Bạn đang xem: Trang chủ » Kinh tế

Giải pháp nào cho việc thiếu nguyên liệu sắn?

Thứ ba 01/10/2019 05:00

Từ nhiều năm nay, cây sắn được tỉnh xác định là cây trồng hàng hóa và được nhiều địa phương trong tỉnh trồng thành vùng để phục vụ nguyên liệu sản xuất cho Nhà máy chế biến tinh bột sắn Cao Bằng (Công ty cổ phần Khánh Hạ). Tuy nhiên, sau hơn 6 năm đi vào hoạt động, Nhà máy có vốn đầu tư gần 100 tỷ đồng phải đối mặt với việc thiếu nguyên liệu sản xuất trầm trọng do sự mất cân đối giữa hoạt động chế biến với việc quy hoạch phát triển vùng nguyên liệu.

Nhà máy chế biến tinh bột sắn của Công ty cổ phần Khánh Hạ tại xã Chu Trinh (Thành phố) thiếu nguyên liệu để sản xuất.

  NÔNG DÂN THU NHẬP ỔN ĐỊNH TỪ CÂY SẮN
Xóm Bản Giới, xã Chu Trinh (Thành phố) nhiều năm nay từ trồng sắn cao sản KM94, người dân có thu nhập trung bình từ 30 - 40 triệu đồng/hộ/vụ, hộ có thu nhập cao nhất lên đến 70 triệu đồng/vụ. Năm 2019, xóm có 21 hộ trồng với diện tích 24 ha. 100% sản lượng sắn sau thu hoạch được Nhà máy chế biến tinh bột sắn Cao Bằng cam kết thu mua theo giá thị trường. Bà Vi Thị Tới, xóm Bản Giới cho biết: Giống sắn cao sản KM94 có nhiều ưu điểm, nếu trồng đúng quy trình kỹ thuật, bình quân mỗi gốc sắn khi thu hoạch đạt trọng lượng khoảng 3 kg, có cây còn đạt tới trên 7 kg. Sắn thu hoạch đến đâu đều được thu mua hết, vì vậy, từ diện tích 5.000 m2 cho thu nhập trên 22 triệu đồng của năm 2018, đến năm 2019, gia đình tôi nâng diện tích trồng sắn lên 7.000 m2. Từ khi trồng cây sắn, gia đình tôi có thêm nguồn thu nhập, cuộc sống được cải thiện đáng kể.
Anh  Phùng Văn Cường, xóm Bó Pu, thị trấn Tà Lùng (Phục Hòa) cho biết: Cây sắn thích nghi với nhiều loại đất canh tác, kể cả đất trống đồi trọc, đất bạc màu, đất dốc và nếu vận dụng khoa học kỹ thuật trong trồng, chăm sóc sẽ đem lại hiệu quả kinh tế cao. Trồng cây sắn không tốn thời gian chăm sóc, kinh phí đầu tư cho phân bón ít hơn các cây trồng khác, trong khi các gia đình có thể tự để giống sắn cho vụ sau. Vì vậy, để đổi đất cho cây, cứ 3 năm trồng mía, gia đình tôi lại luân canh 1 năm trồng sắn. Với diện tích trên 6.000 m2, trung bình mỗi năm thu về trên 30 triệu đồng/vụ sắn.
Theo Trưởng Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Phục Hòa Đinh Văn Tần, hằng năm, huyện đều hoàn thành chỉ tiêu về diện tích, năng suất, sản lượng sắn đặt ra. Cụ thể, năm 2019, 9/9 xã, thị trấn trồng được 432,42 ha sắn, đạt 101,7% kế hoạch, năng suất ước đạt 220 tạ/ha, sản lượng ước đạt 9.513,2 tấn.
NHÀ MÁY THIẾU NGUYÊN LIỆU SẢN XUẤT
Mặc dù cây sắn có giá trị kinh tế cao, song nhiều năm nay, diện tích vùng nguyên liệu sắn trên địa bàn tỉnh không năm nào đạt theo kế hoạch đề ra. Cụ thể,  theo quy hoạch, đến năm 2019, vùng nguyên liệu sắn của tỉnh phải đạt 3.000 ha, tập trung chính tại 10 huyện, gồm: Hòa An, Nguyên Bình, Thạch An, Quảng Uyên, Trùng Khánh, Bảo Lâm, Bảo Lạc, Phục Hòa, Trà Lĩnh và Thành phố. Nhưng trên thực tế, qua đánh giá nhiều năm, diện tích vùng nguyên liệu sắn trên địa bàn mới đạt từ 1.000  - 1.500 ha/năm, trung bình mỗi năm Nhà máy chỉ thu mua được gần 5.000 - 15.000 tấn sắn/vụ.
Theo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, năm 2019, toàn tỉnh trồng được 2.897 ha sắn, đạt 96,6% kế hoạch, so với cùng kỳ đạt 107,7%; năng suất ước đạt 14,5 tấn/ha; sản lượng ước đạt 42.086 tấn. Diện tích trồng sắn năm 2019 có tăng hơn so với những năm gần đây do ngay từ cuối năm 2018 đầu năm 2019, Sở phối hợp với UBND các huyện, Thành phố đăng ký kế hoạch trồng sắn nguyên liệu cho Nhà máy chế biến tinh bột sắn Cao Bằng theo sự chỉ đạo UBND tỉnh thực hiện giao chỉ tiêu kế hoạch trồng sắn cho từng huyện theo quy hoạch, các huyện giao chỉ tiêu đến từng xã.

Mặc dù diện tích trồng sắn có tăng 887 ha so với năm 2018, tuy nhiên nhiều địa phương trong vùng nguyên liệu sắn cung cấp cho Nhà máy nhưng trồng đạt thấp so với chỉ tiêu kế hoạch giao như: Xã Vân Trình (Thạch An) mới trồng được 0,8 ha/30 ha; toàn huyện Thạch An trồng được 94,5/320 ha... Mặt khác, trong tổng diện tích 2.897 ha sắn toàn tỉnh, chỉ có khoảng 50% diện tích người dân ký hợp đồng cam kết với Công ty cổ phần Khánh Hạ bao tiêu sản phẩm sắn nguyên liệu. Bảo Lạc là huyện có diện tích sắn cao nhất tỉnh, tuy nhiên nhiều hộ dân vùng sát biên giới chủ yếu  bán sản phẩm sắn sang Trung Quốc, không ký với Công ty, đây cũng là một nguyên nhân dẫn đến Nhà máy thiếu nguồn nguyên liệu.
Bà Nông Thị Đang, Giám đốc Công ty cổ phần Khánh Hạ cho biết: Qua khảo sát, năm 2019 vùng nguyên liệu sắn của Nhà máy chỉ trên 1.000 ha, năng suất trung bình ước đạt từ 14 - 15 tấn/ha, sản lượng ước đạt 15.000 tấn. Với công suất thiết kế 120 tấn sản phẩm tinh bột sắn/ngày (tương đương 480 tấn củ sắn/ngày), trong 4 tháng sản xuất, Nhà máy sẽ cần gần 60.000 tấn củ. Song, sản lượng sắn thu được chỉ đáp ứng 20% công suất (tương ứng Nhà máy chỉ hoạt động từ 20 - 73 ngày/vụ). Việc Nhà máy không hoạt động theo công suất thiết kế, trong khi chi phí vận hành vẫn phải duy trì, người lao động không có việc làm đã đặt Nhà máy đứng trước nhiều khó khăn và có nguy cơ phá sản cao.
Từ thực tế trên cho thấy, việc Nhà máy chế biến tinh bột sắn Cao Bằng thiếu nguyên liệu sản xuất nhiều năm nay là do sự thiếu đồng bộ trong quy hoạch từ nhà máy sản xuất đến vùng nguyên liệu, đặc biệt là nhà máy chưa có đầu tư cho vùng nguyên liệu, mà chủ yếu thu mua nhỏ lẻ từ nông dân. Bên cạnh đó, trong sản xuất, người trồng sắn chưa tập trung đầu tư cho cây sắn, vẫn dùng giống sắn cũ (65% diện tích), trồng sắn trên đất nghèo kiệt về dinh dưỡng, chưa đầu tư bón phân, làm cỏ dẫn đến năng suất cây sắn thấp…
Để “cứu” Nhà máy, Công ty đã có văn bản kiến nghị tỉnh chỉ đạo các cơ quan chuyên môn phối hợp với Công ty rà soát lại quy hoạch đầu tư vùng nguyên liệu sắn sát với điều kiện thực tế từng xã, huyện đảm bảo mục tiêu về diện tích làm cơ sở thực hiện. Trên cơ sở đã được rà soát, UBND tỉnh thực hiện giao chỉ tiêu kế hoạch trồng sắn cho từng huyện theo quy hoạch, các huyện giao chỉ tiêu đến từng xã. Công ty sẽ phối hợp với ngành nông nghiệp, các huyện, xã tuyên truyền, vận động và nắm bắt nhu cầu của người trồng sắn để triển khai, như ứng trước giống, phân bón, hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóc, thu hoạch, giữ giống, ký hợp đồng cam kết bao tiêu sản phẩm sắn nguyên liệu.
Đặc biệt từ năm 2019, Công ty đổi mới hình thức thu mua sắn bằng việc thành lập hợp tác xã thu mua tại các địa phương thay vì người dân phải tự mang sắn ra bán cho Công ty như trước hoặc bị tiểu thương ép giá khi thu mua. Bên cạnh đó, năm nay, Công ty thực hiện thu mua sắn nguyên liệu theo giá thị trường. Cụ thể, giá sắn thị trường cao, Công ty sẽ mua cao, giá sắn thị trường thấp sẽ thu mua thấp, kiên quyết không thực hiện mua sắn từ đầu vụ đến cuối vụ một giá như các năm trước. Ngoài ra, Công ty cũng thực hiện thanh toán tiền mặt cho người dân ngay sau khi có sắn thương phẩm bán cho Công ty, tránh tình trạng nợ tiền người dân như những năm trước.
CẦN GIẢI PHÁP TỔNG THỂ
Để phát triển vùng nguyên liệu sắn cũng như duy trì và phát triển Nhà máy chế biến tinh bột sắn Cao Bằng, UBND tỉnh cần tiếp tục chỉ đạo các cơ quan chuyên môn phối hợp với Công ty rà soát lại quy hoạch đầu tư vùng nguyên liệu sắn;  giao chỉ tiêu kế hoạch trồng sắn cho từng huyện theo quy hoạch.
Về phía Công ty, trong giai đoạn kinh tế thị trường phải tự thay đổi phương thức sản xuất kinh doanh theo hướng làm tốt việc phối hợp các huyện, xã tuyên truyền, vận động người dân trồng sắn; ký kết hợp đồng bao tiêu sản phẩm, cam kết thu mua hết sản phẩm cho nông dân; ứng trước giống sắn, phân bón cho nông dân; thực hiện thu mua sắn với giá thị trường.
Về phía các địa phương, cần xây dựng mô hình trồng sắn cao sản, đúng kỹ thuật, cho năng suất, sản lượng, thu nhập cao để nông dân học tập, làm theo. Ngành chuyên môn phối hợp doanh nghiệp cung ứng giống sắn cao sản cho nông dân trồng thay thế giống địa phương. Tập huấn phương pháp trồng, chăm sóc, thu hoạch đúng kỹ thuật để nâng cao năng suất, hiệu quả đầu tư.
Về phía người dân, thay vì trồng giống cũ, trồng sắn trên đất nghèo kiệt thiếu dinh dưỡng, chuyển sang trồng sắn cao sản, bón phân, chăm sóc sắn đúng quy trình, thực hiện đúng cam kết thu mua… Về phía ngân hàng phối hợp cho Công ty, người nông dân vay vốn để sản xuất, kinh doanh, có chính sách phù hợp hỗ trợ Công ty lúc sản xuất, kinh doanh gặp khó khăn.  
Thiết nghĩ, giải quyết vấn đề nguyên liệu cho nhà máy chính là giải quyết việc làm cho nông dân, nâng cao thu nhập, đời sống cho nông dân. Do đó, cần có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị để giải được bài toán thiếu nguyên liệu đầu vào cho Nhà máy chế biến tinh bột sắn Cao Bằng vốn tồn tại nhiều năm nay.

Thái Hà - Nhật Thương

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Tắt bộ gõ Gõ tự động Telex VNI VIQR 

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh