Bạn đang xem: Trang chủ » Hồ sơ - Tư liệu

Vang mãi bản hùng ca trên Đường 4 rực lửa

Thứ sáu 25/09/2020 05:00

Bài cuối: Giải phóng Cao Bằng - bản hùng ca “máu và hoa”

Quân ta chiếm được Đông Khê, thực dân Pháp quyết định rút quân khỏi Cao Bằng bị phía ta truy kích, tiêu diệt toàn bộ. Chiến dịch Biên giới toàn thắng mở ra thế trận mới cho cuộc kháng chiến sau này. Ngày 3/10/1950, Cao Bằng được giải phóng, Đảng bộ và nhân dân các dân tộc đoàn kết xây dựng quê hương, viết tiếp bản hùng ca ngày mới.

Nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh với Chiến thắng Biên giới năm 1950, xã Đức Long (Thạch An) được xây dựng khang trang.

GIẢI PHÓNG CAO BẰNG, QUÂN PHÁP SA VÀO “VÒNG LƯỚI THÉP”

Sau khi quân ta chiến thắng Đông Khê, hàng loạt vị trí quân Pháp trên Đường số 4 bị uy hiếp, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Bộ Chỉ huy Chiến dịch nhận định, cứ điểm Đông Khê bị đánh chiếm, địch có thể sẽ lấy lại Đông Khê để giữ Cao Bằng, hoặc phải đánh lên để đón toán quân Pháp ở Cao Bằng rút lui. Ta sẽ chủ động “nhử thú dữ vào tròng” để “khép vòng lưới thép” tiêu diệt quân Pháp.

Như dự đoán của phía ta, mất Đông Khê, quân Pháp trên thị xã Cao Bằng rơi vào thế cô lập. Tổng Chỉ huy quân đội Pháp ở Đông Dương Các-păng-chi-ê ra lệnh rút quân khỏi Cao Bằng bằng cách chiếm lại Đông Khê làm nơi đón quân ở Cao Bằng về, đồng thời cho quân đánh lên thị xã Thái Nguyên hòng phân tán chủ lực ta, cứu nguy cho biên giới; mặt khác mở cuộc hành quân “Ti nít” chỉ huy binh đoàn Bay-a gồm 3.000 tên từ Thất Khê (Lạng Sơn) lên đánh chiếm Đông Khê làm đầu cầu đón binh đoàn Sác-tông rút ở Cao Bằng về.

Thực hiện chỉ thị của Chủ tịch Hồ Chí Minh, sự chỉ đạo của Bộ Chỉ huy Chiến dịch, Đảng bộ và nhân dân Cao Bằng cùng cán bộ, chiến sĩ kiên trì tập trung lực lượng ở hướng chính là biên giới, tiêu diệt cả hai binh đoàn địch, tập trung lực lượng diệt binh đoàn Lơ-pa-giơ trước, sau đó diệt binh đoàn Sác-tông, bộ phận lớn địch ở biên giới bị tiêu diệt buộc địch phải rút khỏi Thái Nguyên. Tỉnh ủy đã động viên toàn quân, toàn dân nêu cao tinh thần trách nhiệm trước những nhiệm vụ được Bộ Chỉ huy Chiến dịch giao phó để đưa Chiến dịch đến thắng lợi hoàn toàn.

Đêm 30/9/1950, binh đoàn Lơ-pa-giơ từ Thất Khê lên định bất ngờ chiếm lại Đông Khê. Sáng 1/10/1950, khi quân Pháp chiếm một số điểm cao ở cửa ngõ Nam Đông Khê thì bị Đại đoàn 308, Trung đoàn 209 và quân dân địa phương chủ động chặn đánh. Nhiều trận tiến công địch diễn ra quyết liệt ở dãy điểm cao Nam Đông Khê, như: Nà Tục, Chộc Ngả, Khau Áng, Khau Luông, gây cho địch nhiều tổn thất nặng, buộc chúng phải dạt sang phía Tây Quốc lộ 4 và hy vọng đón cánh quân của Sác-tông ở khu vực Cốc Xả, xã Trọng Con (Thạch An).

Du khách tìm hiểu lịch sử tại Khu di tích Chiến thắng Đông Khê (Thạch An).

Thực hiện cuộc hành trình “Bão táp”, sáng 3/10/1950, Sác-tông đem quân cùng tên tỉnh trưởng Nông Ngọc Tu rút khỏi thị xã Cao Bằng theo Đường số 4, hy vọng hợp với đội quân Lơ-pa-giơ tại Cốc Xả. Nhưng chúng không biết phía ta chủ động phục kích đón đường, nhử chúng vào “vòng lưới thép”.

Ông Đặng Văn Việt, nguyên Trung đoàn trưởng Trung đoàn 174 phấn chấn kể: Trung đoàn 174 chia làm 2 ngả, một ngả chuyển gấp lên phía Bắc Thất Khê (Lạng Sơn) bố trí quân dọc sông Bắc Khê chặn đường rút quân của bọn tàn quân binh đoàn Bay-a và Lơ-pa-giơ không cho chúng lọt vào Thất Khê; ngả thứ hai từ Đông Khê hành quân ngược lên Cốc Xả tăng cường cho lực lượng đang vây binh đoàn Lơ-pa-giơ không cho cánh quân này hợp điểm với Sác-tông.

Đây là những ngày chiến đấu vô cùng quyết liệt vì một bên vây ráp, đánh chặn, một bên đánh để rút chạy và cố sức bảo toàn lực lượng. Binh đoàn Sác-tông đến Cốc Gằng bị Đại đội 398 thuộc tiểu đoàn địa phương chặn đánh. Đến Nặm Nàng gặp đoạn đường ta đã phá hoại từ trước, chúng phải bỏ xe chạy theo đường rừng hướng về Bản Lủng, Mông Xá, Lam Hai, Nà Cạo, thuộc 2 xã Thái Cường, Trọng Con (Thạch An) và cho máy bay lên ứng cứu rải bom. Quân và dân ta chiến đấu rất anh dũng.

Tại Cốc Xả diễn ra trận đánh ác liệt. Nơi đây là dãy núi đá hiểm trở cách Đông Khê 7 km về phía Tây Nam, quân địch đã lợi dụng địa hình bố trí phòng ngự. Khi cấp trên hạ lệnh, cùng một lúc 4 tiểu đoàn chủ lực, quân dân Cao Bằng phối hợp chặt chẽ, tiến đến khu vực Cốc Xả hình thành thế bao vây và hiệp đồng tiến công địch. Sáng 7/10/1950, ta mở đợt tiến công mới đánh địch. Quân địch hoảng loạn tháo chạy, ta bám đánh và gọi hàng. Binh đoàn Sác-tông bị xóa sổ ở Nà Kéo, ta tiêu diệt 677 tên, bắt sống 1.386 tên địch, trong đó có cả Sác-tông và tên tỉnh trưởng Nông Ngọc Tu.

Toán quân cứu viện trên 1.000 tên từ Thất Khê lên cũng bị ta chặn đánh trên đèo Bông Lau - Cạm Phẩy. Chiều 8/10/1950, Lơ-pa-giơ đã bị bắt cùng Bộ tham mưu ở khu vực Hà Cao, cách Cốc Xả 4 km. Binh đoàn Lơ-pa-giơ và Sác-tông chưa kịp hợp nhất đã bị đánh bại, bắt gọn đưa Chiến dịch Biên giới tới toàn thắng. Hệ thống Đường số 4, vành đai khép chặt biên giới mà thực dân Pháp dày công xây dựng, củng cố suốt 3 năm đã bị quân ta phá vỡ trong thời gian ngắn, mở toang cánh cửa biên giới phía Bắc.

Đường vào điểm di tích Cốc Xả, xã Trọng Con (Thạch An) nơi diễn ra trận đánh quyết liệt của quân ta bắt gọn quân Pháp trên đường rút chạy khỏi thị xã Cao Bằng.

Ông Nông Văn Páo, 93 tuổi, ở Bản Lũng, xã Thái Cường khi đó thuộc Tiểu đoàn 670 tham gia đánh quân Pháp rút chạy khỏi thị xã Cao Bằng trên Đường số 4 nhớ lại: Trong đợt cao điểm đánh Pháp tháo chạy, quân và dân ta hiệp đồng phối hợp chặt chẽ. Pháo binh bắn mở đường, bộ binh tiến lên, du kích đánh tỉa từng nhóm. Từng đoàn dân công vừa tải lương, tải đạn phục vụ bộ đội, vừa khiêng, cõng thương binh của ta về tuyến sau để chữa trị, còn khiêng cả quân Pháp bị thương về hậu tuyến.

XÂY DỰNG QUÊ HƯƠNG CỘI NGUỒN CÁCH MẠNG NGÀY CÀNG GIÀU ĐẸP

Với tinh thần chủ động, linh hoạt và quyết tâm cao độ “đánh chắc, thắng chắc” mở Chiến dịch Biên giới năm 1950, chỉ trong 29 ngày đêm chiến đấu dũng cảm, quân và dân ta đã giành chiến thắng Chiến dịch Biên giới Cao - Bắc - Lạng, giải phóng Cao Bằng. 70 năm đã trôi qua, Cao Bằng từ bãi chiến trường đổ nát do chiến tranh tàn phá, đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn, nhưng với truyền thống yêu nước kiên cường, đoàn kết, sáng tạo, nhân dân các dân tộc Cao Bằng lại tiếp tục vượt muôn vàn gian khó thực hiện chủ trương của Đảng bộ tỉnh xây dựng quê hương ngày càng tươi đẹp.

Bà Đàm Thị Sáng, Lão thành cách mạng, hơn 100 tuổi ở phố Vườn Cam, thành phố Cao Bằng nhớ lại: Tỉnh ta tổ chức lễ mít tinh kỷ niệm Giải phóng Cao Bằng ngày 16/10/1950. Hôm đó, người dân nô nức, phấn khởi vẫy cờ chào đón bộ đội, dân quân, các lực lượng… trở về địa phương, hô vang “Cao Bằng đã giải phóng!”. Đó là ngày mà thế hệ chúng tôi không bao giờ quên bởi Cao Bằng được giải phóng là công lao và máu xương các anh hùng, liệt sĩ, nhân dân đã anh dũng chiến đấu, hy sinh trên các chiến trường ác liệt, đánh đuổi quân Pháp xâm lược, quyết tâm giành lại độc lập, tự do cho thế hệ mai sau.

Phát huy truyền thống quê hương cách mạng, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc trong tỉnh quyết tâm xây dựng Cao Bằng phát triển bền vững. Năm 2020 thành phố Cao Bằng với 11 xã, phường khang trang, Thành phố xây dựng Khu trung tâm đô thị mới, mở đường 58 m nối trung tâm Thành phố với Quốc lộ 3, Quốc lộ 4, Quốc lộ 34 đi ra các khu kinh tế cửa khẩu để thông sang tỉnh Bắc Kạn, Lạng Sơn, Hà Giang và miền xuôi. Vành đai biên giới - mặt trận, chiến trường ác liệt năm xưa nay phát triển thành vùng kinh tế biên mậu và du lịch, tấp nập xe đi lại giao thương qua các cửa khẩu…

Ông Nông Văn Páo, Bản Lũng, xã Thái Cường (Thạch An) kể lại những trận đánh vây bắt quân Pháp khi rút chạy khỏi thị xã Cao Bằng.

Vẻ đẹp thiên nhiên núi non trùng điệp như thế trận giăng bẫy quân thù năm xưa hàm chứa nhiều di sản địa chất tầm cỡ quốc tế gắn với các điểm di tích lịch sử xếp hạng quốc gia đặc biệt được tôn vinh khi Công viên địa chất Non nước Cao Bằng được UNESCO công nhận là Công viên địa chất toàn cầu năm 2018. Cao Bằng trở thành điểm du lịch nổi tiếng, hằng năm đón hàng triệu lượt du khách trong nước và quốc tế đến tìm hiểu văn hóa, lịch sử và thưởng ngoạn cảnh đẹp, trải nghiệm văn hóa truyền thống đặc sắc của đồng bào các dân tộc.

Chúng tôi trở lại chiến trường xưa nơi đâu cũng thấy cán bộ và nhân dân hồ hởi, sôi nổi khí thế thi đua lập thành tích chào mừng kỷ niệm Ngày Giải phóng Cao Bằng và Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XIX nhiệm kỳ 2020 - 2025. Dừng chân tại huyện Thạch An - nơi cụm di tích Chiến thắng Biên giới năm 1950 (được xếp hạng Khu di tích Quốc gia đặc biệt năm 2018), mỗi du khách đã chứng kiến nơi đây được đầu tư xây dựng nhiều công trình quy mô, nhiều cảnh quan đẹp.

Nhân dân các dân tộc huyện Thạch An phấn khởi hơn bởi vào dịp Lễ kỷ niệm 70 năm Giải phóng Cao Bằng (3/10/2020) tại địa phương, tỉnh làm lễ động thổ khởi động xây dựng đường cao tốc Trà Lĩnh (Cao Bằng) - Đồng Đăng (Lạng Sơn). Con đường số 4 rực lửa năm xưa giờ sẽ trở thành con đường huyết mạch thúc đẩy giao thương quan trọng của tỉnh, đưa Cao Bằng trở thành điểm kết nối từ nước bạn Trung Quốc đi xuống cửa biển phía Đông và bắt vào Quốc lộ 1 kết nối với các nước ASEAN.

Chứng kiến sự đổi thay, thành tựu phát triển kinh tế - xã hội trên quê hương cội nguồn cách mạng, ông Đặng Văn Việt xúc động chia sẻ: Cao Bằng luôn ở trong trái tim tôi, bởi cống hiến lớn nhất của cuộc đời tôi là dành cho Cao Bằng. Ngày nay, tỉnh Cao Bằng đã có nhiều đổi thay tôi mừng lắm. Bởi vì Đảng bộ và nhân dân các dân tộc Cao Bằng đã đoàn kết, quyết tâm thực hiện ước nguyện của thế hệ chúng tôi và Bác Hồ kính yêu là đánh đuổi giặc ngoại xâm, đất nước sạch bóng quân thù xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh, văn minh.

Chiến thắng Biên giới năm 1950 là bước trưởng thành lớn của Đảng ta lãnh, chỉ đạo chiến tranh nhân dân, đưa cuộc kháng chiến của ta từ chiến tranh du kích lên cuộc chiến tranh chính quy với nhiều chiến thuật, góp phần quan trọng đưa cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp giành thắng lợi hoàn toàn. Biên giới phía Bắc được mở ra, nối liền Việt Nam với các nước xã hội chủ nghĩa. Kết thúc Chiến dịch Biên giới, ta giải phóng 5 thị xã, 12 thị trấn trên dải biên giới với 35 vạn dân. tiêu diệt và bắt sống 8.300 tên địch, thu trên 3.000 tấn vũ khí, xe ô tô và quân dụng.
Trường Hà

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh