Bạn đang xem: Trang chủ » Hồ sơ - Tư liệu

Vang mãi bản hùng ca trên Đường 4 rực lửa

Thứ hai 21/09/2020 05:00

Bài 3: Chiến dịch Biên giới năm 1950 - Hào hùng khí thế Bác Hồ ra mặt trận.

Nhằm tạo bước chuyển biến mạnh mẽ, chủ động trong cuộc kháng chiến, tháng 6/1950, Ban Thường vụ Trung ương Đảng quyết định mở Chiến dịch Biên giới. Trong Chiến dịch, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn theo sát mặt trận, cùng Sở Chỉ huy Chiến dịch chỉ đạo trực tiếp mọi hoạt động đã gây xúc động, khí thế hào hùng với quân dân cả nước, đặc biệt là nhân dân các dân tộc Cao Bằng. Toàn quân, toàn dân khắp mặt trận hăng hái thi đua, huy động sức người, sức của phục vụ chiến dịch, quyết tâm giành chiến thắng vang dội.

Nhà ông Lã Văn Ho - nơi đặt “đại bản doanh” của Sở Chỉ huy Chiến dịch Biên giới năm 1950.

MUÔN TẤM LÒNG MỘT Ý CHÍ THAM GIA CHIẾN DỊCH

Sau khi Trung ương Đảng có chủ trương mở Chiến dịch Biên giới trên Đường số 4, đánh quân Pháp từ Thạch An lên thị xã Cao Bằng, tháng 2/1950, đồng chí Dương Công Hoạt, Bí thư Tỉnh ủy trực tiếp xuống Thạch An kiểm tra, chỉ đạo chuẩn bị chiến dịch, huy động dân công. Tháng 3/1950, Đại hội Đảng bộ Thạch An lần thứ 2 được triệu tập, trọng tâm chuẩn bị phục vụ chiến dịch…

Ngày 9/9/1950, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra “Lời kêu gọi đồng bào Cao - Bắc - Lạng”. Lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh làm nức lòng đồng bào các dân tộc Cao Bằng. Dù cuộc sống còn nhiều khó khăn nhưng ai cũng háo hức góp sức cho chiến dịch với niềm tin phơi phới… Bà Đàm Thị Kê, xóm Tục Mỹ, xã Mỹ Hưng (Quảng Hòa) bồi hồi nhớ lại: Theo lời kêu gọi của Bác, phụ nữ xã chúng tôi dù không ở gần mặt trận nhưng vẫn hăng hái thi đua đi phục vụ chiến dịch.

Chị em chúng tôi đi tận Thất Khê (Lạng Sơn) vận chuyển lương thực lên Cao Bằng. Mỗi chuyến đi gần 3 ngày đêm, có lúc nghỉ đêm ở trong rừng. Từng bao lương thực, từng hòm đạn nặng hàng trăm cân được chị em mang vác trên vai đi hàng trăm dặm phục vụ bộ đội ăn no, đánh thắng giặc. Gian nan, vất vả nhưng thấy bộ đội ta khỏe, hăng hái đánh giặc là chị em vui vẻ, nỗ lực hơn.

Hưởng ứng Lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Tỉnh ủy chỉ đạo thành lập Ban huy động dân công cấp tỉnh, huyện, xã với tinh thần “Tất cả cho chiến dịch toàn thắng”. Từ ngày 20/7 - 30/10/1950 có 78.824 người đi dân công với trên 50% là phụ nữ. Nếu tính từ đầu năm 1950 đã huy động tới 5 triệu 70 vạn ngày công, bình quân mỗi người đóng góp 100 ngày công; chưa kể trên 2 vạn nam nữ thanh niên các dân tộc tham gia bộ đội trực tiếp chiến đấu ngoài chiến trường.

Ngoài sức người, Cao Bằng còn huy động 325.650 đồng, 30.703 kg thóc, 1.363 kg gạo, 17.734 m vải phục vụ chiến dịch. Riêng phụ nữ góp 5 vạn đồng cho Quỹ kháng chiến; chị em còn nhận chăm sóc thương, bệnh binh.

Ông Lã Văn Thảo kể lại những ngày Bác Hồ và Đảng ủy Mặt trận Biên giới họp bàn kế hoạch mở Chiến dịch Biên giới năm 1950 tại nhà mình.

TẢ PHẦY TẨƯ - NƠI MỞ ĐẦU ĐƯỜNG LỐI CHIẾN DỊCH

Nhắc đến tháng ngày chuẩn bị Chiến dịch Biên giới năm 1950 có Bác Hồ ra mặt trận, ông Đặng Văn Việt vẫn nhớ nhiệm vụ làm tham mưu tác chiến cho Bộ Tổng tham mưu. Ông xúc động kể: Ngày 25/7/1950, Ban Thường vụ Trung ương ra Nghị quyết thành lập Đảng ủy Mặt trận biên giới gồm các đồng chí: Võ Nguyên Giáp, Trần Đăng Ninh, Hoàng Văn Thái, Lê Liêm, Bùi Quang Tạo; đồng chí Võ Nguyên Giáp làm Bí thư Đảng ủy Mặt trận.

Khi đó, Trung đoàn 174 chúng tôi đang luyện tập kỹ thuật quân sự tại huyện Trùng Khánh được lệnh triệu tập lên Sở Chỉ huy tiền phương của Bộ Tổng tham mưu họp ngày 30/7/1950. Tôi từ Trùng Khánh hành quân đến bản Tả Phầy Tẩư, xã Quốc Phong (nay là xóm Đà Vĩ, thị trấn Quảng Uyên, Quảng Hòa) đến nhà ông Lã Văn Ho - nơi đặt “đại bản doanh” của Sở Chỉ huy Chiến dịch Biên giới.

Đến đây dự cuộc họp, tôi cùng nhiều đồng chí được nghe đồng chí Hoàng Văn Thái, Tổng Tham mưu trưởng Mặt trận phổ biến: Mở chiến dịch tiến công biên giới vào mùa khô Thu - Đông 1950 mang tên Chiến dịch Lê Hồng Phong II, với nhiệm vụ tiêu diệt một bộ phận sinh lực địch, giải phóng một phần biên giới Cao Bằng đến Thất Khê (Lạng Sơn), củng cố, mở rộng khu căn cứ địa Việt Bắc, mở đường liên lạc với các nước xã hội chủ nghĩa. Sau đó đưa ra kế hoạch tác chiến, tôi được giao nhiệm vụ trinh sát, nghiên cứu địa bàn.

Dân công hỏa tuyến vận tải lương thực phục vụ Chiến dịch. Ảnh tư liệu.

Ngày 2/8/1950, Bộ Chỉ huy Chiến dịch họp hội nghị cấp Trung đoàn đưa ra phương án lấy thị xã Cao Bằng làm mục tiêu đột phá, mở màn chiến dịch. Sau khi trinh sát địa bàn, nắm tình hình tôi báo cáo lại, cuộc họp nhận định: Đánh Thị xã gặp nhiều khó khăn vì hệ thống đồn, bốt, pháo đài kiên cố, quân số, của địch rất đông, tấn công Đông Khê chắc thắng hơn. Đông Khê là cụm cứ điểm nhưng không to, rộng, cứng như Cao Bằng.

Địa hình bao quanh là rừng rậm, núi cao, giúp ta tiến quân dễ hơn. Tấn công Đông Khê chắc thắng hơn, mất Đông Khê, Cao Bằng bị cô lập, buộc địch phải cứu viện, tạo cho ta thời cơ tiêu diệt viện binh. Đánh địch trong lúc chúng vận động ngoài công sự dễ dàng, thuận lợi hơn. Ngày 16/8/1950, Đảng ủy Mặt trận họp, thay đổi địa điểm mở màn chiến dịch và thống nhất tiến công đánh vào Đông Khê trước.

Khu di tích Quốc gia đặc biệt Chiến thắng Biên giới năm 1950, xã Đức Long (Thạch An) là địa chỉ đỏ khách đến tham quan, tìm hiểu lịch sử.

Những ngày quyết định mở chiến dịch vẫn in đậm mãi trong các thế hệ gia đình ông Lã Văn Ho hơn 70 năm qua. Cựu chiến binh Lã Văn Thảo, con trai ông Lã Văn Ho kể lại: Khi Sở chỉ huy Chiến dịch được đặt ở nhà tôi,  khi đó tôi mới hơn 10 tuổi nhưng vẫn nhớ các đồng chí đến ở một nửa phía trên của ngôi nhà, gia đình tôi ở phía dưới. Bố tôi giao việc hằng ngày sau khi mẹ tôi nấu cơm xong, tôi giúp dọn cơm đưa lên cho các chú, các bác đến họp...

Rồi ông Thảo chỉ cho chúng tôi nơi Bác Hồ thường ngồi gần cửa sổ, chiếc giường Đại tướng Võ Nguyên Giáp ngủ, bếp nhỏ nơi cả đoàn cán bộ Trung ương ăn cơm… Ông Thảo đem tấm ảnh chụp các đồng chí Đảng ủy Mặt trận Biên giới và một số đồng chí thuộc Trung đoàn 174 chụp ngay trước ngôi nhà của ông. Gia đình ông coi bức ảnh như một kỷ vật quý giá, gìn giữ cẩn thận.

HÀO HÙNG KHÍ THẾ BÁC HỒ CÙNG HÀNH QUÂN RA MẶT TRẬN

Theo sự phân công của Trung ương Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh ở sát mặt trận để cùng Bộ Chỉ huy Chiến dịch chỉ đạo mọi công tác chiến dịch. Ngày 11/9/1950, Người đến Sở Chỉ huy Chiến dịch nói chuyện với Hội nghị cấp Trung đoàn. Đi đến đâu, Người như tiếp thêm sức mạnh cho toàn dân, toàn quân niềm tin chiến thắng. Hình ảnh Bác Hồ trực tiếp ra mặt trận trở thành biểu tượng hào hùng nhất chỉ có ở Chiến dịch Biên giới năm 1950. Đó là hình ảnh Bác Hồ lên núi đứng trên Đài quan sát theo dõi trận địa Đông Khê.

Bác Hồ ra mặt trận. Ảnh: Tư liệu.

Ngày Bác Hồ ra mặt trận làm náo nức, xúc động trong lòng cán bộ, chiến sĩ và nhân dân, muôn người dõi theo, ông Đặng Văn Việt bồi hồi kể lại: “Anh Cao Pha nói với tôi: Sau hôm đi khảo sát trận địa về, anh Văn bảo tôi: “Hai chúng ta đi thăm Bác và báo cáo tình hình cụ thể để xin ý kiến Bác”. Bác ở trong một hang dưới chân núi, đến nơi tôi ngồi ở dưới cái lều và anh Văn lên gặp Bác. Khoảng một giờ sau anh Văn quay xuống, anh vui vẻ nói: Mình báo cáo xong. Bác đồng ý phương án đánh Đông Khê”.

Bỗng nhiên anh Văn bảo: Này! Bác bảo cậu lên gặp Bác đấy!”... Tôi lên hang thấy Bác ngồi trên một cái sạp tre kê cao sát vách, nom như một ông tiên... Bác gật đầu vẫy tôi đến sát nói nhỏ: Này! Chú xem có chỗ nào Bác đến gần mặt trận được không?... Sau đó chúng tôi bàn bạc với anh Hoàng Văn Thái và bố trí đưa Bác lên Đài quan sát của một tổ trinh sát tiền tiêu, bảo đảm xa tầm pháo giặc nếu chúng bắn ra vùng ngoại vi Đông Khê. Mấy hôm sau tôi đến đón để đưa Bác đi, trong đoàn có nhà nhiếp ảnh Nguyễn Năng An. Bác lên thẳng trên đài ở đỉnh núi, tôi đứng lại và lên sau.

Giây phút lịch sử ấy, khi Bác ngồi trên đỉnh núi quan sát trận địa, nhà nhiếp ảnh Nguyễn Năng An đã chụp được bức ảnh kỳ diệu mãi mãi bất tử trong kho tàng truyền thống của lịch sử kháng chiến chống Pháp. Bởi một lẽ duy nhất, Chiến dịch Biên giới năm 1950 Bác Hồ cùng hành quân ra mặt trận với chúng ta. Niềm cổ vũ lớn lao nhất, vinh dự nhất với những ai đã tham dự chiến dịch lịch sử này”. Từ trên Đài quan sát, Người làm bài thơ nổi tiếng: “Chống gậy lên non xem trận địa/Vạn trùng núi đỡ vạn trùng mây/Quân ta khí mạnh nuốt Ngưu Đẩu/Thề diệt xâm lăng lũ sói cầy”.
                       
Bài 4: Vang dội chiến thắng Đông Khê mở đường giải phóng Cao Bằng

Trường Hà

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh