Bạn đang xem: Trang chủ » Ký - Phóng sự

Ngỡ ngàng Phja Đén

Chủ nhật 20/10/2019 15:00

Chẳng hiểu vì sao, từ ngày rời nhiệm sở về với đời thường, hễ khi rảnh tôi lại thích lang thang về các xóm bản vùng sâu, vùng xa để mong được hưởng những cơn gió hoang thơm mùi rơm rạ, nghe tiếng lao xao của đồi trúc, rặng tre, thú vị hơn là được thưởng thức những món ngon dân dã của ông cha từ rừng hoang, nương đồi, ruộng rẫy... Mỗi lần như vậy giúp tôi hiểu thêm giá trị nhân văn của các điệu lượn, câu sli cha anh mình để lại. Trong các chuyến du ngoạn ấy, có lẽ chuyến ngược quốc lộ 34 về với Phja Oắc, Phja Đén là để lại trong tôi nhiều ấn tượng đẹp hơn cả.

Một góc trung tâm Phja Đén, xã Thành Công (Nguyên Bình).

 Sau hơn một tiếng quanh co, trập trùng, chiếc xe ô tô băng đèo đưa chúng tôi vượt Ký Cảnh, rồi đỉnh đèo Phja Đén ẩn hiện trong mù sương, mây gió bồng bềnh. Núi núi, mây mây lớp lớp nối vào nhau đam mê, quấn quyện như cái tình duyên muôn thuở của đất trời. Càng lên cao, núi non càng vời vợi, mây càng ảo huyền, ta như chơi vơi vào vùng tiên cảnh. Thật là một chuyến du ngoạn hiếm có!

Vì đã nhiều năm hòa vào tình đất, tình người Phja Đén, thở cùng hơi thở của Phja Đén với ước mơ biến vùng đất giàu tiềm năng này trở thành một vùng trù phú với cây chè Ô long là chủ đạo và đi liền đó là phát triển du lịch sinh thái, nên Giám đốc Công ty TNHH Kolia Hà Thị Hoa thông thuộc từng cánh rừng, khe suối nơi đây. Vừa là người cầm lái, vừa là người chủ động tổ chức chuyến đi nên chị đọc được từng niềm mong đợi của cánh nhà báo chúng tôi. Vì thế khi xe vừa lướt ngang qua khu hồ nuôi cá hồi chị cho xe dừng mươi phút để chúng tôi ghi vài ô hình, vài kiểu ảnh về cảnh quan khu kinh tế có tính chất đột phá của vùng đất giàu tiềm năng này. Dẫu không được mục kích những giây phút tung tăng của đàn cá bởi trời lạnh, nước sâu, nhưng qua những lời đồn đại, ngợi ca của những người có cảm tình với khu hồ đã giúp chúng tôi nhận thức sâu sắc hơn về ý nghĩa của công cuộc đổi mới và hội nhập. Nếu như không hội nhập vào nền kinh tế thế giới, chắc gì giống cá hồi vốn quen sống ở vùng xứ lạnh Bắc Âu lại về sinh sôi, phát triển ở đây!

Đang miên man với dòng suy tưởng không đầu, không cuối của mình thì hai phóng viên trẻ ngồi bên bất ngờ reo lên: Ôi, rừng thông mới đẹp làm sao chú ơi! Quả là mê hồn, khi ba mặt bốn bề là cả một rừng thông cổ thụ thẳng đều tăm tắp. Thả bộ trên thảm lá êm dày, sạch sẽ đến tinh tươm như vừa có cơn mưa rào đi qua, lòng ta bỗng lâng lâng, thư thái như quên đi mọi nỗi lo toan thường nhật. Khi ngước nhìn lên mới ngây ngất làm sao, dưới vòm lá thông xanh rì miên man ấy là chi chít hoa vàng, cứ ngỡ là những vì sao trong dải ngân hà vào những đêm mùa hạ đẹp trời, khiến hai phóng viên trẻ lại lần nữa reo lên: Ôi! Tuyệt vời! Hôm nay thật tuyệt vời! Có thể nói là trên cả tuyệt vời vì khi trèo lên một mỏm đồi cao đưa mắt về một lòng thung xa xa, thấy từng mảng sương phơn phớt hồng cứ cuộn lên rồi lan tỏa trên thảm lá xanh mênh mông, sau đó từ từ bay lên tận đỉnh Phja Oắc mù sương cứ như là những tà áo tiên đang vờn bay theo mây, theo gió lên trời vậy. Hỏi ra mới biết rằng đấy là phấn của hoa thông, khi gặp nắng lên, gió về là nó bung biêng vậy đấy! Lần đầu tiên trong đời được nhìn thấy một "đám mây thông'' thần diệu như thế, nên tôi càng ngỡ ngàng về miền rừng hoang sơ, kỳ vĩ này!

Vùng chè chất lượng cao tại Phja Đén, xã Thành Công (Nguyên Bình).

Khi những đám mây thông ấy lên trời cũng là lúc chúng tôi lại lên xe theo hướng Nhà Đỏ - nhà nghỉ dưỡng từ thời thuộc Pháp. Đang ngập tràn trước vẻ đẹp hiếm có của rừng thông, tôi buột miệng hỏi Giám đốc Hoa:
- Sao không thẳng lên trang trại mà lại rẽ vào đây?
- Phải vào miếu trước anh ạ! Trong này có miếu "Vọng tiên cung'' thiêng lắm!
Vượt Nhà Đỏ một quãng, chênh chếch bên trên đường là một ngôi đền nhỏ ẩn hiện dưới tán rừng già. Leo lên hơn chục bậc tam cấp, một ngôi đền trầm tư, tươi nguyên những nét hoa văn chạm trổ hiện ra trước mặt. Thật không ngờ ở chốn "sơn cùng thủy tận'' hoang sơ, hiu hắt này lại có một ngôi đền thiêng tọa lạc ở một vị trí đắc địa, hữu tình đến thế.

Ngôi đền tựa lưng vào khu rừng nguyên sinh, trùng trùng, điệp điệp, bốn mùa rì rào gió và rộn rã tiếng chim. Cửa đền hướng xuống một thung lũng rộng với những thửa ruộng bậc thang nối tiếp từ thấp lên cao bên dòng suối mát, đêm ngày rì rào giữa đại ngàn. Và xa xa là ngọn núi Phja Oắc đỉnh chạm trời. Nếu ngày quang mây có thể nhìn thấy tháp truyền hình ẩn hiện trong sương, gợi nhớ, gợi thương về một miền ký ức ảo huyền, mộng mơ! Được biết rằng đây là ngôi miếu thờ một nữ thần có nhiều công lao trong việc coi sóc, chở che cho đồng bào các dân tộc thiểu số trong vùng từ thuở xa xưa, được bà con lập lại từ năm 1939. Song do sự biến thiên của lịch sử và sự bào mòn của thời gian, ngôi đền chỉ còn sót lại vài mảnh ván mục nát và lọ hương cũ kỹ, rêu phong. Động lòng trắc ẩn với ngôi đền thiêng, Giám đốc Công ty TNHH Xây dựng Miền Tây Hoàng Mạnh Ngọc đã xin phép các cơ quan chức năng và các cấp chính quyền sửa sang, tôn tạo lại. Từ vài năm nay cứ đến ngày mùng một và ngày rằm hằng tháng, nhân dân quanh vùng cũng như du khách gần xa lại về đây dâng lễ, dâng hương, tăng thêm vẻ ấm áp, thiêng liêng của một vùng non nước hữu tình.
Tạm biệt ngôi Nhà Đỏ, ngược trở lại chợ Phja Đén, chúng tôi bắt gặp những dòng người rực rỡ váy áo đủ sắc màu của các dân tộc Mông, Dao, Tày, Nùng..., cứ trôi đi trong sương, trong nắng, tưởng như tất cả tinh hoa của núi rừng đều đổ về Phja Đén để bán mua, để tâm tình, trao duyên và cùng nhau ngắm những nương chè Ô long đang nhú mầm uốn lượn theo đường đồng mức từ chân đồi lên đỉnh đồi rồi lại từ đỉnh đồi xuống lòng thung, cứ thế đồi tiếp đồi, bãi tiếp bãi tạo thành một "cao nguyên" vời vợi xanh giữa miền rừng Phja Đén. Càng nhìn càng đắm, càng ngắm càng hút hồn. Vì bị hút hồn bởi cảnh sắc "non nước hữu tình" này nên gần như đoàn quên cả đói. May mà khi ngang qua một quán phở, chủ quán vồn vã mời:
- Ồ! Xin chào các nhà báo, hân hạnh mời các nhà báo dừng chân điểm tâm cái đã, quá trưa rồi mà! Bảo đảm ăn rồi các anh sẽ hết lời ngợi ca miến dong Phja Đén!
Nghe lời mời đã vui nhưng còn vui hơn khi nhìn thấy dòng chữ trước cửa quán: "Các món ngon bản địa". Ôi! Hai chữ "bản địa'' mới hấp dẫn làm sao! Đã từng đi nhiều nơi, thưởng thức các món ngon, món lạ cũng không ít nhưng bát miến dong trộn lẫn thịt gà đồi, nước canh chỉ xâm xấp vừa phải lại được phủ lên vài cọng rau mùi tàu, thật là "ăn một rồi muốn ăn hai". Ăn xong, rời quán gần nửa tiếng đồng hồ mà vị dẻo, mềm của miến, vị ngon ngậy của thịt gà đồi và vị thơm của mùi tàu như vẫn lưu mãi ở nơi cổ họng, thật khó quên! Phải chăng Phja Đén là một trong những miền quê đáng sống!
Tôi biết để có được những nương chè lý tưởng như hôm nay không phải là điều giản đơn. Phải nói rằng đó là câu chuyện dài nhiều tập. Chẳng thế mà sau một hồi vòng vèo theo đường nội vùng mỏi mệt, khi vừa ngồi vào bàn trà tại "lầu nghinh phong'', vừa nhấp một ngụm trà, Giám đốc Hà Thị Hoa đã thủng thẳng: Anh biết không, sau nhiều lần nghiên cứu, khảo sát, năm 2006, Viện Khoa học kỹ thuật nông - lâm nghiệp miền núi phía Bắc đã đến đây vận động nông dân hợp tác trồng thử giống chè Ô long nhưng hầu như bà con đều "quay lưng" lại. Vì tập quán trồng lúa, ngô và dong riềng đã ăn sâu vào tiềm thức của người dân, nên khi nói đưa cây chè vào trồng thử là họ lắc đầu. May mà thuyết phục mãi có hai hộ đồng ý trồng thử 2.000 m2.

Sau  hơn hai năm, diện tích trồng chè thu về gần 200 triệu đồng, tăng gấp nhiều lần so với các loại cây trồng khác. Từ đó cây chè mới "đứng” được' ở đây. Nhưng chỉ trồng ở vùng đất thấp chứ chưa ai dám đưa lên đồi. Được sự động viên, giúp đỡ về kỹ thuật của kỹ sư Hoàng Thái, nguyên Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay đã nghỉ hưu) nên em mới mạnh dạn đưa cây chè lên vùng đồi có độ cao trên 1.500 m này. Sau hai năm trồng thử cho thấy toàn bộ 16 ha đều phát triển tốt. Dẫu đang trong thời kỳ tạo tán nhưng khi vừa đưa vào chế biến thử cho thấy chất lượng chè cao, nước vừa xanh vừa có vị thơm ngon đặc biệt, khách hàng trong tỉnh cũng như nhiều tỉnh bạn đánh giá hơn hẳn chè nhiều vùng khác. Đặc biệt, khi mang đi chào hàng trên thị trường nước ngoài, được bạn hàng Đài Loan ưng ý và hỗ trợ thêm về kỹ thuật, nhất là khâu chế biến và bao tiêu toàn bộ sản phẩm với giá cao gấp nhiều lần giá thị trường trong nước. Từ niềm phấn khích ấy nên năm 2014, công ty đã đầu tư xây nhà xưởng, nhà nghỉ dưỡng và khu chăn nuôi với tổng diện tích 2 ha, trong đó có cả "lầu nghinh phong'' hình bát giác này để khách thăm vừa thưởng thức trà thơm vừa chiêm ngưỡng miền sơn cước hữu tình Phja Đén. Những ngày gần đây được sự hỗ trợ của phía đối tác, công ty đã đầu tư thêm hệ thống dây chuyền chế biến chè để bảo đảm chè đạt chỉ tiêu chất lượng cao nhất, đáp ứng yêu cầu xuất khẩu.
Mộng mơ và suy tư một chút, chị Hà Thị Hoa lại say sưa nói cho chúng tôi nghe bao nhiêu chuyện về kỹ thuật làm chè, từ khâu chọn giống, chọn đất, thiết kế đồi chè đến việc chăm sóc, thu hái và chế biến. Tất cả các công đoạn này, nhất là khâu trồng và chăm sóc phải được phổ biến cặn kẽ đến mọi người dân trong vùng. Cũng nhờ đó mà thời gian qua, các hộ gia đình nơi đây thật sự hăng hái với việc trồng chè. Hiện nay, tổng diện tích toàn vùng đã lên tới trên 30 ha, mở ra một hướng làm kinh tế mới cho xã Thành Công nói riêng và cả huyện Nguyên Bình. Với đà này, dự kiến đến năm 2020, diện tích chè của cả vùng chắc chắn sẽ lên tới gần 200 ha, tạo ra bước đột phá trong chuyển dịch cơ cấu cây trồng ở vùng Phja Đén, lúc đó cả vùng này sẽ ngợp một màu xanh của chè Ô long, ngày đêm rộn rã tiếng hát, tiếng cười của người làm chè, để ai đã từng qua đây sẽ ngỡ ngàng trước sự đổi thay kỳ diệu của miền rừng Phja Đén, Phja Oắc.

Chị Hoa còn cho biết thêm, đối với cây chè Ô long, trong các khâu kỹ thuật thì “ngặt nghèo” nhất là khâu làm đất và chăm bón. Muốn hương vị chè có đặc trưng riêng, không lẫn với bất cứ chè nơi nào khác, đòi hỏi khi vỡ đất phải sử dụng máy lật hết tầng đất sâu thì rễ chè mới đâm sâu xuống lòng đất, mới hút được nhiều khoáng chất, kết hợp khi bón phân là phải bón 100% phân chuồng với mỗi ha phải đạt 20 tấn/năm và được chia thành 5 lần bón; tuyệt đối không được trừ sâu, diệt cỏ bằng các loại thuốc hóa học. Có tuân thủ nghiêm ngặt những yêu cầu kỹ thuật ấy mới bảo đảm được độ thơm ngon, tinh khiết của chè và đạt tiêu chuẩn xuất khẩu, giữ được chữ tín với bạn hàng. Qua đây tôi mới thấm được cái sự lắm công phu của nghề làm chè. Xưa nay chỉ quen thói thưởng trà lúc vui bạn bè, khi lễ, tết, cưới xin, rồi thưởng trà ở mức văn hóa cao hơn là "trà đạo". Tôi đâu có biết để có một chén trà thơm ngon, tinh khiết mà nhâm nhi, người làm chè đã phải năm nắng mười sương như thế nào, doanh nghiệp phải trăn trở, lo toan từng khâu kỹ thuật như thế nào! Không chỉ có vậy, từ ngày dấn thân vào nghiệp chè, Giám đốc Hà Thị Hoa đã phải bỏ biết bao công sức, tiền của vào việc tìm hiểu “cái nghiệp” đầy gian nan, thử thách này!
Qua câu chuyện, tôi biết chị nắm khá tường tận hiện nay trên thế giới có bao nhiêu sản phẩm chè nổi tiếng, có uy tín cả chất lượng lẫn mẫu mã, giá cao ngất trời. Rồi mình sẽ phải cạnh tranh khốc liệt, nhưng không đáng ngại vì thị trường trong nước đã rộng, thị trường thế giới còn rộng lớn hơn nhiều. Chị biết rõ rằng, hiện nay ngành chè Việt Nam có quan hệ với Hiệp hội chè các nước Ấn Độ, Pa-ki-xtan, Nga, Trung Quốc và đặc biệt là Đài Loan đã trở thành bạn hàng tin cậy, sẽ tạo nhiều cơ hội cho sản phẩm chè Phja Đén chất lượng cao.
Đang mải nghĩ, tôi thầm mong Công ty TNHH Kolia xây dựng thành công thương hiệu chè Phja Đén, để Phja Đén thực sự là một điểm nhấn trong hành trình du lịch qua miền non nước Cao Bằng. Và từ đó để bà con các dân tộc trong vùng có cơ hội vươn lên giảm nghèo, từng bước tham gia vào nền sản xuất hàng hóa, hội nhập kinh tế thị trường, vươn tới giàu có, văn minh để trong một tương lai gần, du khách có dịp đến đây sẽ thêm một lần ngỡ ngàng cùng Phja Đén.

Chu Sĩ Liên

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Tắt bộ gõ Gõ tự động Telex VNI VIQR 

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh