Bạn đang xem: Trang chủ » Hồ sơ - Tư liệu

Vang mãi bản hùng ca trên Đường 4 rực lửa

Thứ sáu 18/09/2020 06:00

Bài 2: Người chỉ huy huyền thoại chỉ đạo “quân đội trẻ chiến thuật mưu trí, đánh chắc, thắng chắc” trên Đường 4 rực lửa.

Hành trình trên Đường số 4, chúng tôi được nghe cựu chiến binh, người dân nơi đây tự hào kể về người chỉ huy huyền thoại Đặng Văn Việt, nguyên Trung đoàn trưởng Trung đoàn 174, hơn 70 năm trước chỉ đạo “quân đội trẻ chiến thuật mưu trí, đánh chắc, thắng chắc”.

Kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Biên giới năm 1950 và Giải phóng Cao Bằng (3/10/1950 - 3/10/2020), chúng tôi may mắn gặp ông Việt tại Hà Nội, tuy đã bước vào tuổi 100 nhưng vẫn tinh anh, ông kể cho chúng tôi chiến thuật quân sự, từng trận đánh năm xưa do mình chỉ huy.

Ông Đặng Văn Việt, nguyên Trung đoàn trưởng Trung đoàn 174, tặng sách "Hùm xám Đường số 4" cho phóng viên Báo Cao Bằng.

THẾ ĐỊCH MẠNH, TA CHỌN CÁCH ĐÁNH CHIẾN THUẬT

Cuối tháng 10/1947, nhận lệnh của Bộ Tổng tham mưu, tôi được điều lên mặt trận Đường số 4 từ Lạng Sơn đến Cao Bằng - ông Việt chậm rãi kể: Trước ngày hành quân lên Đường số 4, tôi công tác tại Phòng Tác chiến, thuộc Bộ Tổng tham mưu, được tiếp cận tài liệu mật “Kế hoạch Lê-a” và “ Clô-Clô” (bản kế hoạch chi tiết các mũi quân Pháp tấn công trên Đường số 4) của Đại tá Lăm-be, Phó Tham mưu trưởng quân đội viễn chinh Pháp trên chiến trường Bắc Bộ, để trên máy bay bị cao xạ của Trung đoàn 74 Cao Bằng bắn rơi. Bản tài liệu đó cùng với sự tổng hợp tình hình từ nhiều nguồn đã giúp Bộ Tổng tham mưu điều hành cuộc chiến hiệu nghiệm “quyết phá tan cuộc tiến công của giặc Pháp”.

Nhận nhiệm vụ, tôi nghiên cứu kỹ tình hình, so sánh tương quan lực lượng, quân Pháp mạnh hơn quân ta bởi có đội quân thiện chiến, vũ khí tối tân, hệ thống lô cốt dày đặc án ngữ… Phía ta, quân đội non trẻ chưa biết đến đại bác, máy bay cũng chưa từng tham gia đánh trận lớn, vũ khí chỉ có súng trường, lựu đạn... với số lượng ít. Vấn đề quan trọng đặt ra cho tôi là chỉ đạo đội quân ta bằng mọi giá phải đánh thắng quân Pháp hùng mạnh nhưng ít thương vong nhất.

Khi đi trinh sát địa bàn dọc Đường số 4 đoạn Cao Bằng - Lạng Sơn đã cho tôi ấn tượng mạnh mẽ về địa hình chia cắt mạnh với núi cao, vực sâu hiểm trở như thiên nhiên sắp đặt để giăng bẫy sẵn, tạo lợi thế cho ta dụ dắt quân địch đi vào mai phục, buộc địch phải lâm vào cảnh bất lợi, tiến thoái lưỡng nan. Nắm tình hình thực tế địa bàn xong tôi đề xuất lên cấp trên, đưa ra chiến thuật ví “Đường số 4 như con rắn khổng lồ, quân ta sẽ chặt đứt ra từng đoạn”.

Các trận đánh bố trí trên địa bàn xung yếu sẽ dùng chiến thuật đánh du kích “lấy ít địch nhiều, giảm thương vong” và sử dụng linh hoạt các chiến thuật khác đánh phục kích, đánh công đồn, đánh thọc sâu… đánh từ nhỏ đến lớn, đánh từ dễ đến khó, gây tổn thất nặng nề và làm thất bại âm mưu chiến lược “đánh nhanh, thắng nhanh” của chúng.

Cựu chiến binh Nông Trung Điền, Thị trấn Đông Khê (Thạch An) kể lại những trận đánh của quân và dân huyện Thạch An trong năm 1947 - 1948.

CHIẾN TRANH DU KÍCH, LẤY ÍT ĐỊCH NHIỀU GIẢM THƯƠNG VONG

Theo kế hoạch mùa đông năm 1947, quân Pháp mở cuộc tiến công lên vùng Việt Bắc với “Kế hoạch Lê-a” nhằm 3 mục đích: Tiêu diệt đầu não chỉ huy, bắt gọn Chính phủ kháng chiến Hồ Chí Minh; tiêu diệt lực lượng chủ lực đối phương; đánh phá các kho tàng, cơ sở kinh tế, quốc phòng, làm tê liệt tiềm lực chiến tranh của đối phương. Tướng Sa-lăng, Tư lệnh chiến trường Bắc Đông Dương trực tiếp đưa quân vào trận này tung hai gọng kìm lớn, đồng thời sử dụng quân dù như một mũi thứ 3 hòng khép chặt vùng Việt Bắc.

Gọng kìm phía Tây, một binh đoàn hỗn hợp do tướng Com-muy-nan chỉ huy theo đường thủy, ngược sông Lô tiến chiếm Tuyên Quang, Chiêm Hóa. Vòng cung Đông Bắc, Đại tá Bô-phrê chỉ huy một binh đoàn bộ binh thuộc địa từ phía Lạng Sơn ngược theo Đường số 4 đánh lên Thất Khê, Cao Bằng rồi theo Quốc lộ 3 vòng xuống Bắc Kạn, khép chặt hướng Đông và hướng Đông Bắc căn cứ địa Việt Bắc.

Vì vậy, Cao Bằng trở thành mục tiêu tiến công và chiếm đóng của quân Pháp. Ngày 9/10/1947, thực dân Pháp cho 300 quân dù dự bị chiến thuật từ 10 máy bay JU-52 nhảy dù chiếm một số vị trí xung yếu ở phía Đông Nam thị xã Cao Bằng. Quân ta chiến đấu dũng cảm, địch vừa chạm chân tới đất đã bị đánh cho tơi bời. Ta bắn rơi chiếc máy bay JU-52 chở tên Đại tá Lăm-be, Phó Tham mưu trưởng Quân đội viễn chinh Pháp ở Bắc Đông Dương và bọn tùy tùng, thu toàn bộ kế hoạch tấn công lên Việt Bắc của địch.

Bãi Pò Tổng, xã Mỹ Hưng (Quảng Hòa) nơi quân ta vượt sông sang biên giới giúp nước bạn Trung Quốc đánh quân Tưởng.

Sau khi chiếm đóng xong thị xã Cao Bằng, chúng lập kế hoạch xây dựng đồn, lấn chiếm dần các huyện theo chiến thuật “vết dầu loang”. Trong gần một tháng, thực dân Pháp đã chiếm xong hầu hết các huyện trong tỉnh, gồm 49 vị trí (trừ các huyện: Trùng Khánh, Hạ Lang, Hà Quảng, Bảo Lạc).

Thực hiện Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chỉ thị “Phải phá tan cuộc tiến công mùa Đông của thực dân Pháp” ngày 15/10/1947 của Thường vụ Trung ương Đảng, Tỉnh ủy Cao Bằng đã ra khẩu hiệu “mỗi viên đạn một quân thù” chỉ đạo phong trào thi đua giết giặc và phá hoại đường giao thông để ngăn bước tiến của địch, kêu gọi bộ đội và dân quân thi đua chiến đấu đạt hiệu suất cao.

Trên Đường số 4, phía ta mở chiều trận đánh phục kích, tiêu biểu là các trận phục kích trên những cung đường hiểm trở huyện Thạch An (Cao Bằng) sang Lạng Sơn. Những trận đánh phục kích lối đánh du kích mà Bộ tư lệnh chỉ đạo đã khẳng định hiệu quả mà đến thế hệ bộ đội sau này mãi khắc ghi.

Đường số 4 đoạn từ Lạng Sơn lên Cao Bằng, tháng 4 - 7/1948 và năm 1949, ông Đặng Văn Việt chỉ huy Tiểu đoàn 23, Chiến khu Việt Bắc và Đoàn Bông Lau tổ chức đánh phục kích quân địch trên địa bàn hiểm trở đã giành nhiều trận thắng lớn như trận Bố Củng - Lũng Vài, Bản Nẳm, trận Bông Lau - Lũng Phầy lần thứ tư (Tràng Định, Thất Khê, tỉnh Lạng Sơn) chặt đứt đường tiếp viện của quân Pháp lên Cao Bằng.

Những trận đánh tập kích lớn nhỏ của quân và dân ta đã khiến quân Pháp khiếp sợ gọi Đường số 4  là “con đường chết chóc” như báo chí phương Tây đưa tin, phá tan cuộc tiến công chiến lược trong Chiến dịch Thu Đông năm 1947 và chiến lược “đánh nhanh, thắng nhanh” của thực dân Pháp. Đồng thời với việc đánh chặn các cuộc tấn công lấn chiếm của địch, lực lượng của ta tiếp tục thực hiện phá hoại để kháng chiến.

Tỉnh ủy thành lập 3 đại đội phá hoại trên 3 trục chính: Thị xã Cao Bằng - Đông Khê, thị xã Cao Bằng - Ngân Sơn, thị xã Cao Bằng - Nguyên Bình. Đường số 4 từng được coi là “hành lang an toàn điển hình” bởi hệ thống đồn bốt và “làng phỉ” bảo vệ thì nay rơi vào thế bị động.

Quân và dân Cao Bằng đã sát cánh cùng quân dân Lạng Sơn chiến đấu kiên cường, cắt đứt giao thông tiếp tế trên quốc lộ 4, bẻ gẫy gọng kìm phía Đông của địch, thực hiện đúng Quân lệnh của Bộ Tổng chỉ huy là đánh mạnh trên Đường số 4, tiêu diệt địch, bảo vệ căn cứ địa Việt Bắc, góp phần tiêu hao sinh lực địch, đẩy địch vào thế bị động, phải co cụm chốt giữ một số mục tiêu trên quốc lộ 4, quốc lộ 3 và thị xã Cao Bằng.

XÂY DỰNG ĐỘI QUÂN CHỦ LỰC, LÀM NHIỆM VỤ QUỐC TẾ TRÊN BIÊN GIỚI TRUNG QUỐC

Cuộc tiến công lên Việt Bắc của quân Pháp trong Chiến dịch Thu Đông năm 1947 thất bại. Ngay sau đó, từ năm 1948, thực dân Pháp nhanh chóng chuyển hướng chiến lược chiến tranh từ “đánh nhanh, thắng nhanh” sang chiến lược “đánh lâu dài”, thực hiện chính sách “dùng người Việt đánh người Việt, lấy chiến tranh nuôi chiến tranh”.

Quân Pháp hung hăng mở nhiều cuộc hành quân lấn vùng tự do, lập thêm đồn bốt. Chúng sử dụng bọn tay sai lập ra “Liên bang Tày - Nùng”, hay “Liên bang Cao - Bắc - Lạng tự trị”, đưa ra thủ đoạn mua chuộc, dụ dỗ, chia rẽ dân tộc và tôn giáo, lập ra các tổ chức phản động, thổ phỉ để chống phá kháng chiến. Bên kia biên giới, bọn Tàu Tưởng và lũ phỉ án ngữ dọc vùng giáp ranh gây nhiều tai họa cho nhân dân.

Trước yêu cầu nhiệm vụ tình hình mới, phía ta tiếp tục xây dựng và phát triển dân quân, du kích, đẩy mạnh phong trào chiến tranh nhân dân rộng khắp, góp phần tiêu hao sinh lực địch, tiến hành cuộc tổng phá tề với phương châm tuyên truyền lôi kéo tề là chính, bắt và diệt những tên ngoan cố, gian ác.

Bộ Tổng tư lệnh nhanh chóng nắm bắt, xây dựng lực lượng quân đội chủ lực và nhanh chóng chuyển hướng tác chiến. Bộ Tư lệnh thành lập Trung đoàn 174, trực thuộc Liên khu 1, chọn 3 tiểu đoàn mạnh trong các Trung đoàn 74 Cao Bằng, Trung đoàn 72 Bắc Kạn, Trung đoàn 28 Lạng Sơn hoạt động trên chiến trường Cao - Bắc - Lạng.

Ngày 19/8/1949, tại xã Đức Long, huyện Hòa An (Cao Bằng), Trung đoàn 174 được thành lập. Đồng chí Đặng Văn Việt làm Trung đoàn trưởng, đồng chí Chu Huy Mân làm Chính ủy, đồng chí Đoàn Trần Phong làm Trung đoàn phó. Sự ra đời của Trung đoàn 174 là một sự kiện đánh dấu bước trưởng thành mới của quân đội ta.

Giữa lúc Chiến dịch Đường số 4 đang chuẩn bị bước vào giai đoạn mới, Liên khu được Bộ Tổng tư lệnh giao nhiệm vụ đặc biệt là đưa lực lượng sang phối hợp và giúp đỡ nhân dân Trung Quốc. Ngày 23/4/1949, ta đã phái một lực lượng vũ trang sang giúp bạn xây dựng Khu giải phóng ở vùng Ung - Long - Khâm, liền với biên giới nước ta.

Di tích đèo Khuổi Slao Bông Lau, huyện Thất Khê (Lạng Sơn) nơi diễn ra trận đánh ác liệt của quân và dân ta chặt đứt đường tiếp viện của quân Pháp lên Cao Bằng.

Ông Đặng Văn Việt, nguyên Trung đoàn trưởng Trung đoàn 174 bồi hồi kể lại: Đêm 12/5/1949, bộ đội ta vượt qua biên giới tiến công tiêu diệt luôn đồn Thủy Khẩu đối diện với Tà Lùng, huyện Quảng Hòa (Cao Bằng). Sau đó đánh tiêu diệt luôn một tiểu đoàn quân Tưởng đóng tại dọc núi Độc Sơn đang trên đường hành quân từ La Hồi đến Hạ Đống; tiếp đến ta uy hiếp thị trấn Long Châu; tiến sang vây Mục Nam Quan và Bằng Tường, giúp bạn mở rộng khu căn cứ Tả Giang. Phía dưới lực lượng vùng Quảng Ninh của đồng chí Lê Quảng Ba xuất phát từ khu căn cứ Chi Lăng, huyện Lộc Bình (Lạng Sơn) vượt sang vùng Thập Vạn Đại Sơn (Trung Quốc).

Quân ta tiến công, bao vây, bức hàng một loạt các đồn bốt thuộc thị trấn Trúc Sơn - Nà Lường - Đông Hưng, giải phóng một vùng dọc theo chiều dài Nam Lạng Sơn đến Móng Cái. Sau đó, quân ta lại chuyển hướng sang Trung Quốc, tiến công lên Khâm Châu tiêu diệt Mào Lẻng, tiến đánh các vị trí Đại Quán Đường và Đại Trúc. Địa bàn rộng lớn huyện Phòng Thành và Khâm Châu trở thành căn cứ địa cách mạng, đón đợi quân giải phóng Nam Hạ.

Nhân dân Trung Quốc suốt dọc miền biên giới giáp Việt Bắc và Đông Bắc nước ta hân hoan vui sướng được giải phóng khỏi ách thống trị lâu đời của bọn giặc Tưởng. Khắp nơi đều có khẩu hiệu song ngữ “Tình hữu nghị Trung - Việt đời đời bền vững”, “Việt Nam độc lập muôn năm”, “Chủ tịch Hồ Chí Minh muôn năm”.

Ở trong nước, trên Đường số 3 và số 4, quân ta chủ động dồn đánh địch liên tục, buộc địch phải co cụm lại tại thị xã Cao Bằng và dọc Đường số 4, thị trấn Đông Khê. Giai đoạn này báo chí của Pháp đã gọi Chính ủy Trung đoàn 174 là “Con hổ xám đường số 4”, còn Trung đoàn trưởng Trung đoàn 174 Đặng Văn Việt là “Đệ tứ quốc lộ đại vương” (vua đường số 4).

Giữa lúc cuộc kháng chiến của ta đang trên đà phát triển và giành nhiều thắng lợi, ngày 18/12/1949, tàn quân Tưởng đã tràn qua biên giới vào Cao Bằng từ nhiều phía. Chúng chia làm ba toán, một toán từ Thủy Khẩu (Trung Quốc) vào Tà Lùng để đi Đông Khê gặp quân Pháp; toán thứ hai tiến vào Phục Hòa; toán thứ ba tràn qua cửa khẩu Bình Mãng (Trung Quốc) vào Sóc Giang (Hà Quảng). Cả ba toán quân Tưởng đều bị dân quân, du kích của ta đánh thiệt hại nặng nề. Ý đồ dựa vào thực dân Pháp của chúng không thực hiện được. Miền biên giới Cao Bằng - Lạng Sơn sạch bóng quân Tưởng.         

Với tham mưu chiến thuật quân sự “quân đội trẻ chiến thuật mưu trí, đánh chắc, thắng chắc”, nghệ thuật đánh du kích lấy ít địch nhiều, ít thương vong của ông Đặng Văn Việt đã giúp Bộ Tổng tham mưu chỉ đạo quân đội non trẻ, trang bị vũ khí nghèo nàn đã từng bước trưởng thành, tích lũy nhiều kinh nghiệm qua các trận đánh, giành thắng lợi vang dội trong Chiến dịch Việt Bắc Thu - Đông năm 1947. Từ tháng 10/1947 - 4/1948, lực lượng vũ trang của ta đánh 289 trận (dọc Đường số 4 ta tiến công 53 trận), diệt 1.257 tên địch, trong đó có nhiều sĩ quan, 130 tên bị thương, phá hủy 29 xe, thu nhiều vũ khí.
Bài 3: Chiến dịch Biên giới năm 1950 - Hào hùng khí thế Bác Hồ ra mặt trận
Trường Hà

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh