Bạn đang xem: Trang chủ » Hồ sơ - Tư liệu

Tiến sĩ Nguyễn Công Hãng - Đốc trấn, Thượng thư ngôi đầu tướng trị nhậm Cao Bằng

Chủ nhật 06/10/2019 22:00

Từ khi được đặt làm trấn, rồi trọng trấn, ở Cao Bằng, triều đình Lê - Trịnh vẫn duy trì chế độ thổ quan là chủ yếu. Mặc dù ở Cao Bằng “thổ sản có nhiều thứ quý lạ" song những người đến làm quan ở đây không thể ở lâu được, phải ký trị ở Thái Nguyên.

Vì thủy thổ ở Cao Bằng đều là những nơi "ma thiêng nước độc” rất đáng sợ. Đây chính là trở ngại rất lớn đối với những người ở nơi khác đến trị nhậm. Thậm chí có những viên quan giỏi như Nguyễn Công Hãng được Trịnh Cương rất tin cậy, được cử lên trấn trị Cao Bằng cũng viện cớ khất lần. Về việc này, sử chép rất rõ: "Mùa Đông, tháng 12 (1715), triệu Nguyễn Khắc Thuần, Đốc trấn Cao Bằng về kinh, cho Thiêm đô ngự sử Nguyễn Công Hãng lên thay".

Một góc thành phố Cao Bằng.

Nguyễn Công Hãng hiệu là Tĩnh Trai, ở làng Phù Chấn, huyện Đông Ngàn (Bắc Ninh). Năm 21 tuổi thi  đỗ đồng tiến sĩ khoa Canh Thìn (1700) niên hiệu Chính Hòa đời Lê Hy Tông. Ông là người giỏi và trẻ tuổi nhất khoa ấy.
Năm Vĩnh Thịnh Tân Mão (1711) ông làm quan đề hình. Ít lâu sau thăng Thiêm đô ngự sử.
Lúc bấy giờ có người trong châu tên là Uyên Hiệp, giả danh là Mạc Trạch, phiến động mê hoặc dân châu,  làm loạn. Nhưng công việc bị lộ, không bùng nổ được. Chúa cho Nguyễn Khắc Thuần khu xử trái đường lối, triệu về kinh, ra lệnh cho triều đình họp bàn chọn người đi thay, các quan có đưa tên một vài người nhưng không được Chúa ưng thuận. Vì Đốc trấn Cao Bằng vốn là chức quan trọng yếu, nên người đi trị nhậm phải được vua Lê - chúa Trịnh tin cậy mới có thể bổ làm Đốc trấn được. Công Hãng là một trong số những người  nằm trong số được cả vua Lê, chúa Trịnh tin cậy và là người được coi là bậc đại khoa có tài cai trị, Chúa muốn ban cho Công Hãng nên sai Hãng đi.
Nguyễn Công Hãng trị nhậm tại Cao Bằng được khoảng hai năm. Đến mùa đông, Đinh Dậu (1717) được triệu về, thăng Tả thị lang bộ Binh, cho vào phủ bồi tụng. Mùa hạ năm sau, ông sung chính sứ Thanh tâu về việc Chương Hoàng (Lê Hy Tông) mất và xin sách phong (vua mới). Mùa thu Kỷ Hợi (1719), ông đi sứ về. Năm Canh Tý (1720), khảo các quan văn võ, ông đứng bậc nhất, thăng thượng thư. Năm ấy ông mới 42 tuổi. Chúa lại xét công ban ơn, cho ông tước Sóc quận công, cho cùng Cảo quận công Nguyễn Công Cơ và Điện quận công Lê Anh Tuấn cùng lo toan việc nước, mà ông giữ chức trọng yếu thường tỏ hết điều mình biết, có nhiều sáng kiến tâu lên. Bấy giờ chính sách về binh, dân, tiền của, thuế má ông đem sáng kiến xếp đặt kể là đầy đủ.
Năm Bảo Thái Ất Tỵ (1725), chúa cho Nguyễn Công Hãng kiêm đô ngự sử, lại sai làm phó cho Thế tử, cho được mở quân dinh Trung Nhuệ. Mùa xuân Bính Ngọ (1726), ông được lên Thiếu bảo. Mùa đông Đinh Mùi (1727), Nhân vương dựng hành cung ở Cổ Bi. Khi cung làm xong, xét công ban ơn, thăng ông làm thiếu phó. Nhân đó ông xin từ  việc kiêm chức trưởng ở đài Ngự sử.
Đầu đời Vĩnh Khánh, Thuận Vương (Trịnh Giang) nối cầm quyền chính, xét công ban ơn, Nguyễn Công Hãng được thăng Thượng thư bộ Lại, gia hàm Thái tử thái phó.
Năm Long Đức Nhâm Tý (1732), chúa cho Nguyễn Công Hãng chức Thái bảo, hiệu là Tá lý công thần, bấy giờ ông 53 tuổi.
Mùa đông năm ấy, Thuận vương nghe lời gièm ngầm, giáng ông làm Thừa chính sứ ở Tuyên Quang, rồi bắt ông phải chết.
Nguyễn Công Hãng có tài làm tể tướng, tự cho mình được chúa tri ngộ nên quả quyết đảm đương mọi việc, đứng đầu ngôi tướng trong 13 năm. Chỉ vì Nguyễn Công Hãng quả quyết tự làm theo ý mình nên bị nhiều người ghét, gây nên bè đảng; cuối cùng đến mắc nạn.
Đầu đời Cảnh Hưng lại cho trả chức tước cũ của Nguyễn Công Hãng, cho con cháu đem hài cốt về chôn cất. Ông có quyển Tinh sà thi tập truyền ở đời

Đinh Ngọc Viện

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Tắt bộ gõ Gõ tự động Telex VNI VIQR 

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh