Bạn đang xem: Trang chủ » Ký - Phóng sự

Bản làng sáng mãi tên anh

Chủ nhật 13/12/2020 05:00

Thoạt nhìn trên tấm bản đồ hành chính huyện Quảng Hòa, ta dễ cảm nhận về xã Triệu Ẩu trước đây (xã Bế Văn Đàn hiện nay) như một cánh bướm của đại ngàn được cách điệu bởi những đường nét ranh giới của các xóm. Nổi bật trên cánh bướm ấy là ngọn núi "Phja Tả Mjảng" như một chàng hiệp sĩ khổng lồ mặt quay về hướng Đông sẵn sàng chở che mọi giông bão, đau thương cho các xóm và bảo vệ sự trường tồn, uy linh của khu Nhà tưởng niệm Anh hùng Liệt sĩ Bế Văn Đàn được khánh thành dịp kỷ niệm 72 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2019).

Nhân dân tham quan, dâng hương Nhà tưởng niệm Anh hùng Liệt sĩ Bế Văn Đàn tại xã Bế Văn Đàn (Quảng Hòa). Ảnh: Thúy Hằng.

Cảnh nào, người ấy! Con người nơi đây do đời nối đời tựa lưng vào núi, chân khỏa nước sông nên vừa mạnh mẽ, vừa nồng nàn, da diết. Có lẽ vì thế mà sản sinh ra một chàng trai anh dũng phi thường, tên tuổi mãi mãi đi cùng cuộc chiến tranh ái quốc vĩ đại của dân tộc, đó là Anh hùng Liệt sĩ Bế Văn Đàn, mới 21 tuổi xuân đã lấy thân mình làm giá súng để đồng đội bắn hạ nhiều quân thù làm cho Mường Pồn sáng chói, góp phần làm rạng rỡ chiến thắng Điện Biên “chấn động địa cầu”. 

Chính từ sự mến mộ, tự hào ấy mà cách đây hơn 40 năm, khi còn là một phóng viên trẻ, mong muốn được đến mọi miền quê để tìm hiểu, khám phá, ngợi ca về những nét đẹp của quê nhà, tôi có dịp đến xã Triệu Ẩu, cho đến bây giờ dù đã an phận với ngưỡng "xưa nay hiếm" mà khát khao lần nữa đến quê hương Bế Văn Đàn vẫn thôi thúc bước chân tôi. Và rồi vào một ngày giữa đông, nắng vàng xuyên qua những đám mây lững lờ mang cái hanh heo, giá lạnh từ các thung lũng tràn về thì tôi may mắn được đến chiêm ngưỡng miền núi sông kỳ vĩ, hữu tình mang hồn phách của người anh hùng liệt sĩ trẻ tuổi này. 

Tác giả cùng tập thể giáo viên và Đội Thiếu niên Tiền phong Trường Tiểu học Đại Sơn (Quảng Hòa) tại Nhà tưởng niệm Anh hùng Liệt sĩ Bế Văn Đàn.

Đến đây mới biết rằng đội ngũ lãnh đạo xã từ đồng chí bí thư, chủ tịch đến các cán bộ giúp việc đều thuộc thế hệ 7X, 8X trẻ trung, sôi động. Dù tuổi tác cách biệt nhau nhưng do từ bao đời các bản làng của quê hương tôi với Triệu Ẩu vẫn chung một dòng sông tắm mát, vẫn cùng hái măng, cắt lá dong chung một cánh rừng nên dù gặp nhau lần đầu đã cảm thấy ấm áp, chan hòa như người thân lâu ngày mới gặp lại nhau.

Sau đôi chén trà phảng phất hương rừng, hương núi, Bí thư Đảng ủy xã Bế Văn Phùng với phong cách năng động, từ tốn của một cán bộ trẻ hiếu nghĩa với lớp cha chú của mình đã sôi nổi nói về những đổi thay của quê nhà như một sự tri ân đối với những lớp người đi trước:

-  Triệu Ẩu trước đây, xã Bế Văn Đàn quê hương chúng cháu ngày nay được thiên nhiên ưu đãi nhiều mặt. Trước hết có dòng sông Bắc Vọng bốn mùa rì rào theo chiều dài của xã. Nhờ có phù sa của dòng sông bồi đắp mà các cánh đồng Bản Co, Nà Khọt, Bản Buống... phì nhiêu, màu mỡ.

Chả thế mà từ thuở xa xưa, Triệu Ẩu vẫn được coi là một trong ba vựa lúa của huyện Phục Hòa. Đấy là sự ban tặng của thiên nhiên, của trời đất, còn về lịch sử, về tinh thần thì người dân Triệu Ẩu có niềm vinh dự, tự hào lớn là có Anh hùng Liệt sĩ Bế Văn Đàn, một trong những anh hùng tiếng tăm lừng lẫy khắp năm châu, bốn biển.

Chúng cháu coi đó là hai lợi thế của xã nhà trong thực hiện cuộc vận động xây dựng nông thôn mới. Tiềm năng, thế mạnh là thế nhưng như chú đã biết, cách đây hơn 20 năm về trước quê hương của chúng cháu nghèo lắm! Vì là xã vùng sâu, vùng xa, việc giao thương buôn bán rất khó khăn, mặc dù đất đai phì nhiêu, màu mỡ, lúa, ngô không biết đến phân đạm là gì mà năng suất vẫn 4 - 5 tấn/ha/vụ nhưng do giao thông không thuận tiện "đi mắc núi, về mắc sông", sản xuất hoàn toàn mang tính tự cấp, tự túc, người dân nghèo vẫn hoàn nghèo, vì thóc, ngô làm ra được nhiều cũng không biết bán đi đâu.

Từ trung tâm xã đến chợ Háng Riềng (Cách Linh), Háng Chấu (Cai Bộ) hoặc sang chợ Hạ Lang đều ngót nghét trên 10 km đường rừng, đèo cao, dốc đứng, mang vác khỏe lắm cũng chỉ được 20 - 25 kg... Vì thế phương tiện giao thông tiện lợi nhất, hiệu quả nhất lúc bấy giờ là "honda hí" (ngựa thồ). Muốn bán tạ thóc, tạ ngô hoặc con lợn để có một khoản tiền lớn trang trải cho gia đình đều phải qua lưng con ngựa.

Do vậy con ngựa lúc bấy giờ trở thành người bạn đường gần gũi, thân thiết nhất đối với mỗi gia đình! Có thể nói rằng, lớp cha, chú của bọn cháu lớn lên trên lưng ngựa, đi chợ cũng ngựa, chở ngô, chở củi từ nương, từ rừng về cũng ngựa, tất thảy đều qua lưng con ngựa, do đó mỗi khi ngựa ốm còn lo hơn cả người ốm. Còn gì xót xa bằng khi có việc gấp phải đi, buộc phải thúc ngựa vượt sông khi lũ đang về, nhưng đến giữa dòng là cả người lẫn ngựa bị lũ cuốn trôi và mãi mãi đi theo dòng nước xiết!

Những hình ảnh đau lòng ấy vẫn hằn sâu trong lớp lớp cháu con của xã nhà. Bởi lẽ đó, giữa những năm 90 của thế kỷ trước khi có Chương trình 133, 135 của Chính phủ, lãnh đạo xã lúc đó ưu tiên đầu tư vốn cho việc mở đường, làm cầu, sau đó là xây dựng trường học, trạm xá... Thấu hiểu được nguyên nhân của sự đói nghèo cũng như nỗi đau thương, mất mát khi vượt sông mùa lũ nên khi xã quyết định xây cầu, mở đường là bà con làng trên, xóm dưới đều nhiệt tình hưởng ứng, sẵn sàng hiến đất ruộng, đất vườn để công trình sớm được thi công.

Nhờ thế từ những năm 2000 trở lại đây, các cơ sở hạ tầng của xã đều được đầu tư, xây mới, làm cho bộ mặt xã nhà ngày một khởi sắc, trẻ, già, trai, gái ai ai cũng rạng rỡ nét cười, đặc biệt là các cháu nhỏ hằng ngày đi học không bị muộn giờ do chờ bè, chờ mảng như trước đây. Những cây cầu treo mới bắc thật sự là những nhịp cầu nối những bờ vui!

- Trên đây là những nét đổi thay có tính đột phá của xã nhà cách đây hơn chục năm về trước, còn những thành quả đáng tự hào của những năm gần đây? Câu hỏi của tôi như khơi đúng mạch, đúng dòng, Bí thư Bế Văn Phùng liền hào hứng:

- Kế thừa và phát huy những việc làm hay, những kinh nghiệm quý của các thế hệ lãnh đạo đi trước và với niềm tự hào là con cháu của quê hương Bế Văn Đàn, chúng cháu dốc hết nhiệt tình và sức trẻ của mình vào cuộc vận động xây dựng nông thôn mới. Trong quá trình thực hiện, Đảng ủy kết hợp thực hiện cuộc vận động "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư" với cuộc vận động "Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh" để cuộc vận động nhanh chóng về đích, xứng đáng với sự hy sinh anh dũng của Anh hùng Liệt sĩ Bế Văn Đàn và những tấm gương sáng khác.

Xác định trở ngại lớn nhất của xã trong thực hiện cuộc vận động là việc di dời chuồng gia súc ra khỏi gầm sàn nhà ở. Vì cả 10 xóm của xã cũng như nhiều xã khác trong huyện là từ bao đời nay người nông dân vẫn quen nhốt trâu, bò dưới gầm sàn nhà ở để bảo đảm an toàn cho gia súc, gia cầm. Với lại muốn rời phải có đất làm chuồng ở gần nhà mới yên tâm.

Thấy rõ đây là khó khăn lớn nhất nên Đảng ủy xã ra nghị quyết yêu cầu các chi bộ phải quyết liệt trong việc vận động gia đình các đảng viên phải gương mẫu đi đầu với phương châm "đảng viên đi trước, làng nước theo sau", nhờ đó đến nay, cả xã có 646 hộ thì 601 hộ đã di dời, 45 hộ còn lại với tinh thần "lá lành đùm lá rách", giúp nhau cây que, vật liệu để di dời trong những tháng đầu năm 2021.

Cùng với việc di dời gia súc ra khỏi gầm sàn nhà ở thì hầu hết các hộ đều được sử dụng nguồn nước sạch và có nhà tiêu hợp vệ sinh. Đi liền với đó là hệ thống đường liên xóm được bê tông hóa, ô tô, xe máy bon bon đến tận chân cầu thang từng nhà nên câu khẩu hiệu "Sạch làng, tốt ruộng" cách đây 40 - 50 năm về trước đến bây giờ mới thực sự trở thành hiện thực, xóa đi cảnh đường làng, ngõ xóm bùn lầy nhão nhoét vào mùa mưa, bụi đỏ mù mịt vào mùa khô.

Các xóm hầu như không còn những ngôi nhà xiêu vẹo, dột nát như trước đây. Xen với những ngôi nhà sàn mái ngói âm dương truyền thống, đây đó đã mọc lên những ngôi nhà cao tầng, mái tôn đỏ chót, tôn thêm nét thanh bình, yên ả của một vùng quê biên ải. Đặc biệt từ khi Quốc lộ 4A được rải áp phan láng bóng nối liền Thạch An - Phục Hòa - Hạ Lang, ngày đêm ô tô, xe máy bon bon qua địa phận xã nhà tới 13 km, thực sự tạo ra một "cú hích" trong việc phấn đấu hoàn thành 5 tiêu chí còn lại của 19 tiêu chí nông thôn mới. 

Theo Chủ tịch UBND xã Bế Văn Đàn Dương Quang Đồng, từ khi Quốc lộ 4A được đưa vào sử dụng, ngày chợ phiên Bản Co đông khách hơn nhiều, các mặt hàng nông sản cũng phong phú hơn. Nếu như trước đây ngày chợ chỉ lèo tèo vài con gà, con vịt bên cạnh những dậu đỗ tương, đỗ xanh và vài thứ sản vật khác của núi rừng như măng khô, mộc nhĩ, lá dong... thì nay cùng với những dãy quần áo may sẵn, đồ điện tử chật đường, chật lối là hoa quả, bánh kẹo đủ loại do các thương nhân chở từ Phục Hòa, Cách Linh lên, từ Hạ Lang, Háng Chấu xuống, kẻ bán, người mua mời chào nhau tơi tới.

Do cái ăn, cái mặc đủ đầy, giao thương mở mang, đi lại thuận tiện nên lòng người cũng rộng mở, ấm áp hơn. Cũng từ đó "tình làng, nghĩa xóm" ngày càng được thắt chặt, "tắt lửa, tối đèn" có nhau, giúp nhau khi gặp khó khăn, hoạn nạn. Các cuộc vận động quyên góp, ủng hộ thiên tai, hỏa hoạn, gần đây nhất là ủng hộ đồng bào miền Trung bị bão lũ đều được bà con các xóm nhiệt tình hưởng ứng, thực sự làm cho cuộc vận động "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư" đi vào chiều sâu, làm cho bộ mặt xã nhà ngày càng khởi khắc, thắm tươi.

Đáng tự hào hơn cả là nhờ đời sống vật chất và tinh thần được cải thiện, nên đạo lý "uống nước nhớ nguồn", "đền ơn đáp nghĩa" cũng được thực hiện tốt hơn. Hằng năm, dịp lễ, Tết, cấp ủy, chính quyền và các tổ chức đoàn thể địa phương đến thăm hỏi, tặng quà các thương, bệnh binh, gia đình liệt sĩ, gia đình có công với nước, thực sự làm vơi bớt nỗi đau thương, mất mát do chiến tranh để lại.

Riêng gia đình ông Bế Văn Dèn, người thờ cúng Anh hùng Liệt sĩ Bế Văn Đàn được xã quan tâm, vận động cán bộ, công chức và nhân dân xã góp tiền, góp sức xây mới ngôi nhà cấp 4 rộng 3 gian lợp tôn vững chắc, kèm theo các công trình phụ và tặng nhiều vật dụng thiết yếu như: bàn ghế, ti vi, tủ lạnh... Vậy là bằng những việc làm thiết thực, chứa chan "tình làng nghĩa xóm" ấy, quê hương anh Bế Văn Đàn đã thắp sáng thêm ý Đảng, lòng dân, thắp sáng thêm tính ưu việt của chế độ xã hội chủ nghĩa.

Bộ mặt nông thôn càng khởi sắc, đời sống càng đủ đầy, nỗi khát khao tri ân người anh hùng liệt sĩ của quê hương trong toàn Đảng bộ và nhân dân xã nhà càng cháy bỏng. Và niềm mong mỏi ấy đã được đền đáp khi Dự án xây dựng Khu tưởng niệm Anh hùng Liệt sĩ Bế Văn Đàn được Thường trực Tỉnh ủy phê duyệt.

Sau một năm vừa thiết kế, vừa thi công, Khu tưởng niệm có diện tích 2.802 m2 với các hạng mục: nhà trưng bày, nơi đón tiếp, đền tưởng niệm, miếu thờ, sân vườn, cột cờ, cổng, hàng rào đã hoàn thành. Toàn bộ công trình tọa lạc ngay giữa cánh đồng Bản Buống - nơi anh Đàn cất tiếng khóc chào đời và tự nguyện đứng vào hàng quân của “Bộ đội Cụ Hồ” để đi kháng chiến.

Vậy là từ nay trở đi Triệu Ẩu có thêm khu văn hóa tâm linh với ngôi đền hai tầng thoáng đãng, mát mẻ và thanh tịnh được cấu trúc theo kiểu nhà sàn 4 mái vùng Tây Bắc - nơi anh Đàn đã vĩnh viễn nằm trong lòng đất mẹ, gây niềm xúc động sâu xa đối với bất cứ ai khi lần đầu đến thắp hương tưởng niệm!

Riêng chúng tôi thật may mắn, hôm đến dâng hương tưởng niệm được gặp các thầy, các cô và các đội viên Đội Thiếu niên Tiền phong của Trường Tiểu học Đại Sơn tổ chức chương trình ngoại khóa với chủ đề "Hành hương về nguồn". Dưới sự dẫn dắt của các thầy, cô giáo, các học sinh khăn quàng đỏ thắm trên vai, riêng các đội viên nữ đều mang sắc phục màu chàm của người Tày, Nùng mang đậm bản sắc cổ truyền của quê hương, thật là đáng yêu, đáng quý!

Còn gì cảm động bằng, sau giây phút thành kính dâng những nén hương thơm tại Nhà tưởng niệm, các em đồng thanh hát vang bài hát "Anh Bế Văn Đàn sống mãi" của nhạc sĩ Huy Du, làm cho cả Khu tưởng niệm như chìm vào khoảng hư vô, yên ắng, thanh tịnh mà linh thiêng!

Có phải từ giây phút khánh thành Khu tưởng niệm với sự có mặt đầy đủ của các đồng chí lãnh đạo tỉnh, huyện, xã và đông đảo bà con các xóm, bản thì hương hồn anh Bế Văn Đàn mới chính thức được hòa vào mây trời, sông nước, núi non của quê hương với tâm thế của một người anh hùng! Từ nay hình bóng anh, khí chất anh mãi mãi rạng ngời, sáng soi cho quê hương. Với tất cả tình cảm ngưỡng mộ và kính phục anh, chúng ta hy vọng rằng từ nay xã Bế Văn Đàn sẽ chung tay sải bước trên con đường xây dựng và phát triển.

Chu Sĩ Liên

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh