Bạn đang xem: Trang chủ » Hồ sơ - Tư liệu

Hành trình của Bác tìm đường cứu nước

Thứ sáu 08/01/2021 06:00

Cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, dưới ách thống trị tàn bạo của thực dân Pháp, nhân dân Việt Nam liên tục đấu tranh, nhưng tất cả các xu hướng, hình thức, tổ chức đấu tranh đều không thành công.

Ngày 5/6/1911, tại Cảng Sài Gòn, trên con tàu Amiral Tatouche Tréville, người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành đã quyết tâm ra đi thực hiện hoài bão giải phóng nước nhà khỏi ách nô lệ của thực dân, đế quốc. Ảnh: Tư liệu

Nghiên cứu những bài học lịch sử của các bậc cha anh và khảo nghiệm trong thực tiễn, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh thấy rằng: muốn cứu nước, cứu dân phải đi bằng con đường khác, ra nước ngoài nhưng theo một hướng khác. Đó là kết luận của người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành.

Tư tưởng quyết hướng sang nước Pháp tìm đường cứu nước sớm nảy sinh ở anh Nguyễn Tất Thành. Thời gian ở Huế, anh ra sức học tập ở các trường Việt - Pháp, Trường Quốc học Huế, bắt đầu tiếp xúc với ngôn ngữ và văn minh nước Pháp. Anh nghe nói đến "tự do, bình đẳng, bác ái", những khẩu hiệu này có sức hấp dẫn lớn đối với anh.

Sau một thời gian học tập ở Huế, anh đi vào phía Nam dạy và học ở Trường Dục Than (Phan Thiết) 1 năm, rồi đến thành phố Sài Gòn - một trung tâm công nghiệp có thương cảng kiểu phương Tây. Đây là ngưỡng cửa đưa anh bước sang chặng đường mới.

Ngày 3/6/1911, Nguyễn Tất Thành với tên mới là Văn Ba lên gặp thuyền trưởng Maixen và được nhận vào làm việc trên tàu Amiran Latutsơ Tơrêvin. Ngày 5/6/1911, tàu nhổ neo rời Bến cảng Nhà Rồng (Sài Gòn) nhằm hướng phương Tây đưa anh xa dần Tổ quốc. Từ ngày ấy, một giai đoạn mới, một bước ngoặt mới mở ra trong cuộc đời của người thanh niên Nguyễn Tất Thành. Anh mong một ngày không xa sẽ trở lại đất nước để cứu dân, cứu nước.

Sau hơn 30 ngày lênh đênh trên biển, ngày 6/7/1911, tàu đến cảng Mác-xây, thành phố lớn thứ hai của nước Pháp. Trước kia, Nguyễn Tất Thành mới biết nước Pháp qua sách, báo, các bài học, cái gì cũng tốt đẹp. Nay đặt chân lên nước Pháp, anh quan sát chăm chú, phát hiện thấy một hiện tượng không ngờ là ở đâu cũng có người rách rưới, nghèo khổ, làm việc ở bến tàu, trong xưởng máy, ở những ngôi nhà tồi tàn lụp xụp, chật hẹp mà không xa đó là ngôi nhà to, đẹp, lộng lẫy.

Anh Nguyễn Tất Thành suy nghĩ tại sao họ không lo khai hóa cho đồng bào họ thoát khỏi cảnh lầm than mà lại đi khai hóa ở hải ngoại, ở Việt Nam? Một điều đáng ngạc nhiên là có nhiều người Pháp biểu thị thái độ lịch sự đối với anh, khác hẳn thái độ hống hách, thô bạo của những người Pháp mà anh đã gặp ở Việt Nam?

Từ đó anh rút ra nhận xét: "Những người Pháp ở nước Pháp phần nhiều là tốt, song những người thực dân Pháp rất hung ác, vô nhân đạo ở đâu chúng nó cũng thế… đối với thực dân, tính mạng của người dân thuộc địa da vàng hay da đen cũng không đáng một xu”; “những người cùng khổ ở ngay nước Pháp có thái độ tốt đối với anh và người dân thuộc địa bị áp bức, bóc lột da đen cũng bị áp bức, bóc lột bởi bọn người da trắng như dân tộc Việt Nam đều có thể là bạn".

Khi đến Mác-xây, anh đã sống những ngày cực khổ. Nhưng với dũng khí lớn và có mục tiêu rõ ràng là làm thế nào "để cứu được nước, giải phóng được dân tộc", ý chí đó nung nấu và tiếp thêm nghị lực cho anh. Ngày 15/9/1911, từ Mác-xây, Nguyễn Tất Thành viết thư gửi Tổng thống Pháp A.Phalie, muốn xin vào học trường thuộc địa, anh muốn được học tập để làm điều gì đó có ích cho đồng bào mình, nhưng trường chỉ dạy ngôn ngữ và văn minh Pháp cho những thanh niên Việt Nam do toàn quyền Đông Dương gửi sang.

Việc làm của Nguyễn Tất Thành đã khiến người Pháp cảm phục; “Đối với người Pháp chúng tôi, cử chỉ này phản ánh một chủ nghĩa lý tưởng và sự mạo hiểm ngoài sức tưởng tượng”. Tháng 10/1911, tại Mác-xây, anh nhận được thư gửi từ Pa-ri trả lời từ chối yêu cầu của anh trong thư gửi Tổng thống Pháp.

Cuối năm 1911, Nguyễn Tất Thành rời Mác-xây đi cảng Lơ Havơrơ, không bao lâu anh từ giã nước Pháp đến làm thuê cho tàu Sácgiơ Rêmyni chở hàng, trở lại với biển cả, ghé qua nhiều nước mới lạ. Nguyễn Tất Thành đi qua một số nước như: Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Ấn Độ, sau đó quay lại các nước Thụy Điển, Na Uy... rồi đi vòng quanh châu Phi, dừng chân ở các nước Angiêri, Tuynidi, Công Gô, Đahômây, Xênêgan, Ai cập… Nguyễn Tất Thành đã qua Thái Bình Dương, đến các đảo Rêuyniông, Australia...  

Ngày 15/12/1912, Nguyễn Tất Thành đến nước Mỹ, sống ở Niu-Oóc trong khu Bơruclin và Háclem… Thời gian ở Mỹ, anh vừa làm việc vừa học tập và tìm hiểu người lao động Mỹ. Cuối năm 1913, Nguyễn Tất Thành rời nước Mỹ đi qua Nam Mỹ ở Máctiních, Riô đơ Gianêrô thuộc Braxin và Buênốt Aiet thuộc Ac-hen-ti-na… rồi sang các nước thuộc châu Âu, châu Phi.

Đầu năm 1914, Nguyễn Tất Thành tới nước Anh sống và làm việc ở thủ đô Luân Đôn. Cuối năm 1917, Nguyễn Tất Thành trở lại nước Pháp và hoạt động ở thủ đô Pa-ri - một thành phố nổi tiếng thế giới với những công trình kiến trúc đồ sộ và đẹp. Pa-ri thu hút anh vì còn có rất đông người Việt Nam hơn bất cứ nước nào. Năm 1917, số người Việt Nam ở Pháp đã có 9 vạn người, trong đó có các nhà yêu nước và nhiều anh em thủy thủ mà anh có dịp trao đổi thư từ. Mọi sự diễn ra trên thế giới, đặc biệt là ở các nước thuộc địa Pháp, trong đó có Việt Nam được truyền đến khá đầy đủ và nhanh chóng.

Hơn nữa Pa-ri lúc này được coi là "trung tâm liên minh thế giới của bọn đế quốc", giai cấp tư sản Pháp, là thành trì của phản động thế giới cho nên nó đại diện cho tính chất xảo quyệt, tàn bạo của chủ nghĩa đế quốc, tiến công vào nó về ý nghĩa nào đó cũng là tiến công vào chủ nghĩa đế quốc. C.Mác, Ph. Anghen, và V.I Lê-nin cũng đã nhiều lần đến Pa-ri trong quá trình hoạt động cách mạng.

Lúc mới đến Pa-ri, Nguyễn Tất Thành nhận được sự giúp đỡ, đùm bọc, nhường cơm sẻ áo của những người anh em cùng cảnh ngộ nơi đất khách quê người mặc dù cuộc sống của mọi người đều khốn khổ. Anh sớm lo liệu việc làm để sống, điều kiện và phương tiện để hoạt động, anh học nghề in, phóng ảnh. Sống ở thủ đô một nước tư bản chủ nghĩa, người thất nghiệp đầy rẫy, kiếm được một nghề làm ra tiền dù ít ỏi không phải là một việc dễ. Song Nguyễn Tất Thành đến Pa-ri không phải mục đích để kiếm việc làm mà để tìm sự giải đáp cho câu hỏi cứu nước bằng con đường nào?

Giữa lúc bọn đế quốc đang mải miết theo đuổi cuộc chiến tranh, thì cách mạng xã hội chủ nghĩa Tháng Mười Nga bùng nổ (1917) và giành thắng lợi, làm cho chúng giật mình hoảng hốt, nên chúng đã huy động mọi phương tiện nhằm ngăn chặn tiếng vang của Cách mạng Tháng Mười, ra sức xuyên tạc chính quyền Xô Viết mới ra đời. Lúc bấy giờ Nguyễn Tất Thành chưa hiểu hết được ý nghĩa và tầm quan trọng của Cách mạng Tháng Mười, do vậy anh ủng hộ Cách mạng Tháng Mười lúc đầu chỉ là "theo cảm tính tự nhiên", vì anh biết cách mạng xã hội là tiến bộ, là một sự đổi mới.

Ngày 18/6/1919, trong khi các nước đế quốc thắng trận họp hội nghị ở Véc-xây, Nguyễn Tất Thành cùng với Phan Chu Trinh, Phan Văn Trường và anh em trong "Hội những người Việt Nam yêu nước" họp bàn, đưa một bản yêu sách của nhân dân Việt Nam tới nguyên thủ các nước để nghiên cứu, giải quyết, anh ký một tên mới là Nguyễn Ái Quốc. Đây là lần đầu tiên tên gọi Nguyễn Ái Quốc xuất hiện trong lịch sử, một cái tên mới của Nguyễn Tất Thành gây nên sự chú ý đặc biệt trong đồng bào ta ở Pháp, ở trong nước và cả kẻ thù.

Sau đó tên gọi Nguyễn Ái Quốc trở thành mối lo ngại, “mất ăn, mất ngủ” của Chính phủ Pháp và chính quyền thực dân Pháp ở Đông Dương; trái lại, tên gọi Nguyễn Ái Quốc trở thành niềm hy vọng thầm kín, sâu xa và lớn lao của nhân dân Việt Nam. Từ đây, Nguyễn Ái Quốc trở thành tên gọi chính thức và công khai của Người, trong phong trào cộng sản thế giới cũng như trong các nhóm người hoạt động yêu nước Việt Nam, khi nhắc đến tên gọi Nguyễn Ái Quốc đều biểu hiện một cách thân yêu và kỳ vọng.

Từ đó, những cuộc gặp gỡ, tranh luận của đồng chí Nguyễn Ái Quốc với các nhà hoạt động chính trị có tên tuổi, trong các cuộc hội họp của công nhân, ký tên trên các bài báo... càng làm cho thực dân Pháp bám sát theo dõi Người gắt gao hơn. Cũng trong cuộc đấu tranh với kẻ thù, Nguyễn Ái Quốc đã tìm thấy vũ khí mới, cực kỳ quan trọng, sắc bén, đó là việc viết bài đăng báo, tố cáo tội ác của thực dân Pháp.

Người đã học tập và sử dụng báo chí trong cuộc đấu tranh với thực dân rất kiên trì, nhẫn nại và đã thành công. Đó là những bài có nội dung phong phú, nghị luận chặt chẽ, lời văn trong sáng, trau chuốt, lên án đanh thép bọn thực  dân đế quốc. Từ năm 1919, xu hướng cộng sản chủ nghĩa xuất hiện ở Pháp, tạo khí thế đấu tranh sôi nổi làm rung chuyển cả thủ đô Pa-ri.

Từ đầu năm 1920, đồng chí Nguyễn Ái Quốc tích cực tham dự các cuộc mít tinh, hội họp... làm cho sinh hoạt của đồng chí luôn luôn khẩn trương trong mọi hoạt động.
     
Bài 2: Đây là con đường giải phóng chúng ta

Đinh Ngọc Viện

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh