Nhà văn Hoàng Triều Ân - “Túi khôn người Tày”

Thứ bảy 02/11/2019 05:00

Nhà văn, nhà giáo, nhà nghiên cứu văn học Hoàng Triều Ân sinh ra trong một gia đình có truyền thống nho học và cách mạng. Thân sinh là ông Hoàng Đức Triều, trước cách mạng là Chủ nhiệm Việt Minh xã Phúc Tăng (nay là xã Hồng Việt, huyện Hòa An). Năm 1945, ông Hoàng Đức Triều đã đón tiếp, bảo vệ Chủ tịch Hồ Chí Minh và các đồng chí cán bộ cách mạng trên chặng đường Người từ Pác Bó về Tân Trào (Tuyên Quang), được đàm đạo, ngâm thơ văn cùng Người trong những đêm trăng sáng bên Ngườm Bốc, trên lán Pác Tẻng. Chính gia đình ông Hoàng Đức Triều đã lưu giữ bản gốc tập thơ “Nhật ký trong tù” của Chủ tịch Hồ Chí Minh và gửi về Văn phòng Chính phủ vào năm 1955 để di sản đó còn mãi cùng non sông, đất nước.

Nhà văn Hoàng Triều Ân.

Sinh ra trong một gia đình có truyền thống cách mạng, Hoàng Triều Ân tham gia hoạt động cách mạng từ rất sớm. Năm 1943, ông thoát ly gia đình tham gia Đội Nhi đồng cứu quốc. Từ năm 1948 - 1953, Hoàng Triều Ân là cán bộ của Tỉnh bộ Việt Minh và Tỉnh ủy Cao Bằng. Ông theo học bậc trung học tại khu học xá Trung ương rồi học Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Từ năm 1956 - 1985, ông công tác trong ngành giáo dục. 30 năm trong nghề dạy học, dạy chữ, dạy người, bao nhiêu thế hệ học sinh, giáo sinh luôn lưu giữ trong tim hình ảnh một nhà giáo Hoàng Triều Ân yêu người, yêu nghề, uyên thâm và có tâm hồn nghệ sĩ.
Dòng họ Hoàng ở Lam Sơn, xã Hồng Việt - miền đất “Phượng hoàng” đã sản sinh ra nhiều nhà văn, nhà thơ nổi tiếng, như: Hoàng Đức Hậu, Hoàng An Định - tác giả của tác phẩm “Slam tả - Slí pù” (Tam giang - Tứ trụ). Nhà văn Hoàng Triều Ân đến với văn học nghệ thuật như một duyên định. Từ nhỏ, ông đã say mê chép thơ, đọc thơ, suy ngẫm và tập làm thơ. Năm 1958, bài thơ “Tiếng ngựa hý” được đăng trên Tuần báo Văn học số 12, ngày 15/9/1958, tiếp sau đó thơ Hoàng Triều Ân xuất hiện đều trên báo chí Trung ương, địa phương.
 Ông đã tự khẳng định mình bằng các giải thưởng liên tiếp trong 3 năm từ 1960 - 1962, khi đang là sinh viên Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, gồm: Giải nhì báo Người giáo viên nhân dân (1961); giải nhì thơ trên Tạp chí Văn nghệ Việt Bắc (1961); giải nhì truyện ngắn trên Tạp chí Văn nghệ Việt Bắc (1962); đặc biệt là bài “Quê ta, anh có biết chăng”, giải nhì cuộc thi thơ trên Tạp chí Văn nghệ (1960 - 1961); đồng giải nhì với nhà thơ Lê Anh Xuân (tên khai sinh Ca Lê Hiến), bài “Nhớ mưa quê hương”; đồng giải nhì với tác giả Giang Nam với bài “Quê hương”.
Hoàng Triều Ân đã xuất bản 10 tập thơ: Tung còn, Suối Đàn (1963); Nắng ngàn (1974); Bốn mùa hoa (1974); Kin mác (1975); Hoa Vông (1994)... Ông là một nhà thơ miền núi có phong cách riêng, thơ ông mang hơi thở truyền thống và hiện đại: "Quê ta, anh có biết chăng?/Một mùa trăng, lại một mùa trăng/Trăng tròn, trăng khuyết, trăng tròn khuyết/Vẫn bóng cây đa, bóng chị Hằng". Thơ là tiếng lòng, là những bài ca ngợi ca quê hương và cuộc sống đang từng ngày đi lên với những tên làng, tên núi, tên sông.
Nhà thơ, nhà văn Hoàng Triều Ân còn có nhiều thành tựu trong văn xuôi. Những tác phẩm văn xuôi của ông được nhận nhiều giải thưởng và được xuất bản, như: các tập truyện ngắn “Tiếng hát rừng xa” (1980), “Như cánh chim trời” (1982), “Đường qua đèo mây” (1988); các tiểu thuyết “Nắng vàng bản Dao” (1994), “Nơi ấy biên thùy” (1994); hồi ký “Bác Hồ về nước” (1995).
Ngoài sáng tác, nhà văn Hoàng Triều Ân còn say mê với việc xây dựng phong trào văn hóa, văn nghệ ở Khu tự trị Việt Bắc và Cao Bằng. Năm 1985, ông được tổ chức điều động về xây dựng Hội Văn học - Nghệ thuật tỉnh Cao Bằng. Nhà văn Hoàng Triều Ân thực sự là "anh chủ nhiệm" của văn nghệ Cao Bằng, đã đưa phong trào văn nghệ của Cao Bằng đi lên với những bước đi vững chắc. Những thành tựu của phong trào văn hóa, văn nghệ của tỉnh có sự đóng góp rất lớn của nhà văn Hoàng Triều Ân - người lãnh đạo đầu tiên của Hội Văn học - Nghệ thuật Cao Bằng.
Năm 1993, nhà văn Hoàng Triều Ân nghỉ chế độ, nhưng với ông nghỉ chế độ không có nghĩa là nghỉ làm việc mà chính từ thời điểm này, một hướng đi mới được khai mở và ông đạt được nhiều thành tựu, đặc biệt là mở “Túi khôn của người Tày”.
“Túi khôn của người Tày” là các tác phẩm văn học, lịch sử, những câu ca dao, tục ngữ..., được ghi lại bằng chữ Nôm Tày. Nhưng ngày nay, để mở được “túi khôn” và học hỏi từ “túi khôn” đó là việc làm rất khó vì số người đọc, hiểu được những tác phẩm Nôm Tày cực hiếm. Nhà văn Hoàng Triều Ân với vốn Hán - Nôm uyên thâm và lòng say mê với di sản văn hóa dân tộc đã lặng thầm, cần mẫn lần giở từng trang “cảo thơm” nơi góc núi để dần hiển hiện những áng văn chương quý hiếm: “Then Tày, những khúc hát” (2000); “Chữ Nôm Tày và Truyện thơ” (2003); “Ba áng thơ Nôm Tày và thể loại” (2004); “Trường ca Nùng Văn Vân” (2005); “Từ điển văn hóa cổ truyền dân tộc Tày” (1995); “Từ điển thành ngữ - Tục ngữ dân tộc Tày” (1996); “Từ điển chữ Nôm Tày” (2003)...
Những cống hiến âm thầm, đặc sắc của nhà văn Hoàng Triều Ân đã tạo nên nơi ông “Túi khôn người Tày” - một định đề gắn liền tên tuổi của ông trong sáng tác văn thơ và nghiên cứu văn học, văn nghệ dân gian đã được Đảng,  Nhà nước ghi nhận bằng “Giải thưởng Nhà nước” năm 2012 cùng với các giải thưởng trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ và quá trình xây dựng nền văn hóa dân tộc.
Là nhà văn đầu tiên của tỉnh Cao Bằng được kết nạp vào Hội Nhà văn Việt Nam (năm 1963), nhà văn Hoàng Triều Ân đã có công xây dựng Chi hội Nhà văn Việt Nam tại tỉnh và hết lòng, tận tâm với chi hội. Vững vàng và tỏa sáng, lãng mạn và hào sảng.
Xin vĩnh biệt nhà văn, nhà giáo, nhà nghiên cứu văn học Hoàng Triều Ân trên miền đất “Phượng hoàng”.
            

Nhà văn Hoàng Triều Ân
 Sinh ngày 1/12/1931
Tại xã Hồng Việt, huyện Hòa An, tỉnh Cao Bằng.
 Dân tộc Tày.
 Mất ngày 24/10/2019, an táng tại quê nhà.
Nhà văn Hoàng Triều Ân là Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam; Hội viên Hội Văn học - Nghệ thuật tỉnh Cao Bằng;  Hội viên, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Văn nghệ Khu tự trị Việt Bắc;  Hội viên Hội Văn học - Nghệ thuật các dân tộc thiểu số Việt Nam; Hội viên, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam.
Các giải thưởng: Giải thưởng Nhà nước về văn học - văn hóa dân gian năm 2012; Huân chương Độc lập hạng Ba; Huân chương Kháng chiến chống Pháp hạng Hai; Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Hai;  Huy chương Vì sự nghiệp văn học - nghệ thuật Việt Nam và nhiều giải thưởng văn học - nghệ thuật.

Hoàng Quảng Uyên

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Tắt bộ gõ Gõ tự động Telex VNI VIQR 

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh