Bạn đang xem: Trang chủ » Ký - Phóng sự

Miên man mía ngọt, đường thơm

Thứ ba 21/01/2020 13:00

Năm ngoái, đúng vào cữ này, khi dòng suy tưởng của tôi đang miên man về điểm uốn của thời gian, năm cũ sắp qua, năm mới sắp đến thì tôi nhận được lời mời qua điện thoại: "Chú ơi! Vào quê nhà viết bài về mía đường cho số báo xuân nhé!'' Lời mời mộc mạc đậm chất tình quê ấy cho đến bây giờ vẫn làm tôi xốn xang, tự hào! Và như vậy tôi lại hướng lòng về quê hương xứ sở của mình, một vùng biên ải đã từ lâu được ngợi ca "Phục Hòa ngút ngàn mía ngọt, đường thơm".

Nông dân huyện Phục Hòa thu hoạch mía.

Cũng như mọi năm, vào thời điểm này, Nhà máy đường Phục Hòa bước vào vụ ép mía, nấu đường, theo quốc lộ 3 vượt Khau Chỉa xuống hay theo đường Chí Thảo (Quảng Uyên) xuôi Hồng Đại, Cách Linh rồi xuống Đại Sơn ngược dòng Bắc Vọng lên tận Lũng Om, Nà Chích hoặc rẽ sang Nà Thắm, vượt lên Nà Quang, Nà Riềng, Tục Mỹ... đều bắt gặp bà con các xóm tay dao, tay lạt ra đồng chặt mía. Ngày ngày, ô tô chở mía từ các ngả nối đuôi nhau vào nhà máy để dòng mật của mùa xuân tích tụ từ đất, từ trời, từ mồ hôi, công sức của con người được cô lại, tinh chế thành những mẻ đường trắng tinh, trả lại vị ngọt cho đời.

Sau hơn 20 năm đổ mồ hôi, sôi nước mắt, nếu tính từ ngày tái lập huyện là 17 nhìn lại thì rõ ràng cái được nhiều hơn cái mất, niềm vui từ cây mía vẫn nhiều hơn nỗi buồn. Từ chỗ ban đầu bà con nông dân nhiều bản làng lừng chừng với cây mía thì nay hầu hết diện tích đất rẫy đều trồng kín mía. Nhiều vùng đồi trước đây ngút ngàn sim, mua, giàng giàng, hoang hóa nay đã được phủ một màu xanh tít tắp của mía. Hầu như không nhà nào, không xóm nào là không trồng mía. Nhiều xóm chuyển toàn bộ diện tích ruộng chuyên trồng lúa trước đây sang trồng mía. Nhà nhiều đến ngót nghét 1 ha, nhà ít cũng vài 3.000 m2, mỗi năm thu về từ vài chục triệu đến trăm triệu đồng.

Dẫu rằng 3 năm trở lại đây do tác động của cơ chế thị trường, giá đường giảm mạnh nên giá mía cũng bị giảm, nhưng bà con vẫn nặng tình với mía, vì đã bao năm nay, nhờ trồng mía mà cả vùng nông thôn Phục Hòa đã có những bước chuyển mình, khởi sắc. Hầu hết người nông dân trong vùng đều xây được nhà ở khang trang, mua sắm xe máy, ti vi, tủ lạnh và nhiều đồ dùng thiết yếu khác. Nhiều nhà còn mua xe ô tô để vận chuyển mía, thật là một cuộc đổi đời. Cũng nhờ đó, mọi sự kêu gọi của chính quyền địa phương về ủng hộ, giúp đỡ cho các vùng bị thiên tai đều được bà con nhiệt tình hưởng ứng. Riêng vụ mía này, cả mía lưu gốc lẫn mía trồng mới vẫn trên 1.800 ha, năng suất bình quân 66,5 tấn/ha để nhà máy vẫn rộn rã tiếng cười, câu hát làm ấm sáng cả một vùng biên ải.

Giá trị của cây mía đem lại cho người nông dân Phục Hòa lớn lao là vậy, nên dù gặp những khó khăn, trắc trở mà ai nào dám bỏ quên! Đặc biệt khi đến làng Bó Tờ, một làng nằm ở vị trí trung tâm thị trấn Hòa Thuận thì niềm vui ấy càng được nâng lên gấp nhiều lần. Trong vòng 4 năm trở lại đây, nắm bắt nhu cầu của thị trường về đường phên rất lớn nên cả làng chung sức, chung lòng giúp nhau khôi phục lại các lò nấu đường thủ công. Ban đầu chỉ vài ba nhà mở lò, nhưng khi thấy đường phên bán được giá gấp nhiều lần so với nhiều mặt hàng nông sản khác và sản xuất đến đâu tư thương đến tận nhà thu mua đến đấy với mức giá bình quân 25.000 đồng/kg nên đến nay cả 88 hộ dân của xóm tập trung dựng lò nấu mật làm đường phên.

Có nhiều hộ mỗi ngày nấu 2 - 3 mẻ, mỗi mẻ cho khoảng 60 - 70 kg đường thành phẩm, đưa mức thu nhập bình quân của các hộ từ 100 - 300 triệu đồng/năm, quả là niềm mơ ước lớn của người nông dân quanh năm "bán mặt cho đất, bán lưng cho trời''. Chả thế mà hôm tôi vừa tới phố Phục Hòa, ngồi vào quán phở, biết tôi ngạc nhiên sao lại có mùi thơm mật mía nồng nàn từ đâu đến vậy thì chủ quán tươi cười cho biết, mùi mật mía này theo mây, theo gió từ xóm Bó Tờ bay lên đấy! Và chính cái vị thơm đặc trưng ấy đã đưa tôi trở về những năm tháng nhọc nhằn của tuổi thơ.

Những ngày ấy dù đã qua đi gần 70 năm có lẻ nhưng làm sao tôi quên được những chiều đông thuở ấy, khi nắng chiều chênh chếch, cách ngọn núi chừng hai con sào, chuẩn bị đuổi trâu về chuồng, hễ nhìn thấy những cuộn khói trắng đục từ những lò nấu mật mía của làng cuồn cuộn bay lên giữa bảng lảng lam chiều, nghĩa là các lò mật mía đã vào độ quánh là lũ trẻ chúng tôi quần ống thấp, ống cao, mặt mày nhem nhuốc hò nhau bẻ những ngọn mía ngắn đốt nhất để nhúng xuống chảo mật, rồi cuộn lấy từng cục, từng cục đường vừa nhồm nhoàm, vừa xuýt xoa, hoặc nhanh tay, nhanh mắt múc lấy một, hai bát rồi thả khoai lang hoặc quả mác kham xuống để cùng nhau "tổ chức những cuộc liên hoan dân dã" đậm chất nhà quê, đậm chất núi rừng, hoang dã mà kỳ thú!

Chính những kỷ niệm khó quên ấy đã giục bước chân tôi đến mục kích lò nấu mật của bà Đàm Thị Quý ở cuối xóm Bó Tờ. Khi chúng tôi đến, bà đang cùng cậu con trai đun, lọc nước mía, chuyển mật từ chảo này sang chảo khác. Bên phía ngoài hai lò nấu là hai khuôn đường, mỗi khuôn chừng 60 kg vàng ươm, bóng mịn, vừa nhìn thấy đã ứa nước miếng. Vì quá hấp dẫn nên tôi xin phép bẻ một miếng vụn ở bìa khuôn. Quả là tuyệt vời! Vừa ngọt đượm, vừa thơm thơm, nuốt đã lâu mà vẫn ngọt ở cổ họng, vị thơm cứ vướng vít suốt cuộc hành trình hôm đó. Chả thế mà người tiêu dùng ở nhiều miền quê trong nước cũng như các bạn hàng bên Long Châu (Trung Quốc) đều ngợi ca vị thơm, vị đượm của đường phên Phục Hòa, không nơi nào sánh được, ăn một rồi muốn ăn hai để mà quyến luyến, để mà nhớ nhung!

Khi đem niềm tâm sự này bộc bạch với ông Hoàng Liên ở xóm Pác Tò, người trồng mía nổi tiếng ở Phục Hòa, với giọng hào hứng của một người từng trải, giàu kinh nghiệm trồng mía, nấu mật làm đường phên, ông dốc bầu tâm sự:

- Để có một mẻ đường phên vừa bóng, mịn, vừa vàng tươi, bắt mắt thì người nấu phải kiên trì, cẩn trọng từ khâu đun cỏ, cần biết lúc nào cho lửa cháy to, lúc nào nhỏ lửa, cho đến kỹ thuật hòa nước vôi vào chảo mật... nhưng quan trọng nhất, có thể nói là quyết định hết thảy là khi chăm bón mía, tuyệt đối không được bón các loại phân hóa học, kể cả phân lợn, mà chỉ được bón phân trâu, phân bò. Trước khi bón cần thu gom cỏ may ở ngoài bãi, trên đồi hoang đem phơi khô, đốt thành tro rồi trộn đều với phân trâu, phân bò thì đường sẽ vừa đẹp, vừa thơm và đượm. Được như thế đường mang chế biến các loại bánh như bánh khảo, khẩu sli và "coóng phù" (bánh trôi) thì chỉ thốt lên trời ơi! Ngon thế! Ăn rồi muốn ăn nữa!

Từ lời tâm sự này, tôi càng thấm thía lời quả quyết của Giáo sư, Tiến sĩ Võ Tòng Xuân, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Nông nghiệp An Giang: "Nông thôn là trường đại học lớn, nông dân là người thầy lớn...". Ngẫm ngợi lời quả quyết này, tôi càng trân trọng, tin yêu người dân vùng mía quê tôi, họ rất nhạy bén, linh hoạt để thích ứng với cơ chế thị trường, vừa thừa kế, phát huy những nét truyền thống của ông cha, vừa chắt lọc cái mới lạ để sáng tạo, giải phóng cho mình, vươn tới ấm no, hạnh phúc. Và trong tôi chợt ngân lên những vần thơ mộc mạc về quê nhà:

Phục Hòa quê mía ân tình
Ai lên Khau Chỉa với mình thì lên
Ngút ngàn mía ngọt, đường thơm
Trong thung ngọt mãi câu then, Hà Lều...
Để ai lóng lánh mắt yêu
Ra về thổn thức mĩ miều nữ sơn...

Thổn thức phải thôi, vì hơn 20 năm qua đã có không ít anh bộ đội biên phòng quê mãi Nghệ An, Hà Tĩnh, Hải Dương... sau đôi năm "ba cùng" với bà con dân bản, các anh yêu vị ngọt của mía, vị đượm của đường nơi đây mà yêu luôn cả người trồng mía và đã "cắm bản'' với nhiều cô gái Nùng, Tày nơi đây để từ những đồng mía này, tình "quân dân cá nước" càng thêm gắn bó, keo sơn, cùng nhau giữ vững một dải biên cương của Tổ quốc. Vì biên cương có vững, Tổ quốc mới trường tồn, lòng dân mới yên, để từ đó quê hương Phục Hòa tiếp tục mọc lên những nhà máy, những trang trại tạo cơ hội thu hút đầu tư các doanh nghiệp trong và ngoài nước, để từ đó Phục Hòa nhanh chóng về đích trong công cuộc xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh.

Nhận rõ đây là nét manh nha cho sự phát triển bền vững của cây mía đối với miền đất khô hạn này nhằm đảm bảo an sinh xã hội cho toàn huyện, nên lãnh đạo huyện Phục Hòa đã cho lập dự án "Xây dựng làng nghề đường phên Bó Tờ'' để có thêm cơ hội đầu tư về trang thiết bị cũng như các yêu cầu kỹ thuật khác nhằm nâng cao năng suất, chất lượng đường phên, tạo mô hình mới về làng nghề du lịch sinh thái trên địa bàn huyện, vừa tạo điểm nhấn về du lịch vừa quảng bá rộng rãi thương hiệu đường phên Phục Hòa. Còn gì vui hơn khi trò chuyện với kỹ sư Đinh Ngọc Tần, Trưởng Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Phục Hòa thì được biết rằng cuối năm 2019, UBND tỉnh vừa ra quyết định công nhận nghề làm đường phên Bó Tờ là làng nghề truyền thống.

Vậy là hướng phát triển lâu dài, bền vững của cây mía đã rõ, người nông dân Phục Hòa nói chung, xóm Bó Tờ nói riêng từ bao đời nay gắn bó với cây mía càng yên tâm với ruộng vườn của mình. Điều này càng được khẳng định qua lời tâm sự của Bí thư Huyện ủy Nông Thị Hà: Thấm nhuần lời dạy của Bác Hồ kính yêu "cái gì có lợi cho dân thì phải hết sức làm'' và với quan điểm phát triển kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, mở cửa và hội nhập, mọi thành phần kinh tế đều bình đẳng trước pháp luật, nên những năm qua và những năm tiếp theo huyện sẽ tiếp tục hỗ trợ giống, vốn, đầu tư kỹ thuật để giữ vững "chữ tín" của đường phên Phục Hòa, đồng thời tìm mọi cách tạo đầu ra ổn định cho đường phên Phục Hòa, đem lại thu nhập cao cho người dân, đảm bảo an sinh xã hội. Để cây mía Phục Hòa sẽ mãi mãi tồn tại và phát triển theo năm tháng, mang lại ấm no, đủ đầy cho toàn huyện.

Nghe lời tâm sự này hẳn mỗi chúng ta, nhất là người dân trồng mía Phục Hòa càng yên tâm với sự phát triển của cây mía quê nhà và cầu mong Phục Hòa mãi mãi "ngút ngàn mía ngọt, đường thơm''.

Chu Sĩ Liên

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh