo nghề chạm bạc. Thế hệ trẻ hiện nay không mặn mà với nghề chạm bạc truyền thống, mặt khác, nghề chạm bạc truyền thống của người Dao Đỏ chỉ là nghề phụ, mang tính tự cấp, tự túc và đang có nguy cơ bị mai một.

Việc bảo tồn và phát huy nghề chạm bạc thủ công truyền thống là cần thiết không chỉ với riêng ông Sinh mà còn liên quan đến việc phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của địa phương. Mong các cơ quan chức năng quan tâm, tạo điều kiện hơn nữa để các nghệ nhân như ông Sinh được thỏa sức chế tác các sản phẩm chạm bạc mang đậm bản sắc văn hóa của dân tộc, vừa góp phần bảo tồn, gìn giữ nghề chạm bạc truyền thống mãi trường tồn với thời gian.

Xuân Lam

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh