Bạn đang xem: Trang chủ » Hồ sơ - Tư liệu

Di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh đền Quan Thánh

Thứ bảy 17/06/2017 07:00

Đền Quan Thánh thuộc tổ 2, thị trấn Trùng Khánh (Trùng Khánh) được công nhận Di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh năm 2014. Di tích gắn với Lễ hội đền Quan Thánh (hay còn gọi là Lễ hội phố Co Sầu) truyền thống để tưởng nhớ công ơn những người có công khai phá, các tráng sỹ chống giặc, bảo vệ bình yên cho nhân dân.

Di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh đền Quan Thánh.

Đền Quan Thánh là nơi thờ Quan Vũ (hay còn gọi Quan Vân Trường, Quan Công), thờ Phật Bà Quan Âm và Bách Linh, Sơn Thần. Khởi nguyên nơi đây thờ thần núi Phja Phủ, núi nằm ngay giữa chợ Thị trấn. Trong núi có hang sâu, rộng rãi, thoáng mát, bằng phẳng. Ngay dưới chân núi, trước cửa hang người dân địa phương với quan niệm thần núi có thể che chở, cứu giúp, bảo vệ con người trước hiểm nguy, tại họa, đem lại nhiều may mắn nên đã lập một ngôi miếu để thờ thần núi.

Theo các nhà nghiên cứu lịch sử, thời vua Tự Đức, ở các tỉnh biên giới phía Bắc, như: Tuyên Quang, Cao Bằng, Lạng Sơn nổi lên giặc cướp “cờ vàng” từ bên kia biên giới tràn sang cướp bóc, giết hại dân lành. Tại huyện Trùng Khánh, nhiều trai tráng trong vùng đã tập hợp lại tại núi Phja Phủ để luyện tập ra quân. Sau mỗi lần thắng trận trở về, các tráng sỹ lại tổ chức ăn mừng ngay tại ngôi miếu này. Vào một đêm, có một quả cầu lửa to bay qua phố Co Sầu và rơi xuống trước cửa miếu Phja Phủ đúng vào dịp các tráng sỹ đi dẹp giặc “cờ vàng” trở về. Nhân dân quanh vùng thấy vậy cho rằng miếu thiêng nên cùng nhau đóng góp công sức, tiền của sửa sang lại ngôi miếu để ghi nhớ công lao của các tráng sỹ anh dũng chiến đấu chống lại giặc “cờ vàng”, trả lại thanh bình cho phố chợ, đồng thời, đưa tượng Quan Vân Trường vào thờ, nâng cấp miếu thờ thần núi thành đền Quan Thánh, từ đó, ngôi miếu có tên đền Quan Thánh cho đến ngày nay.  

Nhân vật Quan Vân Trường là một vị tướng thời kỳ Đông Hán vào thời Tam Quốc, có công lớn trong việc thành lập nhà Thục Hán. Những chiến tích và phẩm chất đạo đức của Quan Vân Trường đã được đề cao cũng như được thần thánh hóa, dân gian xem ông là biểu tượng hào hiệp, chính nghĩa và tin rằng khi thờ Quan Công sẽ đem lại vận khí tốt, tránh được những điều không may mắn. Theo quan niệm người Việt, thờ Quan Công là do cảm phục và ngưỡng mộ đức tính trung hiền, trượng nghĩa của ông.

Chưa có tư liệu nào khẳng định niên đại xây dựng của đền, tuy nhiên dựa vào niên đại khắc trên tấm bia đá trước gian Hậu cung trong đền cho biết đền được trùng tu vào năm Thành Thái thứ 6, Giáp Ngọ (tức năm 1894). Trải qua những biến cố, thăng trầm lịch sử, đã nhiều lần miếu bị tàn phá và xây dựng lại.
Hiện nay, nhiều hạng mục trong di tích đền Quan Thánh được trùng tu, sửa sang, diện mạo ngôi đền khá khang trang nhưng vẫn giữ được nét cổ kính, thâm nghiêm. Ngôi đền được xây bằng gạch, mái lợp ngói máng, kết cấu vì kèo bằng cột, gồm 2 gian: tiền đường, hậu cung. Gian tiền đường có kiến trúc là một gian nhà cấp 4, vì kèo cột, mái lợp ngói máng, tường xây gạch, nền lát gạch vuông màu nâu. Ở gian giữa tiền đường có một ban thờ, phía trên ban thờ có treo đôi lọng vải màu vàng. Qua gian tiền đường bước lên 4 bậc là tới khoảng sân dài hơn 9 m, rộng 64 m, lát gạch vuông màu sẫm, chính là không gian ngăn cách giữa tiền đường và hậu cung, tạo cho quang cảnh ngôi đền thêm thoáng đãng nhưng vẫn giữ được sự tĩnh mịch, thâm nghiêm. Gian hậu cung được chia làm 3 khoang là nơi thờ Quan Vân Trường, Quan Âm, Bách Linh và Sơn Thần. Khoang giữa có bệ thờ tam cấp, trên cùng chính giữa là tượng Quan Vân Trường ngồi trên ngai. Phía trái thờ Quan Âm, phía phải là bệ thờ thần Bách Linh. Khoang trái là nơi thờ Sơn Thần (thần núi) được ngăn cách bởi bức trướng bằng gạch có 2 cửa ngách làm bằng gỗ. Khoang phải dùng làm lối lên để vào thắp hương, đồng thời, đây còn là cửa thông ra phía sau để lên hang Phja Phủ. 

Bà Chung Thị Mùi, người được giao đóng, mở cửa đền khi du khách đến thắp hương, bái lễ tại đền hằng ngày cho biết: Đền Quan Thánh gắn với Lễ hội đền Quan Thánh (hay còn gọi là Lễ hội phố Co Sầu) truyền thống tổ chức hằng năm vào ngày 15/2 (âm lịch). Công việc chuẩn bị cho lễ hội đã được người dân thực hiện từ ngày 14/2 (âm lịch), như: dọn dẹp, vệ sinh toàn bộ khu vực đền cho sạch sẽ. Trước cửa mỗi ngôi nhà xung quanh đền đều đặt một mâm cúng. Sáng 15/2, lễ hội đền Quan Thánh chính thức diễn ra với các nghi thức: Cúng tế tại đền; rước lân, rồng qua Đền Đức Thánh Trần, lên miếu Thần Nông thắp hương và diễu qua khu phố. Kết thúc phần lễ vào buổi sáng, các gia đình trong khu phố và quan khách cùng ăn chung tại đền với các món chay, khi ra về phần lộc còn lại được chia đều cho các gia đình, thường là nắm xôi, quả trứng nhuộm đỏ tượng trưng cho may mắn. Buổi chiều, phần hội diễn ra nhiều trò chơi dân gian, hát các làn điệu dân ca, thưởng thức các món ăn đậm đà truyền thống... 

Ngoài thờ Sơn Thần, Bách Linh, thờ Phật, thờ Quan Công, trong kháng chiến chống Pháp, đền Quan Thánh còn là nơi tổ chức các lớp bình dân học vụ. Trong kháng chiến chống Mỹ, hang Phja Phủ là nơi người dân địa phương sơ tán, do đó, di tích đền Quan Thánh có ý nghĩa lớn trong việc giáo dục truyền thống cho các thế hệ, cần tiếp tục được bảo tồn và phát huy giá trị.

Thúy Hằng

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Tắt bộ gõ Gõ tự động Telex VNI VIQR 

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh