Di tích lịch sử quốc gia Thanh niên xung phong Đại đội 915

Thứ sáu 07/12/2018 10:00

Di tích lịch sử Quốc gia - địa điểm lưu niệm các thanh niên xung phong (TNXP) Đại đội 915 hy sinh nằm tại Ga Lưu Xá, phường Gia Sàng (T.P Thái Nguyên) (viết tắt là Di sản 915), có diện tích 1.746m², gồm nhiều hạng mục như: Đền thờ liệt sĩ, nhà phụ trợ, phù điêu, lầu chuông và một số hạng mục quan trọng khác.

Năm 1964, khi đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh xâm lược, tiến hành “chiến tranh cục bộ” ở miền Nam, leo thang đánh phá miền Bắc, cả nước sục sôi tinh thần kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Lúc này ở miền Nam, Mỹ tăng cường hàng chục vạn quân, diễn ra cuộc đọ sức quyết liệt giữa ta và địch, địch gom dân kìm kẹp, thực hiện chính sách chia cắt, ngăn chặn liên lạc giữa lực lượng cách mạng trong vùng chiếm đóng và vùng giải phóng. Tháng 5/1965, Ban Chấp hành Trung ương Đoàn khóa III họp Hội nghị lần thứ 9 ra Nghị quyết về “Tổ chức các Đội TNXP chống Mỹ cứu nước phục vụ sản xuất và chiến đấu”. Ngày 21/6/1965, Thủ tướng Chính phủ ra Chỉ thị số 71/TTG-CN giao cho Trung ương Đoàn TNLĐ Việt Nam tổ chức các Đội TNXP chống Mỹ cứu nước tập trung phục vụ công tác giao thông vận tải. Từ đây, các Đội TNXP chống Mỹ cứu nước được thành lập nhanh chóng theo yêu cầu của cuộc kháng chiến và đã có trên 14 vạn cán bộ, đội viên TNXP tình nguyện tham gia 170 Đội TNXP và 50 đại đội TNXP trực thuộc với quyết tâm “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”, “Tất cả để đánh thắng giặc Mỹ xâm lược”.


Phối cảnh công trình tôn tạo Địa điểm lưu niệm các TNXP Đại đội 915.

Thực hiện chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ, Đại đội 915 thuộc Đội thanh niên xung phong 91 (Đội 91 được thành lập năm 1966 với hơn 600 cán bộ, đoàn viên do đồng chí Nghiêm Xuân Đạo, Phó Bí thư Tỉnh đoàn Bắc Thái làm Đội trưởng. Trong Đội 91 có 4 Đại đội trực thuộc, gồm Đại đội 911, Đại đội 912, Đại đội 913, Đại đội 914. Sau một thời gian hoạt động, đến tháng 6/1972, Đội 91 được kiện toàn và Đại đội 915 được thành lập) Bắc Thái (nay là tỉnh Thái Nguyên) thành lập tháng 6/1972, đóng quân tại xã Linh Sơn, huyện Đồng Hỷ (Thái Nguyên) có 102 cán bộ, đội viên được biên chế thành 7 tiểu đội; 100% cán bộ và đội viên Đại đội 915 đều ở lứa tuổi thanh niên. Sau khi thành lập, nhiệm vụ chủ yếu của Ðại đội 915 là bảo đảm giao thông ở các trọng điểm giao thông thường xuyên bị máy bay Mỹ ném bom bắn phá như tuyến đường 1B Lạng Sơn – Thái Nguyên, đường 16A trên tuyến Lạng Sơn – Bắc Giang; cầu Ða Phúc, cầu Gia Bảy, cầu Trà Vường, ngầm Sơn Cẩm, phà Bến Oánh; duy tu, sửa chữa nâng cấp quốc lộ 1B từ cầu Gia Bảy lên thị trấn Đình Cả, Võ Nhai…

Trong 8 năm (1965 -1972), giặc Mỹ đã sử dụng 2.711 lượt máy bay F111, F105 và máy bay B52 ném hơn 14.000 tấn bom đạn xuống Bắc Thái. Nhiều nhà máy, công trình, trường học, bệnh viện, khu vực dân cư bị địch đánh phá dữ dội. Có những ngày bom rơi như vãi sỏi xuống các tuyến đường quan trọng. Năm 1972, các ngày 14, 17 và 21/9, máy bay Mỹ trút 444 quả bom các loại xuống các tuyến đường 16A, Quốc lộ 1B; ngày 25/9, máy bay Mỹ tiếp tục ném 50 quả bom phá, bom phạt vào vị trí kho xăng dấu Hoá Trung (Đồng Hỷ). Sang tháng 10 – 11, máy bay Mỹ tiếp tục ném xuống Thái Nguyên hàng trăm quả bom các loại. Với tinh thần kiên trung, anh dũng, tiếng bom vừa ngớt, trận địa còn mù mịt khói lửa, các anh chị TNXP của Đại đội 915, TNXP Đội 91 Bắc Thái và các lực lượng đã có mặt tại hiện trường làm nhiệm vụ cứu người, cứu hỏa, giải tỏa kho hàng và san lấp hố bom. Tối 24/12/1972, quân đội Mỹ cho máy bay ném bom như trải thảm xuống khu vực Ga Lưu Xá, làm tan hoang một vùng đất, cướp đi sinh mạng của 60 TNXP Đại đội 915.

Để tưởng nhớ sự hy sinh của các TNXP, năm 1994, Thành đoàn Thái Nguyên phát động việc xây dựng công trình Bia tưởng niệm các Anh hùng Liệt sĩ Đại đội 915. Năm 1996, Nhà bia tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ TNXP chính thức được xây dựng trên một diện tích rộng hơn 400 m2. Tháng 4/2009, Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng Vũ trang Nhân dân cho Đại đội 915. Tháng 12/2009, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di tích Quốc gia, địa điểm lưu niệm các TNXP Đại đội 915 hy sinh tại Ga Lưu Xá. Năm 2010, UBND tỉnh Thái Nguyên đã phê duyệt Quy hoạch chi tiết xây dựng và phê duyệt dự án đầu tư xây dựng công trình gồm 14 hạng mục. Và tháng 4/2018, Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch đã thống nhất với đề nghị của UBND tỉnh Thái Nguyên, triển khai Dự án tu bổ, tôn tạo Di tích Đại đội TNXP 915. Theo kế hoạch, ngày 21/12/2018, tỉnh Thái Nguyên sẽ công bố và đưa vào sử dung công trình Nhà tưởng niệm các TNXP Đại đội 915.

Theo dự kiến, Dự án sẽ hoàn thiện vào ngày 15/12/2018.

Di tích được mở rộng từ 1,1 ha lên 4,75 ha với tổng mức đầu tư 46,7 tỉ đồng, trong đó 39,34 tỉ đồng do các doanh nghiệp, cá nhân tài trợ. Di sản 915 được xây dựng, tôn tạo, đáp ứng lòng mong đợi của cán bộ, nhân dân 2 tỉnh Thái Nguyên và Bắc Kạn. Đây sẽ là địa điểm giáo dục truyền thống lịch sử có giá trị; thể hiện sự tri ân với lịch sử và tiếp nối truyền thống hào hùng của thế hệ đi trước.

M.T

Viết bình luận

Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài. Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng

 (*) 

  (*)

   

Tắt bộ gõ Gõ tự động Telex VNI VIQR 

Số ký tự còn lại:

Protected by FormShield
Refresh