Bạn đang xem: Trang chủ » Kinh tế

Xây dựng nông thôn mới: Nhiều khó khăn thực hiện tiêu chí môi trường

Thứ tư 14/08/2019 08:00

Bài 2: Khó khăn thực hiện tiêu chí môi trường trong từng hộ, khu dân cư


Tiêu chí môi trường (MT) gắn với trách nhiệm từ mỗi hộ dân đến khu dân cư, từng xã. Đối với mỗi hộ tự thực hiện “nhà tiêu, nhà tắm, bể chứa nước hợp vệ sinh”, di dời chuồng trại ra khỏi gầm nhà sàn…; làng nghề, khu dân cư phải làm sạch MT, thực hiện xử lý chất thải rắn, nước thải tại khu dân cư, cơ sở sản xuất kinh doanh, nuôi trồng thủy sản, đảm bảo quy định về vệ sinh MT... Tuy vậy, qua tìm hiểu thực tế, việc thực hiện tiêu chí MT trong từng hộ, từng khu dân cư có những khó khăn riêng, khó thực hiện đồng bộ.

Các cấp Hội phụ nữ phát động phong trào vệ sinh đường làng, ngõ xóm sạch, đẹp góp phần bảo vệ môi trường nông thôn. Tuy nhiên, phong trào chưa được thường xuyên, liên tục. Ảnh: Minh Hòa

NGƯỜI DÂN THIẾU NGUỒN LỰC TRONG THỰC HIỆN “4 CÓ, 3 SẠCH”
Theo tiêu chí MT, hộ dân phải thực hiện “4 có” là: có nhà tiêu, nhà tắm, bể chứa nước sinh hoạt hợp vệ sinh, có chuồng trại gia súc riêng, sạch sẽ; đảm bảo “3 sạch” là: sạch nhà, sạch bếp, sạch ngõ.
Tuy nhiên, bước đầu chỉ có một số “3 sạch” đã và đang xây dựng thành phong trào do Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn về bảo vệ MT cho các chi hội cơ sở, để hộ hội viên phân loại, thu gom rác thải tại gia đình, bảo vệ nguồn nước sạch, xây dựng nhà tiêu hợp vệ sinh, di dời chuồng gia súc ra khỏi gầm sàn nhà ở, quét dọn đường làng, ngõ xóm, xử lý rác thải, khơi thông cống rãnh gia đình và nơi công cộng; xây dựng tuyến đường tự quản “Xanh - Sạch - Đẹp - An toàn”… Mặc dù vậy, quá trình thực hiện phong trào chưa thường xuyên, liên tục, một số cấp ủy, chính quyền địa phương chưa quyết liệt, kinh phí hạn hẹp, thiếu cán bộ có trình độ về MT... Chỉ có xã phấn đấu về đích nông thôn mới, giai đoạn 2016 - 2020 mới quyết tâm thực hiện bảo vệ MT. Cụ thể, trên thực tế tiêu chí tỷ lệ dân số nông thôn được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh đạt 88% (đến thời điểm 6/2019), nhưng đây là số liệu tính trên vùng nông thôn được triển khai các dự án xây dựng công trình nước sạch sinh hoạt. Còn những vùng đặc biệt khó khăn, tình trạng thiếu nước, sử dụng nước sạch vẫn còn nhiều khó khăn. Ngay xã Hưng Đạo (Thành phố) đã về đích nông thôn mới năm 2016, nhưng đến nay số hộ dân được sử dụng nước hợp vệ sinh và nước sạch theo quy định vẫn chưa đạt tiêu chí trên 50%. Nguyên nhân là do công trình nước sạch không thuộc cấp xã nên các hộ vẫn chờ dự án nhà nước.
Theo đánh giá của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, chỉ có hộ dân ven thị trấn, thị tứ chủ động đầu tư nhà tắm, nhà tiêu, bể chứa nước sinh hoạt hợp vệ sinh. Còn phần lớn vùng sâu, vùng xa, đồng bào dân tộc thiểu số đời sống khó khăn, hộ nghèo, cận nghèo chưa quan tâm, chưa có điều kiện đầu tư để đảm bảo vệ sinh. Tỷ lệ hộ gia đình có chuồng trại hợp vệ sinh mới đạt gần 50%, có 13.500 hộ chăn nuôi đưa gia súc ra khỏi gầm nhà sàn, đạt so mục tiêu giai đoạn 2016 - 2020, song mới chỉ đạt trên  50% so với thực tế (còn 25.780 hộ có chuồng trại gia súc trong gầm nhà sàn).
Qua tìm hiểu thực tế xã đã đạt và chưa đạt tiêu chí nông thôn mới, việc di dời chuồng gia súc ra khỏi gầm nhà sàn là tiêu chí khó thực hiện vì đa số các hộ nông thôn thiếu nguồn lực đầu tư và thiếu quỹ đất xây dựng mới chuồng trại. Đồng chí Nông Thị Dung, Chủ tịch UBND xã Phúc Sen (Quảng Uyên) cho biết: Năm 2016, xã Phúc Sen phấn đấu đạt tiêu chí nông thôn mới nhưng vẫn nợ tiêu chí MT, do xây dựng chuồng trại gia súc thiếu quỹ đất. Nhiều hộ dân đầu tư vài chục triệu đồng xây dựng chuồng  gia súc riêng, nhưng do không có đất nên xây chuồng gia súc cách xa nhà chưa quá 5 - 10 m, vẫn chưa đảm bảo vệ sinh theo quy định. Những xã chưa đạt chuẩn nông thôn mới, việc di dời chuồng  gia súc ra khỏi gầm nhà sàn càng khó khăn hơn, bởi đa số vùng sâu, vùng xa, đời sống nhân dân còn nhiều khó khăn, không có nguồn lực di dời, chủ yếu chờ vào nguồn hỗ trợ của Nhà nước, các cấp, ngành…, khó khăn trong tìm quỹ đất, an ninh không đảm bảo...
Bên cạnh hộ dân thiếu nguồn lực thực hiện “4 có, 3 sạch” thì nguyên nhân tồn tại lâu nay là do nếp sống cũ, thói quen sinh hoạt, không quyết tâm thay đổi theo nếp sống mới, nhận thức nhiều hộ dân còn hạn chế… nên việc thu gom rác thải tại các xã còn gặp nhiều khó khăn, bất cập, nhiều hộ, khu dân cư đổ rác ra khe suối, sườn đồi, muốn để gia súc dưới gầm nhà sàn vì tâm lý sợ mất trâu, bò… Tổ trưởng và các tổ chức đoàn thể khu dân cư ngại nhắc nhở nhiều vì sợ phiền hà, gây mất lòng hàng xóm...
ĐỊA PHƯƠNG CHƯA ĐỦ THẨM QUYỀN XỬ LÝ MỘT SỐ RÁC THẢI
Việc thực hiện xử lý chất thải rắn, nước thải tại khu dân cư, cơ sở sản xuất kinh doanh, nuôi trồng thủy sản đảm bảo quy định về vệ sinh MT... thời gian qua ở các địa phương cũng khó thực hiện và còn nhiều vướng mắc. Ngay cả với các xã đã đạt tiêu chí nông thôn mới, việc tổ chức triển khai chấp hành tốt các tiêu chí, quy định về MT gặp nhiều khó khăn, bởi nhiều nội dung vượt thẩm quyền cấp xã.
Tại các xã, xóm cấp ủy, chính quyền, tổ chức, đoàn thể xây dựng kế hoạch, phong trào, đôn đốc hộ dân thực hiện các tiêu chí MT chung, như làng nghề, khu dân cư phải làm sạch MT, thực hiện xử lý chất thải rắn, nước thải tại khu dân cư, cơ sở sản xuất kinh doanh, nuôi trồng thủy sản, làng nghề đảm bảo quy định về vệ sinh MT... Nhưng đi vào cụ thể xử lý từng việc thì chưa đủ thẩm quyền và nguồn lực. Nhiều xã đã vận động người dân thu gom rác thải sinh hoạt và rác thải rắn, nhưng không đủ điều kiện để xử lý, cũng như không có mặt bằng, nhân lực tham gia, công nghệ khoa học để xử lý.
Trên địa bàn tỉnh có 12 đơn vị, 11 hợp tác xã vệ sinh MT thu gom rác thải, chất thải sinh hoạt tập trung trên địa bàn thị trấn, Thành phố. Còn khu vực nông thôn chưa có đội vệ sinh MT, chưa bố trí được khu vực tập kết chất thải. Trước đây, nhiều xã thực hiện mỗi hộ hoặc tổ xóm tự xây lò đốt rác thải sinh hoạt nhưng không đạt quy định, công suất nên chờ chủ trương, hướng dẫn mới của cơ quan chuyên môn. Hiện, việc thu gom và xử lý do người dân tự thực hiện bằng phương pháp chôn lấp kết hợp với đốt thủ công. Chất thải phát sinh trong sử dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật (bao bì, vỏ chai lọ thuốc bảo vệ thực vật...) chưa được thu gom triệt để, gây mất vệ sinh MT, tiềm ẩn nguy cơ bùng phát dịch bệnh, ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân và mất mỹ quan đường làng, ngõ xóm.
Việc xử lý chất thải rắn, xã cũng không đủ thầm quyền, phải có đầu tư cơ sở vật chất, công nghệ khoa học theo tiêu chí của cơ quan, ngành chuyên môn. Hiện nay, chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn nông thôn phát sinh trên 179 tấn/ngày, bao gói thuốc bảo vệ thực vật 1.400 tấn/năm… Chất thải rắn chưa được quan tâm xử lý đúng mức, chủ yếu gia đình tự xử lý chôn, lấp, đốt trực tiếp ở vườn hoặc khu đất trống…
Trong quá trình tìm hiểu về xử lý những vấn đề về MT trên địa bàn xã, chúng tôi đến các xã đạt và chưa đạt tiêu chí nông thôn mới, cấp ủy, chính quyền đều phản ánh: Xã rất lúng túng, khó khăn trong lựa chọn một phương thức xử lý các vấn đề MT phù hợp. Cụ thể, mô hình thu gom và xử lý chất thải rắn như thế nào là hiệu quả đối với khu vực nông thôn? Mô hình thu gom, xử lý bao bì thuốc bảo vệ thực vật như thế nào hiệu quả? Biện pháp, phương án xây dựng hệ thống xử lý nước thải, chất thải hộ gia đình, cơ sở chăn nuôi, cụm dân cư như thế nào cho phù hợp cả về quy hoạch, nguồn lực đầu tư và vận hành, quản lý hiệu quả? Nguồn kinh phí nào để duy trì các hoạt động bảo vệ MT… Công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm bảo vệ MT khu vực nông thôn, làng nghề rất khó thực hiện và không có khả năng áp dụng các biện pháp phạt. Đa số các địa phương, cơ quan chức năng né tránh vì khó xử lý, ngại va chạm, sợ dẫn đến xích mích, mất đoàn kết...
Quá trình triển khai thực hiện tiêu chí MT trong xây dựng nông thôn mới đặt ra không ít khó khăn, thách thức cho mỗi hộ dân và cấp ủy, chính quyền xã. Chức năng, nhiệm vụ và tổ chức quản lý MT nông thôn còn bị bỏ ngỏ một số mảng; các văn bản quy phạm pháp luật về bảo vệ MT nông thôn chưa chặt chẽ và thiếu tính đồng bộ; công tác quản lý và xử lý chất thải ở nhiều vùng nông thôn chưa được quan tâm thích đáng; đặc biệt chưa phát huy được các nguồn lực trong quản lý, bảo vệ MT nông thôn. Với những thách thức đặt ra, các nhà quản lý, hoạch định chính sách cần xây dựng và triển khai đồng bộ các giải pháp, có trọng tâm, trọng điểm và có lộ trình, kế hoạch để thực thi hiệu quả công tác quản lý và bảo vệ MT nông thôn.
              
Bài 3: Xây dựng cảnh quan nông thôn còn nhiều bất cập

Trường Hà

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Tắt bộ gõ Gõ tự động Telex VNI VIQR 

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh