Bạn đang xem: Trang chủ » Ký - Phóng sự

Người chỉ huy “huyền thoại” trên đường 4 rực lửa

Thứ bảy 24/11/2018 06:00

Trong tháng 11/2018, nhân dân các dân tộc Cao Bằng tự hào, hân hoan đón mừng sự kiện công nhận Di tích Quốc gia đặc biệt địa điểm Chiến thắng Biên giới năm 1950 huyện Thạch An. Dịp này, chúng tôi đã gặp Trung đoàn trưởng Trung đoàn 174 Đặng Văn Việt - người được mệnh danh “Hùm xám  đường 4 rực lửa” một thời.

Phóng viên Báo Quân đội nhân dân trao đổi với ông Đặng Văn Việt, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 174, trong Chiến dịch Biên giới năm 1950. Ảnh: Hoàng Trường Giang

NHỮNG TRẬN ĐÁNH “LẤY ÍT THẮNG NHIỀU”
Đã 68 năm sau Chiến dịch Biên giới năm 1950, hiện ông Việt đã 100 tuổi. Gợi chuyện năm xưa chỉ huy nhiều trận đánh trên Đường số 4, Chiến dịch Biên giới năm 1950, ký ức về người lính trong ông hiện về. Ông nói: Năm tháng qua đi nhưng mỗi lần ôn lại tháng năm hào hùng dọc tuyến Đường số 4, tôi nhớ cán bộ, chiến sĩ của Trung đoàn 28 và Trung đoàn 174. Đa số anh em đều là dân tộc Tày, Nùng ở Cao Bằng, Lạng Sơn. Anh em, đồng đội cùng tôi gắn bó quyết tâm quyết thắng trong mỗi trận đánh. Đó là những năm tháng không thể nào quên đã thôi thúc tôi viết cuốn sách “Đường số 4 rực lửa”, xuất bản tháng 1/1998.
Đọc mỗi trang viết của ông, lịch sử hào hùng Chiến thắng Biên giới năm 1950 như tái hiện lại. Thu Đông 1947, thực dân Pháp chọn mở chiến dịch tiến công căn cứ địa cách mạng Việt Bắc của ta, với âm mưu thâm độc, đầy tham vọng: Dập tắt cuộc kháng chiến của nhân dân Việt Nam, kết thúc cuộc chiến trong vòng 3 tháng. Đường số 4 chạy dọc theo biên giới Việt - Trung, suốt từ Đông Bắc, xuyên lên miền Tây Bắc dài 340 km đi qua 3 tỉnh: Quảng Ninh - Cao Bằng - Lạng Sơn và nối ngang vào nhiều ngả đường quan trọng.
Nhìn rõ tầm quan trọng của con đường chiến lược này, thực dân Pháp bằng mọi giá sau khi chiếm cứ Cao Bằng, chúng tổ chức án ngữ dày đặc, chặt chẽ suốt dọc Đường số 4. Cuộc tiến công lên vùng Việt Bắc của địch năm 1947 được mệnh danh là “Kế hoạch Lê-a” nhằm 3 mục đích: Tiêu diệt đầu não chỉ huy, bắt gọn Chính phủ kháng chiến Hồ Chí Minh; tiêu diệt lực lượng chủ lực đối phương; đánh phá các kho tàng, cơ sở kinh tế, quốc phòng, làm tê liệt tiềm lực chiến tranh của đối phương. Chúng tổ chức án ngữ dày đặc, chặt chẽ suốt dọc Đường số 4. Vòng đai thép hình thành trên 40 đồn bốt. Bên kia là bọn Tưởng bố trí chặt chẽ hai vòng vây như hai gọng kìm khóa chặt lấy vùng biên giới. Chúng ngăn chặn mối quan hệ giữa cách mạng Việt Nam và Trung Quốc, chặn các cửa ngõ để không thể có sự vận chuyển tiếp tế cho nhau bằng cơ giới.
Phía ta quyết tâm cắt đứt đoạn yết hầu - đường tiếp viện của quân Pháp từ Hà Nội - Lạng Sơn - Cao Bằng với phương châm tác chiến du kích với tác chiến vận động. Tập trung tiêu diệt một số cứ điểm đánh phục kích lớn kết hợp với phá cầu cống và các quãng đường hiểm trở, triệt đường tiếp tế của địch để chúng không thể liên kết, tiếp tế hậu cần và tiếp viện lực lượng cho nhau.
Năm 1947, ông Đặng Văn Việt được cử làm Chỉ huy trưởng Mặt trận đường số 4. Năm 1948, ông kiêm chức Trung đoàn trưởng Trung đoàn 28. Ông đã chỉ huy Việt Minh hoạt động dọc tuyến đường số 4, tổ chức nhiều trận đánh phục kích và công đồn trên đèo Bông Lau giáp ranh giữa hai huyện Tràng Định (Lạng Sơn) và Thạch An (Cao Bằng), đánh trận Bố Củng - Lũng Vài - Bản Nẳm (huyện Thoát Lãng, Lạng Sơn) và một số địa bàn xung yếu Tràng Định, Bình Gia (Lạng Sơn), gây rất nhiều khó khăn cho lực lượng Pháp đồn trú, bắt giữ được tù binh, thu nhiều chiến lợi phẩm, súng, đạn dược, giảm bớt áp lực của quân Pháp ở chiến khu Việt Bắc. Những trận đánh tập kích lớn nhỏ của quân và dân ta đã góp phần lập nên những chiến công to lớn, phá tan cuộc tiến công chiến lược trong Chiến dịch Thu Đông năm 1947 và chiến lược “đánh nhanh, thắng nhanh” của thực dân Pháp; con đường số 4 thực sự là “con đường chết chóc” - nỗi kinh hoàng của quân Pháp (báo chí phương Tây đã viết).
 Về phương châm làm nên trận đánh thắng, ông Việt cho biết: Phía ta bước vào cuộc chiến nhiều cam go không tương sức, địch tuy mạnh, nhưng ngay ngày tháng đầu tiên chúng tôi đã được sống ở một địa bàn có nhiều thuận lợi về núi rừng, địa hình hiểm trở, người dân hết lòng giúp đỡ bộ đội; bộ đội dũng cảm là nguồn động lực cho tôi và anh em đơn vị quyết tâm chiến đấu với tinh thần “quyết tử”. Chiến thắng của những năm 1947 - 1949 trên mặt trận đường 4, sáng tỏ niềm tin lớn về chiến thuật phương châm “Lấy súng giặc giết giặc”, thực hiện Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chỉ thị “Phải phá tan cuộc tiến công mùa Đông của thực dân Pháp” ngày 15/10/1947 của Thường vụ Trung ương Đảng.
NGƯỜI CHỈ HUY CHIẾN THUẬT “VẠN BIẾN” LẤY YẾU THẮNG MẠNH
Ngày 19/8/1949, tại xã Đức Long (Hòa An), Trung đoàn 174 được thành lập. Đồng chí Đặng Văn Việt làm Trung đoàn trưởng, đồng chí Chu Huy Mân làm Chính trị viên, đồng chí Đoàn Trần Phong làm Trung đoàn phó. Sự ra đời của Trung đoàn 174 là một sự kiện đánh dấu bước trưởng thành mới của quân đội ta.
 Hai năm sau khi địch chiếm đóng Cao Bằng - Bắc Kạn, quân Pháp từ thế chủ động, lực lượng mạnh nhưng ngày càng thua đau trong cuộc tiến công Thu Đông 1947, còn thế trận của ta ngày một vững mạnh. Bước vào cuộc chiến không tương sức, phương châm của ta là đánh du kích, lấy ít thắng nhiều, chiến tranh nhân dân. Lực lượng quân đội ta và ông Việt - người chỉ huy sáng tạo, linh hoạt đã dồn dập đánh dồn, đánh bức rút, xen kẽ với những trận phục kích dữ dội, mỗi trận đánh là một chiến thuật làm địch luôn bị bất ngờ, không kịp trở tay nên ta luôn giành thế chủ động và chiến thắng. Vì thế, mỗi lần quân địch vận chuyển tiếp tế từ Lạng Sơn lên Cao Bằng đi qua đoạn Bông Lau - Lũng Phầy, Bố Củng - Lũng Vài - Bản Nẳm đều khiếp đảm, kinh sợ “Con đường chết chóc” nên tổ chức phòng vệ rất chặt chẽ, tuần tiễu, kết hợp phi pháo dọn đường..., nhưng vô hiệu, càng về sau càng thua đau nên co rút thụ động trong đồn, bốt, luôn căng thẳng đối phó với sự tiến công liên tục của ta.
 Với thế chủ động, quân ta hoàn toàn giữ quyền chọn thời gian, địa điểm, địa hình và chọn cách đánh thuận tiện nhất để giành phần thắng trên Đường số 4. Đường số 4 không bao giờ ngớt tiếng súng của quân và dân Cao - Bắc - Lạng. Trung đoàn 174 mới thành lập đánh trận thứ 4 trên đoạn đường Bông Lau - Lũng Phầy vào ngày 3/9/1949 giành chiến thắng lớn, sau đó đánh tiếp trận Bố Củng - Lũng Vài - Bản Nẳm với chiến thuật đánh phục kích, nhanh gọn, táo bạo đã làm tê liệt đoạn đường bộ tiếp tế yết hầu quan trọng nhất từ Na Sầm (Lạng Sơn) lên Cao Bằng, buộc địch phải dùng máy bay tiếp tế cho quân Pháp đóng trên Cao Bằng...
Ngày 16 - 18/9/1950, ông Đặng Văn Việt chỉ huy Trung đoàn 174, phối hợp với Trung đoàn 209, cả hai trung đoàn cùng hợp điểm và cùng đánh thọc sâu mũi tiến công, phối hợp chủ động đánh chiếm, tiêu diệt cứ điểm Đông Khê mở đầu Chiến dịch Biên giới thu đông 1950. Sau đó, ông chỉ huy đơn vị phối hợp với lực lượng của ta tiếp tục đánh quân ứng chiến địch ở Thất Khê (Lạng Sơn) và đánh quân từ Cao Bằng rút xuống với chiến thuật “khép vòng lưới thép” tiêu diệt quân Pháp. 9 giờ sáng ngày 3/10/1950, thị xã Cao Bằng và tỉnh Cao Bằng được giải phóng hoàn toàn. Quân Pháp tiếp tục rút chạy trên Đường số 4 bị ta tiếp tục đánh trận Khau Luông và Cốc Xả. Đây là trận đánh có quy mô lớn cấp chiến dịch của quân đội ta, đã tiêu diệt, loại khỏi vòng chiến đấu lực lượng cơ động mạnh của thực dân Pháp trên chiến trường Đông Dương.
Chỉ trong vòng gần 1 tháng (từ ngày 16/9 - 14/10/1950), Chiến dịch Biên giới thu đông năm 1950 kết thúc với thắng lợi rực rỡ của Quân đội nhân dân Việt Nam, trong đó có phần không nhỏ của Trung đoàn trưởng Trung đoàn 174 Đặng Văn Việt. Trong sự kiện Cao Bằng vinh dự, tự hào đón nhận Di tích Quốc gia đặc biệt địa điểm Chiến thắng Biên giới năm 1950, đồng đội cũ, nhân dân Cao Bằng luôn nhớ công lao, tình cảm gắn bó của ông Đặng Văn Việt. Hình ảnh người Chỉ huy Trung đoàn 174 Đặng Văn Việt không chỉ trở thành huyền thoại chiến thuật quân sự của Quân đội nhân dân Việt Nam mà còn là biểu tượng về tinh thần yêu nước, chiến đấu dũng cảm quyết thắng của lịch sử đấu tranh cách mạng tỉnh Cao Bằng.

Trường Hà

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Tắt bộ gõ Gõ tự động Telex VNI VIQR 

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh