Bạn đang xem: Trang chủ » Ký - Phóng sự

Nghệ sĩ Ưu tú Hoàng Kim Tuế - người "truyền lửa" tình yêu với dân ca

Thứ bảy 27/03/2021 06:00

Cao Bằng là chiếc nôi của nghệ thuật hát Then, đàn tính - loại hình dân ca đặc sắc nhất của người Tày, Nùng. Lắng nghe tiếng đàn tính với lời hát ngọt ngào, mượt mà như được trở về miền cổ tích. Trước xu thế du nhập của nhiều loại hình nghệ thuật hiện đại, Nghệ sĩ Ưu  tú (NSƯT) Hoàng Kim Tuế - người nặng lòng với tình yêu văn hóa dân tộc đang ngày đêm miệt mài, ra sức lưu giữ, truyền dạy các làn điệu Then tính cho cộng đồng.

Nghệ sĩ Ưu tú Hoàng Kim Tuế truyền dạy hát Then, đàn tính cho học trò.

Trong mỗi buổi sinh hoạt của các hội viên Hội Bảo tồn dân ca các dân tộc tỉnh luôn có gương mặt quen thuộc không thể thiếu, đó là NSƯT Hoàng Kim Tuế, Phó Chủ tịch Hội Bảo tồn dân ca các dân tộc tỉnh. Dù đã gần 70 tuổi nhưng giọng hát ngọt ngào, tha thiết của bà vẫn rất lôi cuốn, thu hút người nghe, như ngọn lửa lan tỏa tích cực đến việc phát triển, tập hợp hội viên, những người đam mê nghệ thuật hát Then, đàn tính. 

Em Mông Thị Hạnh Nguyên, Trường Tiểu học Đề Thám (Thành phố) chia sẻ: Em rất thích đàn tính nên được bố mẹ đưa đến học với NSƯT Kim Tuế từ năm 2019. Bây giờ em đánh đàn và hát được nhiều bài, em rất vui khi được tuyển vào lớp năng khiếu của Trung tâm Đào tạo, thi đấu thể thao và nghệ thuật tỉnh.    

Được thừa hưởng giọng hát ngọt ngào của mẹ, năm 16 tuổi, NSƯT Kim Tuế được tuyển chọn tham gia Đoàn Văn công xung kích Cao Bằng, mang tiếng hát, lời ca đến khắp các chiến trường ác liệt. Gần 40 năm công tác, trong đó có 20 năm làm Trưởng Đoàn Nghệ thuật tỉnh, NSƯT Kim Tuế dẫn dắt nhiều lớp thế hệ nghệ sĩ đem những làn điệu dân ca các dân tộc của tỉnh, đặc biệt là Then tính đi khắp các vùng, miền của đất nước, đoạt nhiều giải thưởng danh giá, đóng góp quan trọng trong việc bảo tồn, quảng bá các làn điệu dân ca đặc sắc của tỉnh. 

Năm 2011, dù đã nghỉ hưu nhưng trăn trở trước nguy cơ làn điệu dân ca các dân tộc bị mai một, với mong muốn giữ gìn bản sắc văn hóa, NSƯT Hoàng Kim Tuế tham gia Ban vận động thành lập Hội Bảo tồn dân ca các dân tộc tỉnh. Sau 10 năm thành lập, hiện toàn tỉnh có 9/10 huyện, Thành phố thành lập Hội Bảo tồn dân ca các dân tộc cấp huyện. NSƯT Kim Tuế "truyền lửa" đam mê cho hàng trăm hội viên tại các phân, chi hội trong toàn tỉnh, thúc đẩy phong trào văn hóa, văn nghệ quần chúng ở cơ sở phát triển.

Là một trong những học trò xuất sắc của NSƯT Hoàng Kim Tuế, anh Trần Thành An đến với hát Then, đàn tính trong một dịp tình cờ khi còn là cậu bé học THCS được đến xem một buổi tập hát Then của bạn mình. Nhận thấy năng khiếu của cậu học trò nhỏ, NSƯT Kim Tuế động viên Thành An học đàn tính. Hiện anh đang là sinh viên năm cuối Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Việt Bắc, là một trong những giọng ca nổi bật trong các sự kiện, hoạt động văn hóa do các cấp tổ chức.

Trong những dịp nghỉ lễ, Tết, anh đến Hội Bảo tồn dân ca các dân tộc tỉnh gặp gỡ NSƯT Kim Tuế và lắng nghe những chia sẻ, dạy bảo của bà. Anh Trần Thành An chia sẻ: Từ sự vụng về khi đánh những ngón đàn đầu tiên, với sự dìu dắt tận tình của NSƯT Kim Tuế, chứng kiến sự đam mê và nhiệt huyết của bà, tôi như được “truyền lửa” và quyết tâm theo đuổi con đường nghệ thuật chuyên nghiệp. Bà không chỉ là người thầy mà như người mẹ, luôn thân thiện, gần gũi chỉ dạy cho tôi cả về lẽ sống, phẩm chất cần có của người nghệ sĩ. 

Vốn am hiểu bề dày dân ca, dân vũ truyền thống, NSƯT Kim Tuế không chỉ truyền dạy hát Then, đàn tính mà còn đóng góp rất lớn trong việc bảo tồn và khôi phục một số làn điệu Then cổ của dân tộc Tày. Trong 5 năm trở lại đây, bà khôi phục và phổ nhạc gần 20 bài hát dân ca Tày, Nùng cổ, tham gia truyền dạy hàng chục lớp hát dân ca cho trên 200 học viên ở các vùng, miền, xóm và trường học.

Ngôi nhà nhỏ của bà ở phường Tân Giang (Thành phố) là địa chỉ quen thuộc của những người yêu dân ca, hát Then, đàn tính. Từ người cao tuổi đến em nhỏ, người ở các huyện cũng tìm đến bà để được truyền cảm hứng với loại hình nghệ thuật độc đáo này. Anh Bế Ích Thuận, xã Độc Lập (Quảng Hòa) yêu thích dân ca, từ khi được NSƯT Kim Tuế và các thành viên Hội Bảo tồn dân ca các dân tộc huyện Quảng Hòa truyền dạy hát Then, để theo đuổi đam mê, anh không ngại đường xa, tranh thủ thời gian nông nhàn đến nhà NSƯT Kim Tuế để được bà chỉ dạy thêm về hát Then, đàn tính...  

Có thể nói, dân ca truyền thống, đặc biệt là Then tính đã ngấm vào huyết quản và trở thành mạch nguồn bất tận trong con người NSƯT Kim Tuế. Nhận thấy nhiều người trẻ yêu thích, đam mê theo đuổi nghệ thuật dân ca truyền thống, đó là niềm vui lớn đối với NSƯT Kim Tuế, song bà vẫn luôn trăn trở trước xu hướng hội nhập, giao thoa các nền văn hóa, dân ca dân tộc có thể mai một là điều có thể xảy ra nên khi còn sức khỏe là còn cống hiến, làm bằng tâm sức của mình, góp phần nhỏ bé đưa Then tính quê hương mãi bay cao, bay xa đến mọi miền Tổ quốc và du khách, bạn bè quốc tế.

Tháng 12/2019, thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái được UNESCO vinh danh là "Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại", khẳng định tầm quan trọng của loại hình nghệ thuật truyền thống này. Với tâm huyết, trách nhiệm trước sự sống còn của văn hóa truyền thống quê hương, NSƯT Kim Tuế cùng các đồng nghiệp, những người đam mê hát Then, đàn tính đã và đang tích cực “truyền lửa” qua nhiều thế hệ, góp phần bảo tồn, gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc trên quê hương cách mạng.

Bảo Bình

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh