Bạn đang xem: Trang chủ » Hồ sơ - Tư liệu

Đồng chí Hoàng Đình Giong với phong trào cách mạng Cao Bằng

Thứ sáu 31/05/2019 09:00

Đồng chí Hoàng Đình Giong (tức Hoàng, Trần Tín, Lầu Voòng, Nam Bình, Văn Tư, Võ Văn Đức, Lê Minh, Cụ Vũ) là đảng viên Cộng sản đầu tiên của tỉnh Cao Bằng. Trong sự nghiệp hoạt động cách mạng, đồng chí Hoàng Đình Giong đã có nhiều công lao to lớn đối với phong trào cách mạng Cao Bằng.

Chùa Phố Cũ - nơi Mặt trận Việt Minh tỉnh và Thị xã tổ chức mít tinh, thành lập Ủy ban Hành chính lâm thời của Thị xã và lễ ra mắt Ủy ban Hành chính lâm thời tỉnh Cao Bằng, ngày 22/8/1945. Ảnh: T.L

Năm 1925, Hoàng Đình Giong thi đỗ vào Trường Bách nghệ (Hà Nội). Do tích cực hoạt động trong phong trào học sinh ở Hà Nội và tham gia lễ truy điệu nhà yêu nước Phan Chu Trinh, Hoàng Đình Giong và một số học sinh bị chế độ thực dân đuổi học.
Giữa mùa thu năm 1926, Hoàng Đình Giong trở về quê hương Cao Bằng, chính thức đi vào hoạt động cách mạng. Tháng 2/1927, Ninh Văn Phan, Bùi Đức Năng, Hoàng Bùi Phồn từ Hà Nội lên gặp Hoàng Đình Giong và các bạn từng học ở Trường Bách Nghệ. Các bạn chuyển cho Hoàng Đình Giong giấy giới thiệu của tổ chức Hội Việt Nam cách mạng thanh niên giới thiệu các anh được xuất dương tham dự các lớp chính trị của Hội Việt Nam cách mạng thanh niên ở nước ngoài. Song do đã quá ngày hẹn đón nên Hoàng Đình Giong bàn với anh em ở lại Cao Bằng hoạt động.
Đầu mùa thu năm 1927, Hoàng Đình Giong và Ninh Văn Phan quyết định tìm đường sang Trung Quốc để tìm bắt liên lạc với Hội Việt Nam cách mạng thanh niên. Tại Long Châu (Quảng Tây, Trung Quốc), tháng 11/1927, Hoàng Đình Giong và Ninh Văn Phan đã gặp đồng chí Bùi Ngọc Thành, cán bộ phụ trách Hội Việt Nam cách mạng thanh niên ở Quảng Tây và hai người được giới thiệu đến dự lớp huấn luyện chính trị của Hội.  
Theo sự phân công của tổ chức, đồng chí Hoàng Đình Giong ở lại Long Châu phụ trách một số công việc của Tổng bộ Hội và giữ liên lạc với cấp trên.
Tháng 9/1928, đồng chí Hoàng Đình Giong mời đồng chí Hoàng Văn Nọn cùng một số thanh niên ở Cao Bằng sang Long Châu dự lớp huấn luyện. Kết thúc lớp học, đồng chí Hoàng Văn Nọn được kết nạp vào Hội Việt Nam cách mạng thanh niên. Năm 1929, đồng chí Hoàng Đình Giong kết nạp thêm Lê Đoàn Chu vào Hội. Cả hai đồng chí Lê Đoàn Chu và Hoàng Văn Nọn đều được tổ chức phân công trở về  hoạt động xây dựng cơ sở Hội ở Cao Bằng.
Sau khi tiếp thu con đường cách mạng do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc truyền bá về nước, đồng chí Hoàng Đình Giong ra sức xây dựng cơ sở Hội Việt Nam cách mạng thanh niên ở Cao Bằng và đã chọn cử được nhiều thanh niên tích cực, giác ngộ đi đào tạo tại các lớp huấn luyện của Hội Việt Nam cách mạng thanh niên rồi lại đưa về Cao Bằng hoạt động. Cuối năm 1928, ở Cao Bằng và mỏ thiếc Tĩnh Túc đã tổ chức được cơ sở Hội. Đây là những cơ sở Hội đầu tiên tạo tiền đề cho sự phát triển Hội mạnh mẽ hơn tại Cao Bằng.
Thực hiện chủ trương của Đảng, đầu năm 1930, Hoàng Đình Giong cử đồng chí Hoàng Văn Nọn về Cao Bằng hoạt động, chuẩn bị về tư tưởng và tổ chức tiến tới thành lập tổ chức Đảng ở Cao Bằng. Sau một thời gian kiểm tra phong trào và thử thách, rèn luyện cán bộ, đồng chí Hoàng Văn Nọn thay mặt Chi bộ Long Châu kết nạp hai đồng chí tiêu biểu trong Hội Việt Nam cách mạng thanh niên ở Cao Bằng là Lê Đoàn Chu, Nông Văn Đô vào Đảng Cộng sản Việt Nam, tuyên bố thành lập Chi bộ Đảng của Cao Bằng vào ngày 1/4/1930 tại Nặm Lìn (thuộc xã Hoàng Tung, châu Hòa An), đồng chí Hoàng Văn Nọn làm Bí thư Chi bộ.
Từ những năm 1928 - 1930, tại các lớp huấn luyện đào tạo cán bộ Hội Việt Nam cách mạng thanh niên ở Long Châu, đồng chí Hoàng Đình Giong vừa là người lãnh đạo vừa là giảng viên, đồng thời cũng là người chăm lo cơ sở vật chất hậu cần cho các lớp huấn luyện, trong đó có nhiều học viên ở Cao Bằng.
Sau cao trào Xô viết Nghệ - Tĩnh 1930 - 1931, thực dân Pháp và tay sai tập trung lực lượng điên cuồng khủng bố, đàn áp phong trào cách mạng. Chúng thẳng tay tàn sát dã man, nhiều cơ sở đảng bị vỡ, một số đồng chí cán bộ cấp cao của Đảng bị bắt, nhiều chiến sĩ cách mạng, đảng viên bị chúng tù đày, giết hại, phong trào cách mạng trong phạm vi toàn quốc ở vào tình thế khó khăn.

Tuy vậy, ở Cao Bằng, dưới sự lãnh đạo của đồng chí Hoàng Đình Giong, các cơ sở đảng, phong trào cách mạng của quần chúng tiếp tục được củng cố và phát triển trong những năm 1930 - 1935 với nhiều chi bộ mới được thành lập. Đến năm 1935, Cao Bằng đã có 10 chi bộ, trên 70 đảng viên hoạt động ở 5 huyện trong tỉnh.
Vừa củng cố vừa phát triển tổ chức cơ sở đảng, đồng chí Hoàng Đình Giong vừa chỉ đạo việc thành lập các tổ chức cách mạng của quần chúng ở Cao Bằng. Ngoài nhiệm vụ chung của Đảng, đồng chí Hoàng Đình Giong còn chỉ đạo Tỉnh ủy Cao Bằng xuất bản tờ báo Cờ đỏ, cơ quan tuyên truyền của Đảng bộ tỉnh. Báo Cờ đỏ đã có tác dụng to lớn là giúp Đảng bộ tỉnh củng cố cả về mặt tổ chức và tư tưởng, tuyên truyền, động viên cán bộ, đảng viên, quần chúng tích cực tham gia các phong trào cách mạng do Đảng phát động.
Tháng 7/1933, đồng chí Hoàng Đình Giong cùng đồng chí Lê Hồng Phong, phái viên Quốc tế Cộng sản về Cao Bằng theo con đường Bó Cục (Trung Quốc) qua Phạc Sliến (xã Vân Trình, huyện Thạch An). Tại đây, đồng chí Hoàng Đình Giong mở lớp huấn luyện chính trị, đào tạo bổ sung cho địa phương một số cán bộ. Qua lớp huấn luyện ngắn ngày, các đồng chí cán bộ đã nắm được chủ nghĩa Mác - Lê-nin, phương pháp vận động, giáo dục và tổ chức quần chúng tham gia cách mạng; bảo đảm giữ vững các tuyến đường liên lạc bí mật Long Châu - Cao Bằng, trong đó có tuyến đường Bó Cục vào Cao Bằng qua châu Thạch An.

Đến Ngườm Slưa (xã Hoàng Tung, huyện Hòa An), đồng chí Lê Hồng Phong và đồng chí Hoàng Đình Giong làm việc với Ban Tỉnh ủy Cao Bằng với mục đích: Một là, tìm hiểu việc thực hiện chủ trương, đường lối và phương pháp vận động, tổ chức các dân tộc thiểu số ở Cao Bằng tham gia đấu tranh cách mạng để làm cơ sở thực tiễn cho bản tham luận của đại biểu Đảng ta về công tác vận động các dân tộc thiểu số ở Đông Dương tham gia cách mạng trình bày tại Đại hội lần thứ VII Quốc tế Cộng sản vào tháng 7/1935 ở Mát-xcơ-va (Liên Xô). Hai là, truyền đạt quyết định của Ban chỉ huy ở ngoài của Đảng Cộng sản Đông Dương về việc xây dựng Cao Bằng thành một trong những cơ sở vững chắc để chắp nối liên lạc với các cơ sở của Đảng trong phạm vi toàn quốc sau thời kỳ bị khủng bố trắng những năm 1931 - 1932.
Đầu năm 1936, đồng chí Hoàng Đình Giong từ nước ngoài trở lại Cao Bằng gặp đồng chí Lê Đoàn Chu (tức Lê Mới, Nam Cao) lúc này là Bí thư Tỉnh ủy, triệu tập cuộc họp Tỉnh ủy mở rộng ở đền Vua Lê (xã Hoàng Tung, huyện Hòa An). Trong cuộc họp này, đồng chí Hoàng Đình Giong đã phổ biến Nghị quyết Đại hội lần thứ I của Đảng và những chủ trương của Đảng trong tình hình mới. Hội nghị đã vạch ra những nhiệm vụ trước mắt nhằm củng cố các tổ chức để thực hiện những nhiệm vụ của Đảng.
Sau khi chỉ đạo xong cuộc họp, đồng chí Hoàng Đình Giong chuẩn bị xuống vùng Duyên Hải (Hải Phòng, Quảng Ninh) theo sự phân công của Trung ương Đảng nhằm tăng cường củng cố đường dây liên lạc từ nước ngoài về nước chỉ đạo phong trào đấu tranh cách mạng. Tại Hải Phòng, sáng ngày 4/2/1936, trong khi tìm bắt liên lạc với cơ sở cách mạng thì đồng chí Hoàng Đình Giong bị thực dân Pháp bắt. Trải qua hơn 8 năm bị tù đày, tra tấn dã man trong các nhà tù đế quốc nhưng Hoàng Đình Giong với chí khí kiên trung của người cộng sản đã chịu đựng, tích cực cùng các đồng chí của mình đấu tranh, tìm cách trở về nước hoạt động.
Tháng 10/1943, đồng chí Hoàng Đình Giong được quân Anh cho về nước, về Cao Bằng, đồng chí đã tìm bắt liên lạc được với Đảng bộ Cao Bằng và Trung ương Đảng. Từ Cao Bằng, đồng chí Hoàng Đình Giong nhận nhiệm vụ của Trung ương Đảng giao trở lại Ấn Độ, mang theo tài liệu của Đảng ta trao cho quân Anh và bản yêu sách của Đảng ta nhờ Đảng Cộng sản Ấn Độ gây dư luận để buộc quân Tưởng Giới Thạch thả Bác Hồ. Tại Ấn Độ, biết được âm mưu của quân Anh muốn giữ mình ở lại, đồng chí Hoàng Đình Giong cùng các đồng chí của mình khôn khéo đấu tranh để được trở về nước. Ngày 25/10/1944, đồng chí Hoàng Đình Giong được quân Anh cho nhảy dù xuống Bản Ngần (xã Vĩnh Quang, Hòa An, Cao Bằng). Sau khi về nước một thời gian, đồng chí Hoàng Đình Giong được Trung ương giao nhiệm vụ cùng Đảng bộ Cao Bằng tích cực chuẩn bị khởi nghĩa giành chính quyền.
Sau ngày Nhật đảo chính Pháp (ngày 9/3/1945), đồng chí Hoàng Đình Giong cùng Ban Tỉnh ủy Cao Bằng lãnh đạo nhân dân nổi dậy khởi nghĩa, tiễu phỉ. Thực hiện Quân lệnh số 1 của Ủy ban khởi nghĩa toàn quốc, Đảng bộ Cao Bằng triệu tập ngay Hội nghị Tỉnh ủy, cử ra Ủy ban khởi nghĩa của tỉnh do đồng chí Hoàng Đình Giong làm Trưởng Ban. Nhờ sự lãnh đạo đúng đắn và sự chuẩn bị chu đáo, từ ngày 20 - 22/8/1945, các châu Quảng Uyên, Hà Quảng, Nguyên Bình, Hòa An, thị trấn Tĩnh Túc đã giành được chính quyền.

Tiếp tục dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Tỉnh ủy và của đồng chí Hoàng Đình Giong, lực lượng cách mạng của ta đấu tranh với quân Tưởng. Rạng sáng 21/8/1945, đồng chí Hoàng Đình Giong trực tiếp chỉ huy một đại đội giải phóng quân bí mật vượt sông Hiến tiến vào thị xã Cao Bằng giành chính quyền. Sáng 21/8/1945, đồng chí Hoàng Đình Giong trực tiếp chỉ đạo Ủy ban khởi nghĩa tỉnh đến thẳng pháo đài gặp bọn sỹ quan Nhật đàm phán, thuyết phục buộc chúng giao lại toàn bộ số vũ khí mà chúng đã chiếm được của quân Pháp trước đó. Ngay đêm hôm đó, quân Nhật đã bí mật rút khỏi Cao Bằng. Ngày 22/8/1945, Ủy ban nhân dân lâm thời tỉnh và Thị xã tổ chức mít tinh, tuần hành biểu dương lực lượng. Chính quyền cách mạng tuyên bố xóa bỏ chính quyền Nhật và bọn tay sai, đồng thời cử đoàn đại biểu thay mặt Ủy ban nhân dân tỉnh giao thiệp với quân đội Tưởng theo quy chế Đồng minh với tư cách là chủ.
Giành chính quyền chưa được bao lâu thì nhân dân ta phải bước vào cuộc đấu tranh mới chống âm mưu thâm độc của quân Tưởng và dã tâm xâm lược nước ta một lần nữa của thực dân Pháp. Sau khi nhận được chỉ đạo của Trung ương, Cao Bằng đã chuẩn bị được 7 phân đội giải phóng quân, thành lập một Chi đội (với khoảng 150 người) của tỉnh do đồng chí Hoàng Đình Giong chỉ huy, tháng 9/1945 lên đường Nam tiến. Sau khi đến Hà Nội và làm việc với đồng chí Hoàng Văn Thái, Tổng Tham mưu trưởng Quân đội, ngày 1/10/1945, đồng chí Hoàng Đình Giong được Chủ tịch Hồ Chí Minh và Thường vụ Trung ương Đảng tin tưởng giao trọng trách chỉ huy bộ đội vào Nam chiến đấu. Từ đây, đồng chí Hoàng Đình Giong bước vào một giai đoạn hoạt động mới đầy khó khăn, gian khổ. Đồng chí đã anh dũng hy sinh năm 1947 tại tỉnh Ninh Thuận.
Với sự hoạt động tích cực của mình, đồng chí Hoàng Đình Giong đã có nhiều đóng góp vào việc chăm lo thực hiện công tác huấn luyện, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, phát triển các tổ chức đảng, thành lập các tổ chức quần chúng cách mạng và lãnh đạo phong trào cách mạng Cao Bằng.

Trịnh Phương, nguyên Phó trưởng ban Thường trực Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Tắt bộ gõ Gõ tự động Telex VNI VIQR 

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh