Cần nâng cao hiệu quả nghiên cứu, ứng dụng các đề tài, dự án khoa học và công nghệ

Thứ hai 08/04/2019 06:00

Trên địa bàn tỉnh thời gian qua triển khai nghiên cứu, ứng dụng các đề tài, dự án khoa học và công nghệ (KH&CN) đạt được một số kết quả tích cực. Trong nông nghiệp đưa được một số giống sạch bệnh, năng suất, chất lượng cao vào sản xuất; nông dân bước đầu chủ động ứng dụng các kỹ thuật canh tác mới đem lại hiệu quả cao; một số cây trồng thế mạnh của địa phương đang dần tiến tới sản xuất hàng hóa; công nghiệp chế biến nông sản đã ứng dụng nhiều công nghệ mới...

Diện tích quýt tại xã Quang Hán (Trà Lĩnh) đã được phục tráng cho năng suất cao.

 Giai đoạn 2016 - 2018, ngân sách nhà nước đã hỗ trợ trên 143 tỷ đồng để triển khai 59 đề tài, dự án KH&CN trên địa bàn tỉnh. Trong đó có 24 đề tài, dự án KH&CN thuộc lĩnh vực nông nghiệp; 8 đề tài, dự án thuộc lĩnh vực chế biến, công nghiệp; 16 đề tài, dự án thuộc lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn; 2 đề tài về y học, còn lại là các đề tài, dự án sở hữu trí tuệ.
Đến hết năm 2018, tỉnh đã nghiệm thu 21 đề tài, dự án KH&CN thuộc danh mục năm 2016 và trước năm 2016 chuyển sang; 38 đề tài, dự án thực hiện trong năm 2017 và năm 2018 đang được triển khai theo đúng kế hoạch. Trong 21 đề tài, dự án đã nghiệm thu có 5 dự án được ứng dụng nhân rộng trong sản xuất. Bao gồm: Đề tài Khai thác phát triển nguồn gen lê Đông Khê, Nguyên Bình, Bảo Lạc; Ứng dụng công nghệ để phục tráng và phát triển sản xuất cam, quýt theo hướng sản xuất hàng hóa; Xây dựng mô hình trồng và chế biến chè xanh chất lượng cao tại xã Thị Ngân (Thạch An); Xây dựng mô hình sản xuất rau, hoa ôn đới tăng thu nhập cho người dân khu vực Phja Đén, xã Thành Công (Nguyên Bình); Nghiên cứu ứng dụng mô hình công trình thu nước dạng đập ngầm kết hợp hào thu nước phục vụ cấp nước sinh hoạt nông thôn.
Chúng tôi đến Khu sinh thái Kolia tại xã Thành Công (Nguyên Bình), nơi Trung tâm Nghiên cứu cây trồng ôn đới miền núi phía Bắc phối hợp với Công ty TNHH Xây dựng miền Tây Cao Bằng đang triển khai Dự án Xây dựng mô hình sản xuất rau, hoa ôn đới tăng thu nhập cho người dân khu vực Phja Đén, xã Thành Công. Dự án được triển khai thực hiện từ tháng 10/2016, đến nay đã tiếp nhận và ứng dụng thành công vào sản xuất 3 quy trình sản xuất rau bắp cải, suplo, đậu Hà Lan theo tiêu chuẩn VietGap; 3 quy trình sản xuất hoa lily, layon, tuylip chất lượng cao. Đào tạo được 10 kỹ thuật viên; tập huấn chuyển giao kỹ thuật trồng và chăm sóc rau, hoa cho 500 lượt người chủ yếu là các hộ dân 2 xóm Pù Vài, Phja Đén và xung quanh trung tâm xã Thành Công. Xây dựng 200 m2 vườn ươm giống rau bắp cải, suplo đảm bảo cung ứng giống cho từng vụ. Đã trồng được 3 vụ, 6 ha rau bắp cải, sản lượng 152 tấn; 2 vụ, 6 ha đậu Hà Lan, sản lượng 37 tấn; 2 vụ, 2,5 ha rau suplo, sản lượng 44 tấn; 3 vụ, 2,98 ha hoa lily; 2 vụ, 1 ha hoa layon; 1 vụ 200 m2 hoa tuylíp.
Giám đốc Công ty TNHH Xây dựng miền Tây Hoàng Mạnh Ngọc cho biết: Do điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng ở đây phù hợp với các loại cây ôn đới nên nhìn chung, cây trồng sinh trưởng và phát triển tốt, ít sâu bệnh nên đạt năng suất, hiệu quả cao (cây bắp cải đạt trọng lượng trung bình 1 - 2 kg/cây; suplo đạt trọng lượng trung bình từ 0,4 - 1 kg/hoa, đậu Hà Lan năng suất hơn 6 tấn/ha). Thời gian tới, doanh nghiệp sẽ tiếp tục đầu tư mở rộng sản xuất các loại rau, hoa ôn đới theo quy trình sản xuất hữu cơ. Tuy nhiên, do thị trường tiêu thụ sản phẩm còn hạn chế nên việc mở rộng sản xuất gặp khó khăn. Doanh nghiệp mong muốn tỉnh tiếp tục hỗ trợ xây dựng thương hiệu sản phẩm “Rau Phja Đén”, tìm đầu ra cho sản phẩm để người dân yên tâm mở rộng sản xuất.
Cao Bằng từ xưa nổi tiếng với nhiều giống lê ở các huyện Nguyên Bình, Bảo Lạc, Thạch An. Tuy nhiên, do chưa có biện pháp chăm sóc thích hợp nên vườn lê trên địa bàn tỉnh hiện nay tuy có khoảng 70 ha nhưng đã trở thành vườn tạp nên cần cải tạo, khai thác phát triển nguồn gen. Từ tháng 3/2014 - 2/2017, Trung tâm Nghiên cứu thực nghiệm rau quả Gia Lâm đã triển khai Đề tài “Khai thác và phát triển nguồn gen lê Đông Khê, lê Nguyên Bình và lê Bảo Lạc” trên địa bàn 3 huyện: Thạch An, Nguyên Bình, Bảo Lạc. Đề tài đã được nghiệm thu 2 quy trình kỹ thuật ghép cải tạo và kỹ thuật thâm canh; mở 3 lớp tập huấn kỹ thuật cho 150 người; xây dựng được 4 ha mô hình thâm canh bao gồm 2 ha tại Thạch An, 1 ha tại Nguyên Bình, 1 ha tại Bảo Lạc; đã mở rộng diện tích trồng lê thêm 5 ha. Hiện nay, diện tích lê đạt chất lượng khoảng 9 ha, tương đương khoảng 3.600 cây. Để từng bước thúc đẩy mở rộng sản xuất, quảng bá sản phẩm, tỉnh đang hỗ trợ xây dựng nhãn hiệu chứng nhận sản phẩm lê Đông Khê; nghiên cứu khai thác nguồn gen lê xanh huyện Bảo Lạc; nghiên cứu phát triển mở rộng diện tích cây mận máu đặc sản của Bảo Lạc lên 15 ha.
Trên địa bàn tỉnh hiện có khoảng 100 ha quýt tại các huyện Trà Lĩnh, Thạch An, Nguyên Bình, Hòa An. Một số xã đã coi quýt là cây trồng chủ lực trong xóa đói giảm nghèo của địa phương. Tuy nhiên, do nguồn giống không đảm bảo, chăm sóc chưa đúng kỹ thuật... nên một số diện tích đã bị suy thoái. Trên cơ sở các đề tài “Ứng dụng công nghệ vi ghép đỉnh sinh trưởng để phục tráng và phát triển giống cam, quýt vùng Hòa An”; “Nhân rộng mô hình ứng dụng công nghệ vi ghép đỉnh sinh trưởng để bảo tồn và phát triển giống quýt đặc sản Trà Lĩnh”, từ tháng 3/2015, Viện Bảo vệ thực vật tiếp tục triển khai Đề tài “Ứng dụng công nghệ để phục tráng và phát triển sản xuất cam, quýt theo hướng sản xuất hàng hóa”. Thông qua các đề tài dự án ứng dụng KH&CN, vấn đề sâu bệnh trên cây cam, quýt đã cơ bản được xử lý kịp thời, cải tạo được 10 ha kém chất lượng, phát triển thêm 30 ha; tạo được nguồn giống đảm bảo tiêu chuẩn, định hướng mở rộng cây cam, quýt trên địa bàn tỉnh lên hơn 10.000 ha.
Xóm Pác Pan, xã Nam Tuấn (Hòa An) trước đây đã được nhà nước đầu tư xây dựng một công trình nước sinh hoạt tự chảy. Tuy nhiên, do sử dụng nước mặt, nguồn sinh thuỷ chủ yếu phụ thuộc vào tự nhiên... nên chất lượng nguồn nước thấp, công trình đã bị bỏ hoang nhiều năm. Từ tháng 6/2016, Viện Thủy công thực hiện Dự án “Nghiên cứu ứng dụng mô hình công trình thu nước dạng đập ngầm kết hợp hào thu nước phục vụ cấp nước sinh hoạt trên địa bàn tỉnh Cao Bằng” để cải tạo công trình này. Đến nay, Dự án đã hoàn thành đầu tư xây dựng 1 mô hình công trình thu nước dạng đập ngầm kết hợp hào thu nước phục vụ cấp nước sinh hoạt tự chảy cho các hộ dân xóm Pác Pan và một số xóm lân cận của xã Nam Tuấn. Lưu lượng nước khai thác của mô hình đạt 25 - 30 m3/ngày đêm, tạo nguồn cung cấp nước sinh hoạt ổn định cho 75 hộ dân theo tiêu chuẩn quốc gia về nước sinh hoạt.
Kỹ sư Quách Hoàng Hải, Chủ nhiệm dự án cho rằng: Ưu điểm của mô hình này là việc thu nước không phụ thuộc vào nguồn nước mặt mà khai thác nước ngầm nên nguồn nước ổn định quanh năm,  đảm bảo vệ sinh. Đồng thời, do hệ thống thu gom nước đặt ngầm dưới đất nên kể cả khi trời mưa to, nước mặt tràn về nhiều nhưng nguồn nước này vẫn đảm bảo vệ sinh vì không bị ảnh hưởng trực tiếp từ nước mặt. Đây là ưu điểm chính của mô hình này so với mô hình nước tự chảy truyền thống sử dụng nguồn nước mặt phụ thuộc vào thời tiết, không đảm bảo vệ sinh nhất là khi trời mưa to. Thời gian tới tỉnh cần ứng dụng công nghệ này cho các công trình cấp nước sinh hoạt dự kiến cải tạo và xây mới trên địa bàn giai đoạn 2016 - 2020.
Bên cạnh hiệu quả bước đầu, vẫn còn nhiều đề tài, dự án chưa có nhiều ứng dụng cao trong thực tiễn; quy mô các đề tài, dự án còn nhỏ; một số đề tài, dự án sau nghiên cứu thử nghiệm thành công chưa được nhân rộng và áp dụng rộng rãi trong cuộc sống, sản xuất... Đây chính là vấn đề cần tháo gỡ để KH&CN thực sự là động lực để phát triển KT - XH địa phương theo đúng tinh thần Nghị quyết số 20-NQ/TW của Hội nghị Trung ương 6 (khóa XI) về “Phát triển KH&CN phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”.

Ngọc Minh

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Tắt bộ gõ Gõ tự động Telex VNI VIQR 

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh