Hiệu quả bước đầu từ thu thuế hoạt động khoáng sản

Thứ tư 22/02/2012 09:00

Thực hiện Quyết định 883/QĐ-UBND, năm 2011, số thu từ hoạt động khai thác, chế biến quặng sắt tăng 78,6% so với năm 2010.

          Là một tỉnh có nhiều tiềm năng về khoáng sản, những năm gần đây, ngành công nghiệp khai thác và chế biến khoáng sản tương đối phát triển trên địa bàn tỉnh. Tuy nhiên, mức đóng góp cho ngân sách của ngành này lại chưa tương xứng với tiềm năng và hoạt động khai thác thực tế. Theo Sở Tài nguyên - Môi trường, đầu năm 2011, toàn tỉnh... 43 điểm mỏ khoáng sản (chưa tính các mỏ đá, cát, sỏi, sét) được cấp phép khai thác với công suất ghi trên giấy phép là 1.487.020 tấn/năm. Tuy nhiên, thực tế trong 3 năm (2008 - 2010), các đơn vị khai thác kê sản lượng nộp thuế chỉ đạt từ 22,2 - 25% so với công suất ghi trên giấy phép. Trong đó, sản lượng kê khai nộp thuế quặng sắt chỉ đạt khoảng 45%, quặng mangan chỉ đạt 7 - 19%, quặng thiếc chỉ đạt 16,6 - 58,3% so với công suất ghi trên giấy phép. Một số loại quặng khác, như: chì, kẽm, barit, niken, đồng..., không có sản lượng kê khai nộp thuế. Việc này đã gây thất thoát tài nguyên và thất thu về thuế, phí rất lớn. Số thu từ hoạt động khoáng sản năm 2008 chỉ được 26,3 tỷ đồng, năm 2009 được 42,8 tỷ đồng, năm 2010 được 58,8 tỷ đồng. Nguyên nhân do đơn vị được cấp phép khai thác không đủ năng lực về tài chính, việc triển khai các dự án chậm dẫn đến chưa có sản lượng khai thác hoặc sản lượng khai thác không đạt công suất khai thác được đăng ký cấp phép. Nhiều mỏ ở vùng sâu, vùng xa việc kiểm soát hoạt động khai thác gặp nhiều khó khăn, việc xác định sản lượng khai thác chủ yếu dựa vào kê khai của doanh nghiệp. Trong khi đó, tình trạng các đơn vị khai thác không kê khai trung thực sản lượng khai thác thực tế còn phổ biến; có hiện tượng xuất lậu quặng sang biên giới và vận chuyển trái phép ra khỏi địa bàn. Việc UBND tỉnh ban hành Quyết định 883/QĐ-UBND quy định tạm thời cơ chế thu thuế, phí bảo vệ môi trường đối với hoạt động khoáng sản đã khắc phục được phần nào hạn chế trên, tăng thu ngân sách nhà nước.

          Ngay sau khi Quyết định 883/QĐ-UBND được ban hành, Cục Thuế tỉnh đã thành lập tổ triển khai thực hiện; phối hợp với các ngành chức năng rà soát tình hình hoạt động, thực tế khai thác của từng điểm mỏ; thống nhất mức ấn định sản lượng kê khai tính thuế từng điểm mỏ. Trên địa bàn có 38 điểm mỏ của 27 doanh nghiệp thuộc diện ký cam kết với tổng sản lượng quặng ấn định kê khai nộp thuế 1.027.680 tấn, bằng 67% so với công suất ghi trên giấy phép. Trong đó, quặng sắt ấn định bằng 80%, quặng mangan bằng 62%, các loại quặng khác bằng 50% công suất ghi trên giấy phép. Triển khai Quyết định 883 tới các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực khai thác, chế biến khoáng sản, thông báo mức sản lượng tính thuế, phí bảo vệ môi trường và yêu cầu doanh nghiệp ký cam kết thực hiện. Hằng tháng theo dõi chặt chẽ việc kê khai thuế, nộp thuế, đối chiếu với sản lượng ấn định; kịp thời phát hiện các trường hợp khai chưa đúng để yêu cầu đơn vị khai bổ sung, đôn đốc thu nộp tiền thuế kịp thời vào ngân sách. Kết quả, có 24 điểm mỏ của 19 doanh nghiệp thực hiện cam kết theo thông báo của cơ quan thuế với sản lượng quặng các loại đã ký cam kết là 809.850 tấn, tăng gấp 2,1 lần so với sản lượng kê khai nộp thuế của năm 2010. Còn 14 điểm mỏ của 12 đơn vị chưa thực hiện cam kết theo mức sản lượng ấn định, trong đó có 11 điểm mỏ đề nghị nộp thuế theo sản lượng khai thác thực tế, 3 điểm mỏ (của các công ty: Toàn Đông, TNHH Quang Minh, TNHH Vạn Hưng) không ký cam kết. Kết quả, thu ngân sách từ hoạt động khai thác khoáng sản năm 2011 được 112,9 tỷ đồng. Trong đó, thu từ hoạt động khai thác, chế biến quặng sắt 52,7 tỷ đồng, tăng trưởng 78,6%; từ quặng mangan được 26,7 tỷ đồng, tăng trưởng 57,3%; thiếc - vonfram được gần 8 tỷ đồng, tăng trưởng 97,3%; quặng chì kẽm được 12,1 tỷ đồng; quặng fluorit được 1,7 tỷ đồng...

         Tuy nhiên, việc triển khai thực hiện còn một số vướng mắc. Vẫn còn 14 điểm mỏ của 12 đơn vị chưa thực hiện ký cam kết theo sản lượng ấn định. Đối với 24 điểm mỏ của 19 doanh nghiệp cam kết đúng sản lượng ấn định, thực tế doanh nghiệp mới kê khai bằng 69% so với số phải kê khai (từ kỳ khai thuế tháng 5 - 11/2011). Một số đơn vị chưa cam kết, có công văn đề nghị nộp thuế theo sản lượng thực tế khai thác, Cục Thuế đã có thông báo đôn đốc nhưng đến thời điểm hiện nay chưa ký được cam kết, như: Công ty Khoáng sản và Xây dựng 30-4, Công ty cổ phần Khoáng sản NIKKO Việt Nam, Công ty cổ phần Công nghiệp măng gan Cao Bằng. Một số đơn vị đã thực hiện ký cam kết nhưng khi kê khai sản lượng nộp thuế  lại thấp hơn sản lượng đã cam kết. Một số đơn vị chấp hành việc ký cam kết, kê khai nộp thuế theo cam kết nhưng không nộp tiền thuế vào ngân sách. Để thực hiện hiệu quả hơn  Quyết định 883 của UBND tỉnh, các ngành chức năng cần chủ động phối hợp triển khai các nội dung theo Quyết định; có biên pháp xử lý những doanh nghiệp chưa ký cam kết, như: tạm ngừng khai thác, thu hồi giấy phép...

                                                                                                Hoàng Mạnh